Koµµh±savavatth±panakath±

182. Eva½ nimitta½ gahetv± sabbakoµµh±se vaººasaºµh±nadisok±saparicchedavasena vavatthapetv± vaººasaºµh±nagandha-±sayok±savasena pañcadh± paµikk³lato vavatthapetabb±.
Tatr±ya½ sabbakoµµh±sesu anupubbakath±. Kes± t±va pakativaººena k±¼ak± add±riµµhakavaºº±. Saºµh±nato d²ghavaµµalik± tul±daº¹asaºµh±n±. Disato uparimadis±ya j±t±. Ok±sato ubhosu passesu kaººac³¼ik±hi, purato nal±µantena, pacchato galav±µakena paricchinn±. S²sakaµ±haveµhana½ allacamma½ kes±na½ ok±so. Paricchedato kes± s²saveµhanacamme v²haggamatta½ pavisitv± patiµµhitena heµµh± attano m³latalena, upari ±k±sena, tiriya½ aññamaññena paricchinn±, dve kes± ekato natth²ti aya½ sabh±gaparicchedo. Kes± na lom±, lom± na kes±ti eva½ avasesa-ekati½sakoµµh±sehi amiss²kat± kes± n±ma p±µiyekko ekakoµµh±soti aya½ visabh±gaparicchedo. Ida½ kes±na½ vaºº±dito vavatth±pana½.
183. Ida½ pana nesa½ vaºº±divasena pañcadh± paµikk³lato vavatth±pana½. Kes± n±mete vaººatopi paµikk³l±. Saºµh±natopi gandhatopi ±sayatopi ok±satopi paµikk³l±.
Manuññepi hi y±gupatte v± bhattapatte v± kesavaººa½ kiñci disv± kesamissakamida½ haratha nanti jigucchanti. Eva½ kes± vaººato paµikk³l±. Ratti½ bhuñjant±pi kesasaºµh±na½ akkav±ka½ v± makaciv±ka½ v± chupitv±pi tatheva jigucchanti. Eva½ saºµh±nato paµikk³l±.
Telamakkhanapupphadh³p±di saªkh±ravirahit±nañca kes±na½ gandho paramajeguccho hoti. Tato jegucchataro aggimhi pakkhitt±na½. Kes± hi vaººasaºµh±nato appaµikk³l±pi siyu½, gandhena pana paµikk³l±yeva. Yath± hi daharassa kum±rassa vacca½ vaººato haliddivaººa½, saºµh±natopi haliddipiº¹asaºµh±na½. Saªk±raµµh±ne cha¹¹itañca uddhum±takak±¼asunakhasar²ra½ vaººato t±lapakkavaººa½ Saºµh±nato vaµµetv± vissaµµhamudiªgasaºµh±na½. D±µh±pissa sumanamaku¼asadis±ti ubhayampi vaººasaºµh±nato siy± appaµikk³la½ gandhena pana paµikk³lameva. Eva½ kes±pi siyu½ vaººasaºµh±nato appaµikk³l± gandhena pana paµikk³l±yev±ti.
Yath± pana asuciµµh±ne g±manissandena j±t±ni s³peyyapaºº±ni n±garikamanuss±na½ jegucch±ni honti aparibhog±ni, eva½ kes±pi pubbalohitamuttakar²sapittasemh±dinissandena j±tatt± jegucch±ti ida½ nesa½ ±sayato p±µikkulya½.
Ime ca kes± n±ma g³thar±simhi uµµhitakaººika½ viya ekati½sakoµµh±sar±simhi j±t±. Te sus±nasaªk±raµµh±n±d²su j±tas±ka½ viya parikkh±d²su j±takamalakuvalay±dipuppha½ viya ca asuciµµh±ne j±tatt± paramajegucch±ti ida½ nesa½ ok±sato p±µikkulya½.
Yath± ca kes±na½, eva½ sabbakoµµh±s±na½ vaººasaºµh±nagandh±sayok±savasena pañcadh± paµikk³lat± veditabb±. Vaººasaºµh±nadisok±saparicchedavasena pana sabbepi visu½ visu½ vavatthapetabb±.
