Dassanasam±pattidesan±vaººan±

149. Brahmaj±leti brahmaj±lasuttavaººan±ya½. Uttarapadalopena hesa niddeso. ¾tappanti v²riya½ ±tappati kosajja½ sabbampi sa½kilesapakkhanti. Kusalav²riyasseva hettha gahaºa½ appam±d±dipadantarasannidh±nato. Padahitabbatoti padahanato, bh±vana½ uddissa v±yamanatoti attho. Anuyuñjitabbatoti anuyuñjanato. ¿dis±na½ pad±na½ bahula½kattuvisayat±ya icchitabbatt± ±tappapadassa viya itaresampi kattus±dhanat± daµµhabb±. Paµipattiya½ nappamajjati eten±ti appam±do, sati-avippav±so. Samm± manasi karoti eten±ti samm±manasik±ro, tath±pavatto kusalacittupp±do. Bh±van±nuyogameva tath± vadati. Desan±kkamena paµham±, dassanasam±patti n±ma karajak±ye paµikk³l±k±rassa sammadeva dassanavasena pavattasam±pattibh±vato. Nippariy±yenev±ti vuttalakkhaºadassanasam±pattisannissayatt±, dassanamaggaphalabh±vato ca paµhamas±maññaphala½ pariy±yena vin± dassanasam±patti.
Atikkamma chavima½salohita½ aµµhi½ paccavekkhat²ti t±ni apaccavekkhitv± aµµhimeva paccavekkhati. Aµµhi-±rammaº± dibbacakkhup±dakajjh±nasam±patt²ti vuttanayena aµµhi-±rammaº± dibbacakkhu-adhiµµh±n± paµhamajjh±nasam±patti. Yo hi bhikkhu ±lokakasiºe catutthajjh±na½ nibbattetv± ta½ p±daka½ katv± adhigatadibbacakkhuñ±ºo hutv± saviññ±ºake k±ye aµµhi½ pariggahetv± tattha paµikk³lamanasik±ravasena paµhama½ jh±na½ nibbatteti, tass±ya½ paµhamajjh±nasam±patti dutiy± dassanasam±patti. Tena vutta½ “aµµhi aµµh²”ti-±di. Yo panettha p±¼iya½ dvatti½s±k±ramanasik±ro vutto, so maggasodhanavasena vutto. Tattha v± kataparicayassa sukheneva vuttanay± aµµhipaccavekkhaº± samijjhat²ti. Tenevettha “ima½ cev±”ti “atikkamma c±”ti ca-saddo samuccayattho vutto. Ta½ jh±nanti yath±vutta½ paµhamajjh±na½. Ayanti aya½ sakad±g±miphalasam±patti S±tisaya½ catusaccadassan±gamanato pariy±yena vin± mukhy± dutiy± dassanasam±patti. Y±va tatiyamagg± vattat²ti ±ha “kh²º±savassa vasena catutth± dassanasam±patti kathit±”ti.
P±¼iya½ purisassa c±ti ca-saddo byatireke, tena yath±vuttasam±pattidvayato vuccam±na½yeva imassa visesa½ joteti. Avicchedena pavattiy± sotasadisat±ya viññ±ºameva viññ±ºasota½, tadeta½ viññ±ºa½ purimato anantarapaccaya½ labhitv± pacchimassa anantarapaccayo hutv± pavattat²ti aya½ assa sot±gatat±ya sotasadisat±, tasm± paj±nitabbabh±vena vutta½ ekameva cettha viññ±ºa½ tasm± aµµhakath±ya½ “viññ±ºasotanti viññ±ºamev±”ti vutta½. Dv²hipi bh±geh²ti orabh±gaparabh±gehi. Idhaloko hissa orabh±go, paraloko parabh±go dvinnampi vaseneta½ sambandhanti. Ten±ha “idhaloke patiµµhitan”ti-±di. Viññ±ºassa khaºe khaºe bhijjantassa k±ma½ natthi kassaci patiµµhitat±, taºh±vasena pana ta½ “patiµµhitan”ti vuccat²ti ±ha “chandar±gavasen±”ti. Vuttañheta½–
“Kaba¼²k±re ce bhikkhave ±h±re atthi r±go, atthi nand², atthi taºh±, patiµµhita½ tattha viññ±ºa½ viru¼ha½. Yattha patiµµhita½ viññ±ºa½ viru¼ha½…pe… atthi tattha ±yati½ punabbhav±bhinibbatt²”ti-±di (sa½. ni. 2.64; kath±. 296; mah±ni. 7).
