Sot±nugat± dhamm± bahussut± hont²ti vitth±rena k±tabba½. Ida½ paµhama½ saddh±pad±na½ manas± anupekkhit±ti paµisall±nabahulo viharati, vitth±rena k±tabba½. Ida½ dutiya½ saddh±pad±na½ diµµhiy± suppaµividdh±ti an±sav± cetovimuttiy± n±para½ itthatt±y±ti paj±n±t²ti. Ida½ tatiya½ saddh±pad±na½. Sot±nugat± dhamm±ti sekkha½ satth± dasseti. Manas± anupekkhit±ti arahatta½ satth± dasseti. Diµµhiy± suppaµividdh±ti tath±gata½ arahanta½ samm±sambuddha½ satth± dasseti. Sot±nugat± dhamm±ti k±m±na½ nissaraºa½ dasseti. Manas± anupekkhit±ti r³padh±tuy± nissaraºa½ dasseti. Diµµhiy± suppaµividdh±ti tedh±tuk±na½ nissaraºa½ dasseti. Aya½ suttattho. 115. Tattha katamo desan±h±ro? Imamhi sutte tayo esan± desit± sot±nugatehi dhammehi vacas± paricitehi k±mesan±ya samathamaggo. Diµµhiy± suppaµividdhehi brahmacariyesan±ya samathamaggo. Vicayoti yath± sutta½ manasikaronto vicinanto sutamayipañña½ paµilabhati. Yath± ca so manasikarot²ti yath± sutadhamm± tad± cint±mayipañña½ paµilabhati. Yath± diµµheva dhamme manasikaroti tad± bh±van±mayipañña½ paµilabhati. Aya½ vicayo. Sutena sutamayipañña½ paµilabhati. Cint±ya cint±mayipañña½ bh±van±ya bh±van±mayipañña½ paµilabhati. Atthi es± yutti. Padaµµh±noti sot±nugat± dhamm±ti dhammassavanassa padaµµh±na½. Vacas± paricit±ti yuñjan±ya padaµµh±na½. Manas± anupekkhit±ti dhamm±nudhamm±ya vipassan±ya padaµµh±na½. Diµµhiy± anupekkhit±ti paññ±yapi anupekkhit± diµµhiy±pi anupekkhit±. Catuby³hoti imamhi sutte bhagavato ko adhipp±yo? Ye im±hi dv²hi paññ±hi samann±gat± tehi…. Sa nibbutoti maggaphala½ anup±disesañca nibb±nadh±tu½ manteti, d±nena o¼±rik±na½ kiles±na½ pah±na½ manteti. S²lena majjhim±na½, paññ±ya sukhumakiles±na½ manteti, r±gadosamohakkhay± sa nibbutoti kat± ca bh³mi.
Dadato puñña½ pava¹¹hati, sa½yamato vera½ na c²yati;
kusalo ca jah±ti p±pakanti maggo vutto;
r±gadosamohakkhay± sa nibbutoti maggaphalam±ha.
Dadato puñña½ pava¹¹hati, sa½yamatoti t²hi padehi lokika½ kusalam³la½ vutta½. R±gadosamohakkhay± sa nibbutoti lokuttara½ kusalam³la½ vutta½. Dadato puñña½ pava¹¹hati, sa½yamato vera½ na c²yat²ti puthujjanabh³mi½ manteti. Kusalo ca jah±ti p±pakanti sekkhabh³mi½ manteti. R±gadosamohakkhay± sa nibbutoti asekkhabh³mi vutt±. Dadato puñña½ pava¹¹hati, sa½yamato vera½ na c²yat²ti magganiy± paµipad± vutt±. Kusalo ca jah±ti p±pakanti sekkhavimutti. R±gadosamohakkhay± sa nibbutoti asekkhavimutti. Dadato puñña½ pava¹¹hati, sa½yamato vera½ na c²yat²ti d±nakatha½ s²lakatha½ maggakatha½ lokik±na½ dhamm±na½ desanam±ha. Kusalo ca jah±ti p±pakanti loke ±d²nav±nupassan±. R±gadosamohakkhay± sa nibbutoti s±mukka½sik±ya dhammadesan±yapi paµividdh±. Dadato puñña½ pava¹¹hat²ti p±º±na½ abhayad±nena p±º±tip±t± veramaºisatt±na½ abhaya½ deti. Eva½ sabb±ni sikkh±pad±ni k±tabb±ni. Sa½yamato vera½ na c²yat²ti s²le patiµµh±ya citta½ sa½yameti, tassa sa½yamato p±rip³ri½ gacchati. R±gadosamohakkhay± sa nibbutoti dve vimuttiyo. Aya½ suttaniddeso. 