184. Tattha lom± t±va pakativaººato na kes± viya asambhinnak±¼ak±, k±¼apiªgal± pana honti. Saºµh±nato onatagg± t±lam³lasaºµh±n±. Disato dv²su dis±su j±t±. Ok±sato µhapetv± kes±na½ patiµµhitok±sañca hatthap±datal±ni ca yebhuyyena avasesasar²raveµhanacamme j±t±. Paricchedato sar²raveµhanacamme likh±matta½ pavisitv± patiµµhitena heµµh± attano m³latalena, upari ±k±sena, tiriya½ aññamaññena paricchinn±, dve lom± ekato natthi, aya½ nesa½ sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisoyeva.
185. Nakh±ti v²satiy± nakhapatt±na½ n±ma½. Te sabbepi vaººato set±. Saºµh±nato macchasakalikasaºµh±n±. Disato p±danakh± heµµhimadis±ya, hatthanakh± uparimadis±y±ti dv²su dis±su j±t±. Ok±sato aªgul²na½ aggapiµµhesu patiµµhit±. Paricchedato dv²su dis±su aªgulikoµima½sehi, anto aªgulipiµµhima½sena, bahi ceva agge ca ±k±sena, tiriya½ aññamaññena paricchinn±, dve nakh± ekato natthi, aya½ nesa½ sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisoyeva.
186. Dant±ti paripuººadantassa dvatti½sa dantaµµhik±ni. Tepi vaººato set±. Saºµh±nato anekasaºµh±n±. Tesa½ hi heµµhim±ya t±va dantap±¼iy± majjhe catt±ro dant± mattik±piº¹e paµip±µiy± µhapita-al±bub²jasaºµh±n±. Tesa½ ubhosu passesu ekeko ekam³lako ekakoµiko mallikamaku¼asaºµh±no. Tato ekeko dvim³lako dvikoµiko y±naka-upatthambhinisaºµh±no. Tato dve dve tim³l± tikoµik±. Tato dve dve catum³l± catukoµik±ti. Uparimap±¼iy±pi eseva nayo. Disato uparimadis±ya j±t±. Ok±sato dv²su hanukaµµhikesu patiµµhit±. Paricchedato heµµh± hanukaµµhike patiµµhitena attano m³latalena, upari ±k±sena, tiriya½ aññamaññena paricchinn±, dve dant± ekato natthi, aya½ nesa½ sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisoyeva.
187. Tacoti sakalasar²ra½ veµhetv± µhitacamma½. Tassa upari k±¼as±map²t±divaºº± chavi n±ma y± sakalasar²ratopi saªka¹¹hiyam±n± badaraµµhimatt± hoti. Taco pana vaººato setoyeva. So cassa setabh±vo aggij±l±bhigh±tapaharaºappah±r±d²hi viddha½sit±ya chaviy± p±kaµo hoti. Saºµh±nato sar²rasaºµh±nova hoti. Ayamettha saªkhepo.
Vitth±rato pana p±daªgulittaco kosak±rakakosasaºµh±no. Piµµhip±dattaco puµabandha-up±hanasaºµh±no. Jaªghattaco bhattapuµakat±lapaººasaºµh±no. Ðruttaco taº¹ulabharitad²ghatthavikasaºµh±no. ¾nisadattaco udakap³ritapaµapariss±vanasaºµh±no. Piµµhittaco phalakonaddhacammasaºµh±no. Kucchittaco v²º±doºikonaddhacammasaºµh±no. Urattaco yebhuyyena caturassasaºµh±no. Ubhayab±huttaco t³ºironaddhacammasaºµh±no. Piµµhihatthattaco khurakosasaºµh±no, phaºakatthavikasaºµh±no v±. Hatthaªgulittaco kuñcik±kosakasaºµh±no. G²vattaco galakañcukasaºµh±no. Mukhattaco chidd±vachiddo k²µakul±vakasaºµh±no. S²sattaco pattatthavikasaºµh±noti.
