Akkhakaµµh²ni khuddakalohav±sidaº¹asaºµh±n±ni. Koµµaµµh²ni ekato parikkh²ºas²ha¼akudd±lasaºµh±n±ni. B±huµµh²ni ±d±sadaº¹akasaºµh±n±ni. Aggab±huµµh²ni yamakat±lakandasaºµh±n±ni. Maºibandhaµµh²ni ekato alliy±petv± µhapitas²sakapaµµaveµhakasaºµh±n±ni. Piµµhihatthaµµh²ni koµµitakandalakandar±sisaºµh±n±ni Hatthaªgul²su m³lapabbaµµh²ni paºavasaºµh±n±ni. Majjhapabbaµµh²ni aparipuººapanasaµµhisaºµh±n±ni. Aggapabbaµµh²ni katakab²jasaºµh±n±ni.
Satta g²vaµµh²ni daº¹ena vijjhitv± paµip±µiy± µhapitava½saka¼²racakkalakasaºµh±n±ni. Heµµhimahanukaµµhi kamm±r±na½ ayok³µayottakasaºµh±na½. Uparima½ avalekhanasatthakasaºµh±na½. Akkhik³pan±sak³paµµh²ni apan²tamiñjataruºat±laµµhisaºµh±n±ni. Nal±µaµµhi adhomukhaµµhapitasaªkhath±lakakap±lasaºµh±na½. Kaººac³¼ikaµµh²ni nh±pitakhurakosasaºµh±n±ni. Nal±µakaººac³¼ik±na½ upari paµµabandhanok±se aµµhisaªkuµitaghaµapuººapaµalakhaº¹asaºµh±na½. Muddhaµµhi mukhacchinnavaªkan±¼ikerasaºµh±na½. S²saµµh²ni sibbetv± µhapitajajjaral±bukaµ±hasaºµh±n±ni.
Disato dv²su dis±su j±t±ni. Ok±sato avisesena sakalasar²re µhit±ni. Visesena panettha s²saµµh²ni givaµµh²su patiµµhit±ni. G²vaµµh²ni piµµhikaºµakaµµh²su. Piµµhikaºµakaµµh²ni kaµiµµh²su. Kaµiµµh²ni ³ruµµh²su. Ðruµµh²ni jaººukaµµh²su. Jaººukaµµh²ni jaªghaµµh²su. Jaªghaµµh²ni gopphakaµµh²su. Gopphakaµµh²ni piµµhip±daµµh²su patiµµhit±ni. Paricchedato anto aµµhimiñjena, uparito ma½sena, agge m³le ca aññamaññena paricchinn±ni, aya½ nesa½ sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisoyeva.
191. Aµµhimiñjanti tesa½ tesa½ aµµh²na½ abbhantaragata½ miñja½. Ta½ vaººato seta½. Saºµh±nato mahantamahant±na½ aµµh²na½ abbhantaragata½ ve¼un±¼iya½ pakkhittaseditamah±vettaggasaºµh±na½. Khudd±nukhuddak±na½ abbhantaragata½ ve¼uyaµµhipabbesu pakkhittaseditatanuvettaggasaºµh±na½. Disato dv²su dis±su j±ta½. Ok±sato aµµh²na½ abbhantare patiµµhita½. Paricchedato aµµh²na½ abbhantaratalehi paricchinna½, ayamassa sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisoyeva.
192. Vakkanti ekabandhan± dve ma½sapiº¹ik±. Ta½ vaººato mandaratta½ p±¼ibhaddakaµµhivaººa½. Saºµh±nato d±rak±na½ yamakak²¼±go¼akasaºµh±na½, ekavaºµapaµibaddha-ambaphaladvayasaºµh±na½ v±. Disato uparim±ya dis±ya j±ta½. Ok±sato galav±µak± nikkhantena ekam³lena thoka½ gantv± dvidh± bhinnena th³lanh±run± vinibaddha½ hutv± hadayama½sa½ parikkhipitv± µhita½. Paricchedato vakka½ vakkabh±gena paricchinna½, ayamassa sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisoyeva.