Kammanti kusal±kusalakamma½, upayogavacanameta½. Kammato upagacchantanti kammabh±vena upagacchanta½, viññ±ºanti adhipp±yo. Abhisaªkh±raviññ±ºañhi yena kammun± sahagata½, aññadatthu tabbh±vameva upagata½ hutv± pavattati. Idhaloke patiµµhita½ n±ma idha kat³pacitakammabh±v³pagamanato. Kammabhava½ ±ka¹¹hantanti kammaviññ±ºa½ attan± sampayuttakamma½ jav±petv± paµisandhinibbattanena tadabhimukha½ ±ka¹¹hanta½. Teneva paµisandhinibbattanas±matthiyena paraloke patiµµhita½ n±ma attano phalassa tattha patiµµh±panena. Keci pana “abhisaªkh±raviññ±ºa½ parato vip±ka½ d±tu½ asamattha½ idhaloke patiµµhita½ n±ma, d±tu½ samattha½ pana paraloke patiµµhita½ n±m±”ti vadanti, ta½ tesa½ matimatta½ “ubhayato abbocchinnan”ti vuttatt±. Yañca tehi “paraloke patiµµhitan”ti vutta½, ta½ idhalokepi patiµµhitameva. Na hi tassa idhaloke patiµµhitabh±vena vin± paraloke patiµµhitabh±vo sambhavati. Sekkhaputhujjan±na½ cetopariyañ±ºanti sekkh±na½ puthujjan±nañca cetaso paricchindanakañ±ºa½. Kathita½ paricchinditabbassa cetaso chandar±gavasena patiµµhitabh±vajotanato.
Catutth±ya dassanasam±pattiy± tatiyadassanasam±pattiya½ vuttappaµikkhepena attho veditabbo.
Purim±na½ dvinna½ sam±patt²na½ pubbe samathavasena atthassa vuttatt± id±ni vipassan±vasena dassetu½ “apic±”ti-±di vutta½. Niccalameva pubbe vuttassa atthassa apanetabbato. Atthantaratthat±ya dassiyam±n±ya pada½ calita½ n±ma hoti. Aparo nayoti ettha paµhamajjh±nassa paµhamadassanasam±pattibh±ve apubba½ natthi. Dutiyajjh±na½ dutiy±ti ettha pana “aµµhikavaººakasiºavasena paµiladdhadutiyajjh±na½ dutiy± dassanasam±patt²”ti vadanti, tatiyajjh±nampi tatheva paµiladdha½. Dassanasam±pattibh±vo pana yo bhikkhu ±lokakasiºe catutthajjh±na½ nibbattetv± ta½ p±daka½ katv± adhigatadibbacakkhuko hutv± saviññ±ºake aµµhi½ pariggahetv± tattha vaººakasiºavasena heµµhim±ni t²ºi jh±n±ni nibbatteti, tassa. Tatiyajjh±na½ tatiy± dassanasam±patti adhiµµh±nabh³tassa dibbacakkhuñ±ºassa vasena. Catutthajjh±na½ catutth±ti r³p±vacaracatutthajjh±na½ nibbattetv± ta½ p±daka½ katv± adhigatadibbacakkhuñ±ºassa ta½ catutthajjh±na½ catutth± dassanasam±patti. Idh±pi sekkhaputhujjan±na½ cetaso paricchindanena tatiy± dassanasam±patti, arahato cittassa paricchindanena catutth± dassanasam±patti veditabb±. Evañhes± atthavaººan± p±¼iy± sa½sandeyya. “Paµhamamaggo”ti-±d²su aµµhi-±rammaºapaµhamajjh±nap±dako paµhamamaggo paµham± dassanasam±patti. Aµµhi-±rammaºadutiyajjh±nap±dako dutiyamaggo dutiy± dassanasam±patti. Paracittañ±ºasahagat± catutthajjh±nap±dak± tatiyacatutthamagg± tatiyacatutthadassanasam±pattiyoti Purisassa viññ±ºapaj±nana½ panettha asammohavasena daµµhabba½.