8. Adhiµµh±navikappanavinicchayakath±
44. Adhiµµh±navikappanesu pana anuj±n±mi, bhikkhave, tic²vara½ adhiµµh±tu½ navikappetu½, vassikas±µika½ vass±na½ c±tum±sa½ adhiµµh±tu½ tato para½ vikappetu½,nis²dana½ adhiµµh±tu½ na vikappetu½, paccattharaŗa½ adhiµµh±tu½ na vikappetu½, kaŗ¹uppaµicch±di½y±va ±b±dh± adhiµµh±tu½ tato para½ vikappetu½, mukhapuńchanaco¼a½ adhiµµh±tu½ na vikappetu½,parikkh±raco¼a½ adhiµµh±tu½ na vikappetunti (mah±va. 358) vacanato tic²var±diniy±menevaadhiµµhahitv± paribhuńjituka-±mena ima½ saŖgh±µi½ adhiµµh±m²ti-±din± n±ma½ vatv±adhiµµh±tabba½. Vikappentena pana n±ma½ aggahetv±va ima½ c²vara½ tuyha½ vikappem²ti vatv± vikappetabba½. Tattha (p±r±. aµµha. 2.469) tic²vara½ adhiµµhahantenarajitv± kappabindu½ datv± pam±ŗayuttameva adhiµµh±tabba½. Assa pam±ŗa½ ukkaµµhaparicchedenasugatac²varato ³naka½ vaµµati, l±makaparicchedena saŖgh±µiy± uttar±saŖgassa ca d²ghato muµµhipańcaka½,tiriya½ muµµhittika½ pam±ŗa½ vaµµati. Antarav±sako d²ghaso muµµhipańcako, tiriya½dvihatthopi vaµµati. P±rupanenapi hi sakk± n±bhi½ paµicch±detunti. Vuttappam±ŗatopana atirekańca ³nakańca parikkh±raco¼akanti adhiµµh±tabba½.Tattha yasm± dve c²varassa adhiµµh±n± k±yena v± adhiµµheti, v±c±ya v± adhiµµhet²ti(pari. 322) vutta½, tasm± pur±ŗasaŖgh±µi½ ima½ saŖgh±µi½ paccuddhar±m²ti paccuddharitv±nava½ saŖgh±µi½ hatthena gahetv± ima½ saŖgh±µi½ adhiµµh±m²ti cittena ±bhoga½ katv±k±yavik±ra½ karontena k±yena adhiµµh±tabb±. Ida½ k±yena adhiµµh±na½, ta½ yena kenacisar²r±vayavena aphusantassa na vaµµati. V±c±ya adhiµµh±ne pana vac²bheda½ katv± v±c±yaadhiµµh±tabb±. Tatra duvidha½ adhiµµh±na½ sace hatthap±se hoti, ima½ saŖgh±µi½ adhiµµh±m²tiv±c± bhinditabb±. Atha antogabbhe v± uparip±s±de v± s±mantavih±re v± hoti,µhapitaµµh±na½ sallakkhetv± eta½ saŖgh±µi½ adhiµµh±m²ti v±c± bhinditabb±. Esa nayouttar±saŖge antarav±sake ca. N±mamattameva hi viseso, tasm± sabb±ni saŖgh±µi½ uttar±saŖga½antarav±sakanti eva½ attano n±meneva adhiµµh±tabb±ni. Sace adhiµµhahitv± µhapitavatthehisaŖgh±µi-±d²ni karoti, niµµhite rajane ca kappe ca ima½ paccuddhar±m²ti paccuddharitv±puna adhiµµh±tabb±ni. Adhiµµhitena pana saddhi½ mahantatarameva dutiyapaµµa½ v± khaŗ¹a½ v± sibbantenapuna adhiµµh±tabba½. Same v± khuddake v± adhiµµh±nakicca½ natthi.Tic²vara½ pana parikkh±raco¼a½ adhiµµh±tu½ vaµµati, na vaµµat²ti? Mah±padumatthero kir±hatic²vara½ tic²varameva adhiµµh±tabba½, sace parikkh±raco¼±dhiµµh±na½ labheyya, udositasikkh±padeparih±ro niratthako bhaveyy±ti. Eva½ vutte kira avases± bhikkh³ ±ha½su parikkh±raco¼ampibhagavat±va adhiµµh±tabbanti vutta½, tasm± vaµµat²ti. Mah±paccariyampi vutta½parikkh±raco¼a½ n±ma p±µekka½ nidh±namukhameta½. Tic²vara½ parikkh±raco¼anti adhiµµhahitv±paribhuńjitu½ vaµµati, udositasikkh±pade (p±r±. 