193. Hadayanti hadayama½sa½. Ta½ vaººato rattapadumapattapiµµhivaººa½. Saºµh±nato b±hirapatt±ni apanetv± adhomukha½ µhapitapadumamaku¼asaºµh±na½. Bahi maµµha½, anto kos±tak²phalassa abbhantarasadisa½. Paññavant±na½ thoka½ vikasita½, mandapaññ±na½ maku¼itameva. Anto cassa punn±gaµµhipatiµµh±namatto ±v±µako hoti, yattha addhapasatamatta½ lohita½ saºµh±ti, ya½ niss±ya manodh±tu ca manoviññ±ºadh±tu ca vattanti. Ta½ paneta½ r±gacaritassa ratta½ hoti, dosacaritassa k±¼aka½, mohacaritassa ma½sadhovana-udakasadisa½, vitakkacaritassa kulatthay³savaººa½, saddh±caritassa kaºik±rapupphavaººa½, paññ±caritassa accha½ vippasanna½ an±vila½ paº¹ara½ parisuddha½ niddhotaj±timaºi viya jutimanta½ kh±yati. Disato uparim±ya dis±ya j±ta½. Ok±sato sar²rabbhantare dvinna½ than±na½ majjhe patiµµhita½. Paricchedato hadaya½ hadayabh±gena paricchinna½, ayamassa sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisoyeva.
194. Yakananti yamakama½sapaµala½. Ta½ vaººato ratta½ paº¹ukadh±tuka½ n±tirattakumudassa pattapiµµhivaººa½. Saºµh±nato m³le eka½ agge yamaka½ kovi¼±rapattasaºµh±na½. Tañca dandh±na½ ekameva hoti mahanta½, paññavant±na½ dve v± t²ºi v± khuddak±ni. Disato uparim±ya dis±ya j±ta½, ok±sato dvinna½ than±na½ abbhantare dakkhiºapassa½ niss±ya µhita½. Paricchedato yakana½ yakanabh±gena paricchinna½, ayamassa sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisoyeva.
195. Kilomakanti paµicchann±paµicchannabhedato duvidha½ pariyonahanama½sa½. Ta½ duvidhampi vaººato seta½ duk³lapilotikavaººa½. Saºµh±nato attano ok±sasaºµh±na½. Disato paµicchannakilomaka½ uparim±ya dis±ya. Itara½ dv²su dis±su j±ta½. Ok±sato paµicchannakilomaka½ hadayañca vakkañca paµicch±detv±, appaµicchannakilomaka½ sakalasar²re cammassa heµµhato ma½sa½ pariyonandhitv± µhita½. Paricchedato heµµh± ma½sena, upari cammena, tiriya½ kilomakabh±gena paricchinna½, ayamassa sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisoyeva.
196. Pihakanti udarajivh±ma½sa½. Ta½ vaººato n²la½ nigguº¹ipupphavaººa½. Saºµh±nato sattaªgulappam±ºa½ abandhana½ k±¼avacchakajivh±saºµh±na½. Disato uparim±ya dis±ya j±ta½. Ok±sato hadayassa v±mapasse udarapaµalassa matthakapassa½ niss±ya µhita½, yasmi½ paharaºappah±rena bahinikkhante satt±na½ j²vitakkhayo hoti. Paricchedato pihakabh±gena paricchinna½, ayamassa sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisoyeva.
197. Papph±santi dvatti½sama½sakhaº¹appabheda½ papph±sama½sa½. Ta½ vaººato ratta½ n±tipakka-udumbaraphalavaººa½. Saºµh±nato visamacchinnabahalap³vakhaº¹asaºµh±na½. Abbhantare asitap²t±na½ abh±ve uggatena kammajatejusm±n± abbh±hatatt± sa½kh±ditapal±lapiº¹amiva nirasa½ niroja½. Disato uparim±ya dis±ya j±ta½. Ok±sato sar²rabbhantare dvinna½ than±na½ antare hadayañca yakanañca upari ch±detv± olambanta½ µhita½. Paricchedato papph±sabh±gena paricchinna½, ayamassa sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisoyeva.