116. Tattha katam± desan±? Imamhi sutte ki½ desita½? Dve sugatiyo dev± ca manuss± ca, dibb± ca pañcak±maguº±, m±nussak± ca. Dv²hi padehi niddeso. Dadato puñña½ pava¹¹hati, sa½yamato vera½ na c²yati, kusalo ca jah±ti p±pakanti maggo vutto. R±gadosamohakkhay± sa nibbutoti dve nibb±nadh±tuyo desit± sop±dises± ca anup±dises± ca. Aya½ desan±. Vicayoti dadato puñña½ pava¹¹hat²ti imin± paµhamena padena d±namayikapuññakiriyavatthu vutta½. Tenassa ±nantariy±na½ kusal±na½ dhamm±na½. Dutiyena padena… yanti, niyy±nika½ s±sananti, aya½ adhipp±yo. Assavanena ca amanasik±rena ca appaµivedhena ca sakk±yasamudayag±min² paµipad± vutt±. Savanena ca manasik±rena ca paµivedhena ca sakk±yanirodhag±min² paµipad± vutt±. Aya½ ±vaµµo. Vibhatt²ti eka½saby±karaº²yo. Natthi tattha vibhattiy± bh³mi. Parivattan±ti ye pañc±nisa½s±, te pañc±din± paµipakkhena teneva diµµheva dhamme p±puº±ti, ta½ upapajjam±n± aparo pariy±yo. Vevacananti sot±nugat± dhamm±ti ya½ sutta½ diµµhampi paññindriya½ viññattampi diµµhiy± suppaµividdhampi vibh±vitampi. Paññatt²ti sot±nugat±dhamm±ti desan± avijj±paññattiy± paññatta½. Manasik±ro p±mojjapaññattiy± paññatto, diµµhadhamm±pi ±nisa½sapaññattiy± paññatt±. Otaraºoti tisso paññ± vacas± paricitesu sutamay²paññ± manas± anupekkhitesu cint±may²paññ± diµµhiy± suppaµividdh±su bh±van±may²paññ±. Im±ni ariyasacc±ni indriy±ni vijjupp±d± avijj±nirodho paµiccasamupp±do indriyesu t²ºi indriy±ni, ±yatanesu dhamm±yatanapariy±pann± dh±t³su dhammadh±tupariy±pann±ti. Sodhanoti yo ±rambho suttassa paveso niyutto. Adhiµµh±noti pañc±nisa½s±ti vemattat±ya paññatt± ±nisa½s± sot± anugat±ti vemattat±ya ariyavoh±ro paññatto, dhamme ca savananti ekattat±ya paññatta½. Parikkh±roti dhammassavanassa payirup±san± paccayo, saddh± hetu. Manas± anupekkhit±ti atthappaµisa½vedit± paccayo, dhammappaµisa½vedit± hetu, diµµhiy± suppaµividdh±ti saddhammassavanañca manasik±ro ca paccayo, sutamay² cint±may² paññ± hetu. Sam±ropanoti vibhatta½ sutta½ aparo pariy±yo nibbatti bale natthi. Tattha sam±ropan±ya bh³mi. 117. Tattha katama½ v±san±bh±giyañca nibbedhabh±giyañca sutta½? Dadato puñña½ pava¹¹hat²ti g±th±. Dadatoti d±namayikapuññakiriyavatthu vutta½. Sa½yamato vera½ na c²yat²ti s²lamayikapuññakiriyavatthu vutta½. Kusalo ca jah±ti p±pakanti lobhassa ca mohassa ca by±p±dassa ca pah±nam±ha. R±gadosamohakkhay± sa nibbutoti lobhassa ca mohassa ca by±p±dassa ca chandar±gavinayam±h±ti. Dadato puñña½ pava¹¹hat²ti g±th± alobho kusalam³la½ bhavati. Sa½yamato vera½ na c²yat²ti adoso kusalam³la½ bhavati. Sa½yamato vera½ na c²yat²ti aver± asapatt± aby±p±dat±ya sad±. Kusalo ca jah±ti p±pakanti ñ±ºupp±d± aññ±ºanirodho. Catutthapadena r±gadosamohakkhayena r±gavir±g± cetovimuttimohakkhayena avijj±vir±g± paññ±vimutti, aya½ vicayo. Yutt²ti d±ne µhito ubhaya½ hi parip³reti. Macchariyañca pajahati. Puññañca pava¹¹hati. Atthi es± yutti. Padaµµh±nanti dadato puñña½ pava¹¹hat²ti c±g±dhiµµh±nassa padaµµh±na½. Sa½yamato vera½ na c²yat²ti paññ±dhiµµh±nassa padaµµh±na½ kusalo