471 ±dayo) pana tic²vara½ adhiµµhahitv±pariharantassa parih±ro vuttoti. UbhatovibhaŖgabh±ŗako puŗŗav±likav±s²mah±tissattheropi kir±ha maya½ pubbe mah±ther±na½ assumh± arańńav±sino bhikkh³rukkhasusir±d²su c²vara½ µhapetv± padh±na½ padahanatth±ya gacchanti, s±mantavih±re dhammassavanatth±yagat±nańca tesa½ s³riye uµµhite s±maŗer± v± daharabhikkh³ v± pattac²vara½ gahetv± gacchanti,tasm± sukhaparibhogattha½ tic²vara½ parikkh±raco¼a½ adhiµµh±tu½ vaµµat²ti. Mah±paccariyampivutta½ pubbe ±rańńik± bhikkh³ abaddhas²m±ya dupparih±ranti tic²vara½ parikkh±raco¼amevaadhiµµhahitv± paribhuńji½s³ti. 45. Vassikas±µik± anatirittappam±ŗ± n±ma½ gahetv± vuttanayeneva catt±rovassike m±se adhiµµh±tabb±, tato para½ paccuddharitv± vikappetabb±. Vaŗŗabhedamattaratt±pices± vaµµati, dve pana na vaµµanti. Nis²dana½ vuttanayena adhiµµh±tabbameva, tańca kho pam±ŗayutta½ekameva, dve na vaµµanti. Paccattharaŗampi adhiµµh±tabbameva, ta½ pana mahantampi vaµµati,ekampi vaµµati, bah³nipi vaµµanti, n²lampi p²takampi sadasampi pupphadasamp²ti sabbappak±ra½vaµµati. Kaŗ¹uppaµicch±di y±va ±b±dho atthi, t±va pam±ŗik± adhiµµh±tabb±. ¾b±dhev³pasante paccuddharitv± vikappetabb±, ek±va vaµµati. Mukhapuńchanaco¼a½ adhiµµh±tabbameva,y±va eka½ dhov²yati, t±va ańńa½ paribhogatth±ya icchitabbanti dvepi vaµµanti. Aparepana ther± nidh±namukhameta½, bah³nipi vaµµant²ti vadanti. Parikkh±raco¼e gaŗan±natthi, yattaka½ icchati, tattaka½ adhiµµh±tabbameva. Thavik±pi pariss±vanampivikappan³pagapacchimac²varappam±ŗa½ parikkh±raco¼anti adhiµµh±tabbameva. Tassa pam±ŗa½d²ghato dve vidatthiyo tiriya½ vidatthi, ta½ pana d²ghato va¹¹hak²hatthappam±ŗa½, vitth±ratotato upa¹¹happam±ŗa½ hoti. Tatr±ya½ p±¼i anuj±n±mi, bhikkhave, ±y±mena aµµhaŖgula½sugataŖgulena caturaŖgulavitthata½ pacchima½ c²vara½ vikappetunti (mah±va. 358).Bah³nipi ekato katv± im±ni c²var±ni parikkh±raco¼±ni adhiµµh±m²ti adhiµµh±tumpivaµµatiyeva. Bhesajjanavakammam±t±pitu-±d²na½ atth±ya µhapentena anadhiµµhitepi natthi ±patti.Mańcabhisi p²µhabhisi bimbohana½ p±v±ro kojavoti etesu pana sen±sanaparikkh±ratth±yadinnapaccattharaŗe ca adhiµµh±nakicca½ natthiyeva.Sace pana (p±r±. aµµha. 2.636-38) ń±takapav±ritaµµh±nato sutta½ labhitv± ń±takapav±ritenevatantav±yena ańńena v± m³la½ datv± c²vara½ v±y±peti, v±y±panapaccay± an±patti.Das±h±tikkamanapaccay± pana ±patti½ rakkhantena vikappanupagappam±ŗamatte v²te tanteµhita½yeva adhiµµh±tabba½. Das±h±tikkamena niµµh±piyam±nańhi nissaggiya½ bhaveyy±ti.ѱtak±d²hi tanta½ ±rop±petv± tumh±ka½, bhante, ida½ c²vara½ gaŗheyy±th±tiniyy±titepi eseva nayo.Sace tantav±yo eva½ payojito v± saya½ d±tuk±mo v± hutv± aha½, bhante, tumh±ka½c²vara½ asukadivase n±ma v±yitv± µhapess±m²ti vadati, bhikkhu ca tena paricchinnadivasatopaµµh±ya das±ha½ atikk±meti, nissaggiya½ p±cittiya½. Sace pana tantav±yo aha½tumh±ka½ c²vara½ v±yitv± s±sana½ pesess±m²ti vatv± tatheva karoti, tena pesitabhikkhupana tassa bhikkhuno na ±roceti, ańńo disv± v± sutv± v± tumh±ka½, bhante,c²vara½ niµµhitanti ±roceti, etassa ±rocana½ na pam±ŗa½. Yad± pana tena pesitoyeva±roceti, tassa vacana½ sutadivasato paµµh±ya das±ha½ atikk±mayato nissaggiya½ p±cittiya½.Sace tantav±yo aha½ tumh±ka½ c²vara½ v±yitv± kassaci hatthe pahiŗiss±m²tivatv± tatheva karoti, c²vara½ gahetv± gatabhikkhu pana attano pariveŗe µhapetv± tassana ±roceti, ańńo koci bhaŗati api, bhante, adhun± ±bhata½ c²vara½ sundaranti.Kuhi½, ±vuso, c²varanti. Itthann±massa hatthe pesitanti. Etassapi vacana½ na pam±ŗa½.Yad± pana so bhikkhu c²vara½ deti, laddhadivasato paµµh±ya das±ha½ atikk±mayato nissaggiya½p±cittiya½. Sace pana v±y±panam³la½ adinna½ hoti, y±va k±kaŗikamattampi avasiµµha½,t±va rakkhati. 46. Adhiµµhitac²vara½ (p±r±. aµµha. 2.469) pana paribhuńjato katha½ adhiµµh±na½ vijahat²ti Ańńassa d±nena acchinditv± gahaŗena viss±sagg±hena h²n±y±vattanena sikkh±paccakkh±nenak±lakiriy±ya liŖgaparivattanena paccuddharaŗena chiddabh±ven±ti imehi navahi k±raŗehivijahati. Tattha purimehi aµµhahi sabbac²var±ni adhiµµh±na½ vijahanti, chiddabh±venapana tic²varasseva sabbaµµhakath±su adhiµµh±navijahana½ vutta½, tańca nakhapiµµhippam±ŗena chiddena.Tattha nakhapiµµhippam±ŗa½ kaniµµhaŖgulinakhavasena veditabba½, chiddańca vinividdhachiddameva. Chiddassahi abbhantare ekatantu cepi acchinno hoti, rakkhati. Tattha saŖgh±µiy± ca uttar±saŖgassaca d²ghantato vidatthippam±ŗassa, tiriyantato aµµhaŖgulappam±ŗassa padesassa orato chidda½ adhiµµh±na½bhindati, antarav±sakassa pana d²ghantato vidatthippam±ŗasseva, tiriyantato caturaŖgulappam±ŗassapadesassa orato chidda½ adhiµµh±na½ bhindati, parato na bhindati, tasm± j±te chidde tic²vara½atirekac²varaµµh±ne tiµµhati, s³cikamma½ katv± puna adhiµµh±tabba½. Yo pana dubbalaµµh±nepaµhama½ agga¼a½ datv± pacch± dubbalaµµh±na½ chinditv± apaneti, adhiµµh±na½ na bhijjati.Maŗ¹alaparivattanepi eseva nayo. Dupaµµassa ekasmi½ paµale chidde v± j±te ga¼ite v±adhiµµh±na½ na bhijjati, khuddaka½ c²vara½ mahanta½ karoti, mahanta½ v± khuddaka½ karoti,adhiµµh±na½ na bhijjati. Ubho koµiyo majjhe karonto sace paµhama½ chinditv± pacch±ghaµeti, adhiµµh±na½ bhijjati. Atha ghaµetv± chindati, na bhijjati. Rajakehi dhov±petv±seta½ k±r±pentassapi adhiµµh±na½ adhiµµh±namev±ti. Aya½ t±va adhiµµh±ne vinicchayo. 47. Vikappane pana dve vikappan± sammukh±vikappan± parammukh±vikappan± ca.Katha½ sammukh±vikappan± hoti? C²var±na½ ekabahubh±va½ sannihit±sannihitabh±vańca ńatv±ima½ c²varanti v± im±ni c²var±n²ti v± eta½ c²varanti v± et±nic²var±n²ti v± vatv± tuyha½ vikappem²ti vattabba½, ayamek± sammukh±vikappan±.Ett±vat± nidhetu½ vaµµati, paribhuńjitu½ pana vissajjetu½ v± adhiµµh±tu½ v± na vaµµati.Mayha½ santaka½, mayha½ santak±ni paribhuńja v± vissajjehi v± yath±paccaya½ v±karoh²ti eva½ pana vutte paccuddh±ro n±ma hoti, tato pabhuti paribhog±dayopi vaµµanti.Aparo nayo tatheva c²var±na½ ekabahubh±va½ sannihit±sannihitabh±vańca ńatv± tasseva bhikkhunosantike ima½ c²varanti v± im±ni c²var±n²ti v± eta½ c²varanti v±et±ni c²var±n²ti v± vatv± pańcasu sahadhammikesu ańńatarassa attan± abhirucitassayassa kassaci n±ma½ gahetv± tissassa bhikkhuno vikappem²ti v± tiss±ya bhikkhuniy±,tiss±ya sikkham±n±ya, tissassa s±maŗerassa, tiss±ya s±maŗeriy± vikappem²ti v± vattabba½, aya½ apar±pi sammukh±vikappan±. Ett±vat± nidhetu½ vaµµati, paribhog±d²supana ekampi na vaµµati. Tena pana bhikkhun± tissassa bhikkhuno santaka½
pe
tiss±ya s±maŗeriy± santaka½ paribhuńja v± vissajjehi v± yath±paccaya½ v± karoh²tivutte paccuddh±ro n±ma hoti, tato pabhuti paribhog±dayopi vaµµanti.Katha½ parammukh±vikappan± hoti? C²var±na½ tatheva ekabahubh±va½ sannihit±sannihitabh±vańcańatv± ima½ c²varanti v± im±ni c²var±n²ti v± eta½ c²varanti v±et±ni c²var±n²ti v± vatv± tuyha½ vikappanatth±ya damm²ti vattabba½.Tena vattabbo ko te mitto v± sandiµµho v±ti. Tato itarena purimanayenevatisso bhikkh³ti v±
pe
tiss± s±maŗer²ti v± vattabba½. Punatena bhikkhun± aha½ tissassa bhikkhuno damm²ti v±
pe
tiss±ya s±maŗeriy±damm²ti v± vattabba½, aya½ parammukh±vikappan±. Ett±vat± nidhetu½ vaµµati, paribhog±d²supana ekampi na vaµµati. Tena pana bhikkhun± dutiyasammukh±vikappan±ya½ vuttanayenevaitthann±massa santaka½ paribhuńja v± vissajjehi v± yath±paccaya½ v± karoh²ti vuttepaccuddh±ro n±ma hoti, tato pabhuti paribhog±dayopi vaµµanti.