198. Antanti purisassa dvatti½sahatth± itthiy± aµµhav²satihatth± ekav²satiy± µh±nesu obhagg± antavaµµi. Tadeta½ vaººato seta½ sakkharasudh±vaººa½. Saºµh±nato lohitadoºiya½ ±bhujitv± µhapitas²sacchinnasappasaºµh±na½. Disato dv²su dis±su j±ta½. Ok±sato upari galav±µake heµµh± ca kar²samagge vinibandhatt± galav±µakakar²samaggapariyante sar²rabbhantare µhita½. Paricchedato antabh±gena paricchinna½, ayamassa sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisoyeva.
199. Antaguºanti antabhogaµµh±nesu bandhana½. Ta½ vaººato seta½ dakas²talikam³lavaººa½. Saºµh±nato dakas²talikam³lasaºµh±nameva. Disato dv²su dis±su j±ta½. Ok±sato kudd±lapharasukamm±d²ni karont±na½ yant±ka¹¹hanak±le yantasuttakamiva yantaphalak±ni antabhoge ekato aga¼ante ±bandhitv± p±dapuñchanarajjumaº¹alakassa antar± sa½sibbitv± µhitarajjuk± viya ekav²satiy± antabhog±na½ antar± µhita½. Paricchedato antaguºabh±gena paricchinna½, ayamassa sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisoyeva.
200. Udariyanti udare bhava½ asitap²takh±yitas±yita½. Ta½ vaººato ajjhohaµ±h±ravaººa½. Saºµh±nato pariss±vane sithilabaddhataº¹ulasaºµh±na½. Disato uparim±ya dis±ya j±ta½. Ok±sato udare µhita½.
Udara½ n±ma ubhato nipp²¼iyam±nassa allas±µakassa majjhe sañj±taphoµakasadisa½ antapaµala½, bahi maµµha½, anto ma½sakasambupaliveµhanakiliµµhap±v±rakapupphakasadisa½, kuthitapanasatacassa abbhantarasadisantipi vattu½ vaµµati, yattha takkoµak± gaº¹upp±dak± t±lah²rak± s³cimukhak± paµatantasuttak± iccevam±didvatti½sakulappabhed± kimayo ±kulaby±kul± saº¹asaº¹ac±rino hutv± nivasanti, ye p±nabhojan±dimhi avijjam±ne ullaªghitv± viravant± hadayama½sa½ abhihananti, p±nabhojan±di-ajjhoharaºavel±yañca uddha½mukh± hutv± paµhamajjhohaµe dve tayo ±lope turitaturit± viluppanti, ya½ tesa½ kim²na½ s³tighara½ vaccakuµi gil±nas±l± sus±nañca hoti. Yattha seyyath±pi n±ma caº¹±lag±madv±re candanik±ya nid±ghasamaye th³laphusitake deve vassante udakena vuyham±na½ muttakar²sacamma-aµµhinh±rukhaº¹akhe¼asiªgh±ºik±lohitappabhutin±n±kuºapaj±ta½ nipatitv± kaddamodak±lu¼ita½ dv²hat²haccayena sañj±takimikula½ s³riy±tapasant±pavegakuthita½ upari pheºapupphu¼ake muñcanta½ abhin²lavaººa½ paramaduggandhajeguccha½ neva upagantu½, na daµµhu½ arahar³pata½ ±pajjitv± tiµµhati, pageva gh±yitu½ v± s±yitu½ v±, evameva n±nappak±ra½ p±nabhojan±didantamusalasañcuººita½ jivh±hatthaparivattitakhe¼al±l±palibuddha½ taªkhaºavigatavaººagandharas±disampada½ tantav±yakhalisuv±navamathusadisa½ nipatitv± pittasemhav±tapaliveµhita½ hutv± udaraggisant±pavegakuthita½ kimikul±kula½ upar³pari pheºapupphu¼ak±ni muñcanta½ paramakasambuduggandhajegucchabh±va½ ±pajjitv± tiµµhati. Ya½ sutv±pi p±nabhojan±d²su amanuññat± saºµh±ti, pageva paññ±cakkhun± avaloketv±. Yattha ca patita½ p±nabhojan±di pañcadh± viveka½ gacchati, eka½ bh±ga½ p±ºak± kh±danti, eka½ bh±ga½ udaraggi jh±peti, eko bh±go mutta½ hoti, eko bh±go kar²sa½, eko bh±go rasabh±va½ ±pajjitv± soºitama½s±d²ni upabr³hayati.