ca jah±ti p±pakanti sacc±dhiµµh±nassa padaµµh±na½. R±gadosamohakkhay± sa nibbutoti upasam±dhiµµh±nassa padaµµh±na½. Aya½ padaµµh±no. Tattha katamo lakkhaºo? Dadato puñña½ pava¹¹hati sa½yamato vera½ na c²yati. Dadatopi vera½ na kariy±ti kusalo ca jah±ti p±paka½ r±gadosamohakkhay± sa nibbuto r³pakkhay±pi vedanakkhay±pi, yena r³pena diµµha½, tena tath±gato paññapento paññapeyya r³passa khay± vir±ganirodh±ti eva½ pañcakkhandh±. Catuby³ho idha bhagavato ko adhipp±yo? Ye mah±bhog±na½ patthayissanti? Te d±na½ dassanti parissayapah±n±ya, ye aver±bhichandak±, te pañca ver±ni pajahissanti, ye kusal±bhichandak±, te aµµhaªgika½ magga½ bh±vessanti aµµhanna½ micchatt±na½ pah±n±ya. Ye nibb±yituk±m±, te r±gadosamoha½ pajahissant²ti aya½ bhagavato adhipp±yo. ¾vaµµoti yañca adadato macchariya½ yañca asa½yamato vera½ yañca akusalassa p±passa appah±na½, aya½ dukkhaniddeso na samudayo. Alobhena ca adosena ca amohena ca kusalena im±ni t²ºi kusalam³l±ni. Tesa½ paccayo aµµha sammatt±ni, aya½ maggo. Tesa½ r±gadosamoh±na½ khay±, aya½ nirodho. Vibhatt²ti dadato puñña½ pava¹¹hat²ti na eka½sena yo r±jadaº¹abhayena deti, yo ca akappiyassa paribhogena s²lavantesu deti, na tassa puñña½ pava¹¹hat²ti so ceta½ d±na½ akusalena deti, daº¹ad±na½ satthad±na½ apuññamaya½ pava¹¹hati, na puñña½. Sa½yamato vera½ na c²yat²ti na eka½sena ki½ k±raºa½ yañca yo pada½ diµµhadhammika½ passati yadi mama r±j±no gahetv± hattha½ v± chindeyya…pe… na tena sa½yamena vera½ na karoti. Yo tu eva½ sam±diyati p±º±tip±tassa p±pako vip±koti, diµµhe yeva dhamme abhisampar±ye ca eva½ sabbassa akusalassa hetuto ±rati. Imin± sa½yamena vera½ na c²yati. Parivattan±ti dadato puñña½ pava¹¹hat²ti adadato puñña½ na pava¹¹hati. Ya½ d±namaya½, ta½ sa½yamato vera½ na c²yati, asa½yamato vera½ kar²yati. Kusalo ca jah±ti p±paka½ akusalo na jah±ti. R±gadosamohakkhay± sanibbutoti d³ta½ pesetv± paº²ta½ pesetv±pi na pakkos±mi, so sayameva pana mah±bhikkhusaªghapariv±ro amh±ka½ vasanaµµh±na½ sampatto amhehi ca santh±g±ras±l± [sandh±g±ras±l± (ka.)] k±rit±, ettha maya½ dasabala½ ±netv± maªgala½ bhaº±pem±ti cintetv± upasaªkami½su. Yena santh±g±ra½ tenupasaªkami½s³ti ta½ divasa½ kira santh±g±re cittakamma½ niµµh±petv± aµµak± muttamatt± honti. Buddh± n±ma araññajjh±say± araññ±r±m± antog±me vaseyyu½ v± no v±ti tasm± bhagavato mana½ j±nitv±va paµijaggiss±m±ti cintetv± te bhagavanta½ upasaªkami½su. Id±ni pana mana½ labhitv± paµijaggituk±m± yena santh±g±ra½, tenupasaªkami½su. Sabbasantharinti yath± sabba½ santhata½ hoti eva½ yena bhagav± tenupasaªkami½s³ti. Ettha pana te mallar±j±no santh±g±ra½ paµijaggitv± nagarav²thiyopi sammajj±petv± dhaje uss±petv± suvaººaghaµikadaliyo ca µhap±petv± sakalanagara½ d²pam±l±hi vippakiººat±raka½ viya katv± kh²rapake [kh²rupake (p². ka.)] d±rake kh²ra½ p±yetha, dahare kum±re lahu½ lahu½ bhoj±petv± say±petha, ucc±sadda½ m±kari, ajja ekaratti½ satth± antog±meva vasissati, buddh± n±ma appasaddak±m± hont²ti bheri½ car±petv± saya½ daº¹akad²pik± ±d±ya yena bhagav± tenupasaªkami½su. Bhagavanta½ yeva purakkhatv±ti bhagavanta½ purato katv±, tattha bhagav± bhikkh³nañceva up±sak±nañca majjhe nisinno ativiya virocati. Samantap±s±diko suvaººavaººo abhir³po dassan²yo puratthimak±yato suvaººavaºº± rasmi uµµhahitv± gaganatale as²tihattha½ µh±na½ gaºh±ti. Pacchimak±yato dakkhiºahatthato v±mahatthato suvaººavaºº± heµµh± p±datalehi pav±¼avaººarasmi uµµhahitv± ghanapathaviya½ as²tihattha½ µh±na½ gaºh±ti, eva½ samant± as²tihatthamatta½ µh±na½ chabbaººabuddharasmiyo vijjotam±n± vitaº¹am±n± vidh±vanti, sabbe dis±bh±g± suvaººacampakapupphehi vikiriyam±n± viya suvaººaghaµato nikkhantasuvaººarasadh±r±hi siñcam±n± viya pas±ritasuvaººapaµaparikkhitt± vviya verambhav±tasamuµµhitaki½sukaki½suk±rakaºik±rapupphacuººasamokiºº± viya vippakasanta½ as²ti-anubyañjanaby±mappabh± dvatti½savaralakkhaºasamujjala½ sar²ra½ samuggatat±raka½ viya gaganatala½ vikasitamiva padumavana½ sabbaph±liphullo viya yojanasatiko p±ricchattako paµip±µiy± µhapit±na½ dvatti½sacand±na½ dvatti½sas³riy±na½ dvatti½sacakkavatt²na½ dvatti½sadevar±j±na½ dvatti½samah±brahm±na½ nibbuto asekkhassa natthi nibbuti. Vevacananti dadato puñña½ pava¹¹hati, anumodatopi puñña½ pava¹¹hati. Cittassa sam±dahatopi veyy±vaccakiriy±yapi puñña½ pava¹¹hat²ti. Paññatt²ti dadato puñña½ pava¹¹hati, alobhassa paµinissayagh±tapaññattiy± paññatta½. Sa½yamato vera½ na c²yat²ti adosassa paµinissayagh±tapaññattiy± paññatta½ kusalo ca jah±ti p±pakanti amohassa paµinissayagh±tapaññattiy± paññatta½. Otaraºoti pañcasu indriyesu dadato puñña½ pava¹¹hati, sa½yamato vera½ na c²yati sa½yamena s²lakkhandho. Otiººo chasu indriyesu sa½varo, aya½ sam±dhikkhandho, ya½ kusalo ca jah±ti p±paka½, aya½ paññ±kkhandho, r±gadosamohakkhay± sa nibbutoti vimuttikkhandho. Dh±t³su dhammadh±tu, ±yatanesu man±yatana½. Sodhanoti yen±rambhena ida½ sutta½ desita½ so ±rambho suddho. Adhiµµh±no d±nanti ekattat±ya paññatta½. C±go paricc±go dhammad±na½ ±misad±na½, aµµha d±n±ni vitth±rena k±tabb±ni, aya½ vemattat±. Na ca dadato ekattapaññattiy± paññatta½. Khant² anavajjanti paññattiy± paññatta½. R±gadosamohakkhay± sa nibbutoti rodhav²riyapaññattiy± [yodha v²riyapaññattiy± (p². ka.)] paññatt±. Parikkh±roti d±nassa p±mojja½ paccayo, alobho hetu. Sa½yamato yoniso manasik±ro hetu, paricc±go paccayo. Kusalo ca jah±ti p±pakanti yath±bh³tadassana½ paccayo, ñ±ºappaµil±bho hetu. R±gadosamohakkhay± sa nibbutoti parato ca ghoso ajjhattañca yoniso manasik±ro maggo ca hetu ca paccayo ca. Sam±ropanoti dadato puñña½ pava¹¹hat²ti g±th± tassa s²lampi va¹¹hati. Sa½yamopi va¹¹hati. Sa½yamato vera½ na c²yat²ti. Aññepi kiles± na c²yanti yepissa tappaccay± uppajjeyyu½ ±sav± vigh±t±, tepissa na uppajjanti. R±gadosamohakkhay± sa nibbutoti r±gadosass±pi khay± r±g±nusayassapi khay± dosassa mohass±pi sa nibbutoti sop±dises± nibb±nadh±tu anup±dises±pi. Aya½ sam±ropano.
Therassa mah±kacc±yanassa peµakopadese
H±rassa samp±tabh³mi samatt±.