¾kiñcaññ±yatanakath±

283. ¾kiñcaññ±yatana½ bh±vetuk±mena pana pañcah±k±rehi viññ±ºañc±yatanasam±pattiya½ ciººavas²bh±vena “±sanna-±k±s±nañc±yatanapaccatthik± aya½ sam±patti, no ca ±kiñcaññ±yatanamiva sant±”ti viññ±ºañc±yatane ±d²nava½ disv± tattha nikanti½ pariy±d±ya ±kiñcaññ±yatana½ santato manasikaritv± tasseva viññ±ºañc±yatan±rammaºabh³tassa ±k±s±nañc±yatanaviññ±ºassa abh±vo suññat± vivitt±k±ro manasik±tabbo. Katha½? Ta½ viññ±ºa½ amanasikaritv± “natthi natth²”ti v±, “suñña½ suññan”ti v±, “vivitta½ vivittan”ti v± punappuna½ ±vajjitabba½, manasik±tabba½, paccavekkhitabba½, takk±hata½ vitakk±hata½ k±tabba½.
Tasseva½ tasmi½ nimitte citta½ c±rentassa n²varaº±ni vikkhambhanti, sati santiµµhati, upac±rena citta½ sam±dhiyati. So ta½ nimitta½ punappuna½ ±sevati, bh±veti, bahul²karoti. Tasseva½ karoto ±k±se phuµe mahaggataviññ±ºe viññ±ºañc±yatana½ viya tasseva ±k±sa½ pharitv± pavattassa mahaggataviññ±ºassa suññavivittanatthibh±ve ±kiñcaññ±yatanacitta½ appeti. Etth±pi ca appan±nayo vuttanayeneva veditabbo.
Aya½ pana viseso, tasmi½ hi appan±citte uppanne so bhikkhu yath± n±ma puriso maº¹alam±¼±d²su kenacideva karaº²yena sannipatita½ bhikkhusaªgha½ disv± katthaci gantv± sannip±takicc±vas±neva uµµh±ya pakkantesu bhikkh³su ±gantv± dv±re µhatv± puna ta½ µh±na½ olokento suññameva passati, vivittameva passati. N±ssa eva½ hoti “ettak± n±ma bhikkh³ k±laªkat± v± dis±pakkant± v±”ti, atha kho suññamida½ vivittanti natthibh±vameva passati, evameva pubbe ±k±se pavattitaviññ±ºa½ viññ±ºañc±yatanajjh±nacakkhun± passanto viharitv± “natthi natth²”ti-±din± parikammamanasik±rena antarahite tasmi½ viññ±ºe tassa apagamasaªkh±ta½ abh±vameva passanto viharati. Ett±vat± cesa “sabbaso viññ±ºañc±yatana½ samatikkamma natthi kiñc²ti ±kiñcaññ±yatana½ upasampajja viharat²”ti (vibha. 508; d². ni. 2.129) vuccati.
284. Idh±pi sabbasoti ida½ vuttanayameva. Viññ±ºañc±yatananti etth±pi ca pubbe vuttanayeneva jh±nampi viññ±ºañc±yatana½ ±rammaºampi. ¾rammaºampi hi purimanayeneva viññ±ºañcañca ta½ dutiyassa ±ruppajjh±nassa ±rammaºatt± dev±na½ dev±yatana½ viya adhiµµh±naµµhena ±yatanañc±ti viññ±ºañc±yatana½ Tath± viññ±ºañcañca ta½ tasseva jh±nassa sañj±tihetutt± “kamboj± ass±na½ ±yatanan”ti-±d²ni viya sañj±tidesaµµhena ±yatanañc±tipi viññ±ºañc±yatana½. Evameta½ jh±nañca ±rammaºañc±ti ubhayampi appavattikaraºena ca amanasikaraºena ca samatikkamitv±va yasm± ida½ ±kiñcaññ±yatana½ upasampajja vih±tabba½, tasm± ubhayampeta½ ekajjha½ katv± viññ±ºañc±yatana½ samatikkamm±ti ida½ vuttanti veditabba½.
Natthi kiñc²ti natthi natthi, suñña½ suñña½, vivitta½ vivittanti eva½ manasikarontoti vutta½ hoti. Yampi vibhaªge vutta½ “natthi kiñc²ti taññeva viññ±ºa½ abh±veti vibh±veti antaradh±peti natthi kiñc²ti passati, tena vuccati natthi kiñc²”ti, ta½ kiñc±pi khayato sammasana½ viya vutta½, atha khvassa evameva attho daµµhabbo. Tañhi viññ±ºa½ an±vajjento amanasikaronto apaccavekkhanto kevalamassa natthibh±va½ suññabh±va½ vivittabh±vameva manasikaronto abh±veti vibh±veti antaradh±pet²ti vuccati, na aññath±ti.
¾kiñcaññ±yatana½ upasampajja viharat²ti ettha pana n±ssa kiñcananti akiñcana½, antamaso bhaªgamattampi assa avasiµµha½ natth²ti vutta½ hoti. Akiñcanassa bh±vo ±kiñcañña½, ±k±s±nañc±yatanaviññ±º±pagamasseta½ adhivacana½. Ta½ ±kiñcañña½ adhiµµh±naµµhena ±yatanamassa jh±nassa dev±na½ dev±yatanamiv±ti ±kiñcaññ±yatana½. Sesa½ purimasadisamev±ti.
Aya½ ±kiñcaññ±yatanakammaµµh±ne vitth±rakath±.