Tacapariggaºhakena ca yog±vacarena uttaroµµhato paµµh±ya uparimukha½ ñ±ºa½ pesetv± paµhama½ t±va mukha½ pariyonandhitv± µhitacamma½ vavatthapetabba½. Tato nal±µaµµhicamma½. Tato thavik±ya pakkhittapattassa ca thavik±ya ca antarena hatthamiva s²saµµhikassa ca s²sacammassa ca antarena ñ±ºa½ pesetv± aµµhikena saddhi½ cammassa ek±baddhabh±va½ viyojentena s²sacamma½ vavatthapetabba½. Tato khandhacamma½. Tato anulomena paµilomena ca dakkhiºahatthacamma½. Atha teneva nayena v±mahatthacamma½. Tato piµµhicamma½ ta½ vavatthapetv± anulomena paµilomena ca dakkhiºap±dacamma½. Atha teneva nayena v±map±dacamma½. Tato anukkameneva vatthi-udarahadayag²vacamm±ni vavatthapetabb±ni. Atha g²vacamm±nantara½ heµµhimahanucamma½ vavatthapetv± adharoµµhapariyos±na½ p±petv± niµµhapetabba½. Eva½ o¼±riko¼±rika½ pariggaºhantassa sukhumampi p±kaµa½ hoti. Disato dv²su dis±su j±to. Ok±sato sakalasar²ra½ pariyonandhitv± µhito. Paricchedato heµµh± patiµµhitatalena, upari ±k±sena paricchinno, ayamassa sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisoyeva.
188. Ma½santi nava ma½sapesisat±ni. Ta½ sabbampi vaººato ratta½ ki½sukapupphasadisa½. Saºµh±nato jaªghapiº¹ikama½sa½ t±lapaººapuµabhattasaºµh±na½. Ðruma½sa½ nisadapotasaºµh±na½. ¾nisadama½sa½ uddhanakoµisaºµh±na½. Piµµhima½sa½ t±lagu¼apaµalasaºµh±na½. Ph±sukadvayama½sa½ koµµhalik±ya kucchiya½ tanumattik±lepasaºµh±na½. Thanama½sa½ vaµµetv± avakkhittamattik±piº¹asaºµh±na½. B±hudvayama½sa½ dviguºa½ katv± µhapitaniccammamah±m³sikasaºµh±na½. Eva½ o¼±riko¼±rika½ pariggaºhantassa sukhumampi p±kaµa½ hoti. Disato dv²su dis±su j±ta½. Ok±sato v²s±dhik±ni t²ºi aµµhisat±ni anulimpitv± µhita½. Paricchedato heµµh± aµµhisaªgh±te patiµµhitatalena, upari tacena, tiriya½ aññamaññena paricchinna½, ayamassa sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisoyeva.
189. Nh±r³ti nava nh±rusat±ni. Vaººato sabbepi nh±r³ set±. Saºµh±nato n±n±saºµh±n±. Etesu hi g²v±ya uparimabh±gato paµµh±ya pañca mah±nh±r³ sar²ra½ vinandham±n± purimapassena otiºº±. Pañca pacchimapassena. Pañca dakkhiºapassena. Pañca v±mapassena. Dakkhiºahattha½ vinandham±n±pi hatthassa purimapassena pañca. Pacchimapassena pañca. Tath± v±mahattha½ vinandham±n±. Dakkhiºap±da½ vinandham±n±pi p±dassa purimapassena pañca. Pacchimapassena pañca. Tath± v±map±da½ vinandham±n±p²ti eva½ sar²radh±rak± n±ma saµµhimah±nh±r³ k±ya½ vinandham±n± otiºº± Ye kaº¹ar±tipi vuccanti. Te sabbepi kandalamaku¼asaºµh±n±. Aññe pana ta½ ta½ padesa½ ajjhottharitv± µhit±. Tato sukhumatar± suttarajjukasaºµh±n±. Aññe tato sukhumatar± p³tilat±saºµh±n±, aññe tato sukhumatar± mah±v²º±tantisaºµh±n±. Aññe th³lasuttakasaºµh±n±. Hatthap±dapiµµh²su nh±r³ sakuºap±dasaºµh±n±. S²se nh±r³ d±rak±na½ s²saj±lakasaºµh±n±. Piµµhiya½ nh±r³ ±tape pas±rita-allaj±lasaºµh±n±. Avases± ta½ta½aªgapaccaªg±nugat± nh±r³ sar²re paµimukkaj±lakañcukasaºµh±n±. Disato dv²su dis±su j±t±. Ok±sato sakalasar²re aµµh²ni ±bandhitv± µhit±. Paricchedato heµµh± tiººa½ aµµhisat±na½ upari patiµµhitatalehi, upari ma½sacamm±ni ±hacca µhitappadesehi, tiriya½ aññamaññena paricchinn±, aya½ nesa½ sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisoyeva.
190. Aµµh²ti µhapetv± dvatti½sa dantaµµh²ni avases±ni catusaµµhi hatthaµµh²ni, catusaµµhi p±daµµh²ni, catusaµµhi ma½sanissit±ni mudu-aµµh²ni, dve paºhikaµµh²ni, ekekasmi½ p±de dve dve gopphakaµµh²ni, dve jaªghaµµh²ni, eka½ jaººukaµµhi, eka½ ³ruµµhi, dve kaµiµµh²ni, aµµh±rasa piµµhikaºµakaµµh²ni, catuv²sati ph±sukaµµh²ni, cuddasa uraµµh²ni eka½ hadayaµµhi, dve akkhakaµµh²ni, dve koµµaµµh²ni, dve b±huµµh²ni, dve dve aggab±huµµh²ni, satta g²vaµµh²ni, dve hanukaµµh²ni, eka½ n±sikaµµhi, dve akkhiµµh²ni, dve kaººaµµh²ni, eka½ nal±µaµµhi. Eka½ muddhaµµhi, nava s²sakap±laµµh²n²ti eva½ timatt±ni aµµhisat±ni, t±ni sabb±nipi vaººato set±ni. Saºµh±nato n±n±saºµh±n±ni.
Tattha hi aggap±daªguli-aµµh²ni katakab²jasaºµh±n±ni. Tadanantar±ni majjhapabbaµµh²ni panasaµµhisaºµh±n±ni. M³lapabbaµµh²ni paºavasaºµh±n±ni. Piµµhip±daµµh²ni koµµitakandalakandar±sisaºµh±n±ni. Paºhikaµµhi ekaµµhit±laphalab²jasaºµh±na½. Gopphakaµµh²ni baddhak²¼±go¼akasaºµh±n±ni. Jaªghaµµh²na½ gopphakaµµh²su patiµµhitaµµh±na½ apan²tatacasindika¼²rasaºµh±na½. Khuddakajaªghaµµhika½ dhanukadaº¹asaºµh±na½. Mahanta½ mil±tasappapiµµhisaºµh±na½. Jaººukaµµhi ekato parikkh²ºapheºakasaºµh±na½. Tattha jaªghaµµhikassa patiµµhitaµµh±na½ atikhiºaggagosiªgasaºµh±na½. Ðruµµhi duttacchitav±siparasudaº¹asaºµh±na½. Tassa kaµiµµhimhi patiµµhitaµµh±na½ k²¼±go¼akasaºµh±na½. Tena kaµiµµhino patiµµhitaµµh±na½ aggacchinnamah±punn±gaphalasaºµh±na½.
Kaµiµµh²ni dvepi ek±baddh±ni hutv± kumbhak±rika-uddhanasaºµh±n±ni. P±µiyekka½ kamm±rak³µayottakasaºµh±n±ni. Koµiya½ µhita½ ±nisadaµµhi adhomukha½ katv± gahitasappaphaºasaºµh±na½, sattaµµhaµµh±nesu chidd±vachidda½. Piµµhikaºµakaµµh²ni abbhantarato upar³pari µhapitas²sapaµµaveµhakasaºµh±n±ni. B±hirato vaµµan±va¼isaºµh±n±ni. Tesa½ antarantar± kakacadantasadis± dve tayo kaºµak± honti. Catuv²satiy± ph±sukaµµh²su aparipuºº±ni aparipuººa-asisaºµh±n±ni. Paripuºº±ni paripuººa-asisaºµh±n±ni. Sabb±nipi od±takukkuµassa pas±ritapakkhasaºµh±n±ni. Cuddasa uraµµh²ni jiººasandam±nikapañjarasaºµh±n±ni. Hadayaµµhi dabbiphaºasaºµh±na½.