Paricchedato udarapaµalena ceva udariyabh±gena ca paricchinna½. Ayamassa sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisoyeva.
201. Kar²santi vacca½. Ta½ vaººato yebhuyyena ajjhohaµ±h±ravaººameva hoti. Saºµh±nato ok±sasaºµh±na½. Disato heµµhim±ya dis±ya j±ta½. Ok±sato pakk±saye µhita½. Pakk±sayo n±ma heµµh±n±bhi-piµµhikaºµakam³l±na½ antare ant±vas±ne ubbedhena aµµhaªgulamatto ve¼un±¼ikasadiso, yattha seyyath±pi n±ma upari bh³mibh±ge patita½ vassodaka½ oga¼itv± heµµh± bh³mibh±ga½ p³retv± tiµµhati, evameva ya½kiñci ±m±saye patita½ p±nabhojan±dika½ udaraggin± pheºuddehaka½ pakka½ pakka½ nisad±ya pisitamiva saºhabh±va½ ±pajjitv± antabilena oga¼itv± oga¼itv± omadditv± ve¼upabbe pakkhipam±napaº¹umattik± viya sannicita½ hutv± tiµµhati. Paricchedato pakk±sayapaµalena ceva kar²sabh±gena ca paricchinna½, ayamassa sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisoyeva.
202. Matthaluªganti s²sakaµ±habbhantare µhitamiñjar±si. Ta½ vaººato seta½ ahicchattakapiº¹avaººa½. Dadhibh±va½ asampatta½ duµµhakh²ravaººantipi vattu½ vaµµati. Saºµh±nato ok±sasaºµh±na½. Disato uparim±ya dis±ya j±ta½. Ok±sato s²sakaµ±habbhantare catt±ro sibbinimagge niss±ya samodh±netv± µhapit± catt±ro piµµhapiº¹± viya samohita½ tiµµhati. Paricchedato s²sakaµ±hassa abbhantaratalehi ceva matthaluªgabh±gena ca paricchinna½ ayamassa sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisoyeva.
203. Pittanti dve pitt±ni baddhapittañca abaddhapittañca. Tattha baddhapitta½ vaººato bahalamadhukatelavaººa½. Abaddhapitta½ mil±ta-±kulipupphavaººa½. Saºµh±nato ubhayampi ok±sasaºµh±na½. Disato baddhapitta½ uparim±ya dis±ya j±ta½, itara½ dv²su dis±su j±ta½. Ok±sato abaddhapitta½ µhapetv± kesalomadantanakh±na½ ma½savinimuttaµµh±nañceva thaddhasukkhacammañca udakamiva telabindu avasesasar²ra½ by±petv± µhita½, yamhi kupite akkh²ni p²tak±ni honti, bhamanti, gatta½ kampati, kaº¹³yati. Baddhapitta½ hadayapapph±s±na½ antare yakanama½sa½ niss±ya patiµµhite mah±kos±tak²kosakasadise pittakosake µhita½, yamhi kupite satt± ummattak± honti, vipallatthacitt± hirottappa½ cha¹¹etv± ak±tabba½ karonti, abh±sitabba½ bh±santi, acintitabba½ cintenti. Paricchedato pittabh±gena paricchinna½, ayamassa sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisoyeva.