2. Udositasikkh±padavaººan±
Bhikkhun±ti bhikkhuss±ti attho, s±mi-atthe ceta½ karaºavacana½. Ten±ha “purimasikkh±pade viy±”ti-±di. Atha kasm± karaºavaseneva karaºavacanassa attha½ aggahetv± s±mivasena attho veditabboti ±ha “karaºavasena h²”ti-±di. H²ti k±raºatthe nip±to. Chinnapalibodhoti chinnac²var±v±sapalibodho. Ek±va ratti ekaratta½, sam±santagatassa attha½. Tiººa½ c²var±na½ sam±h±roti tic²vara½. Tena tic²varena, t²hi c²vareh²ti attho. Ekena vippavutthopi (p±r±. aµµha. 2.475-476) hi tic²varena vippavuttho n±ma hoti paµisiddhapariy±pannena vippavutthatt±, avayavepi v± samud±yavoh±rato. Ten±ha “tic²var±dhiµµh±nanayen±”ti-±di. Id±ni vippav±salakkhaºavavatth±panattha½ “g±mo ek³pac±ro”ti-±dim±ha. Tattha nivesananti udosit±d²na½ vasena akat±ya patissayavikatiy± adhivacana½. Udositoti (p±r±. aµµha. 2.482-487) y±n±d²na½ bhaº¹±na½ s±l±. Yo “udavasito”tipi vuccati. Aµµoti paµir±j±dipaµib±hanattha½ iµµhak±hi kato bahalabhittiko catupañcabh³miko patissayaviseso. “Aµµoti bahalabhittikageha½, yassa gop±nasiyo aggahetv± iµµhak±hi eva chadana½ hot²”ti apare. “Aµµ±k±rena kar²yat²”tipi vadanti. M±¼oti ekak³µasaªgahito caturassap±s±do, ekak³µasaªgahito v± anekakoºavanto patissayaviseso. “M±¼oti vaµµ±k±rena katasen±sanan”ti apare. P±s±doti d²ghap±s±do, a¹¹hayog±dibhedo aµµam±¼ahammiyavajjito sabbo v± p±s±do. Hammiyanti muº¹acchadanap±s±do. “Candiyaªgaºayuttan”ti apare. N±v±ti thalaµµha-udakaµµhavasena dvidh± n±v±. Satthoti jaªghasattho, sakaµasattho v±. Dhaññakaraºanti (p±r±. aµµha. 2.491-494) khala½ vuccati. ¾r±moti pupph±r±mo, phal±r±mo v±. Vih±roti saparikkhitto v± aparikkhitto v± sakalo ±v±so. “Gehamp²”ti keci. Nivesan±d²ni cettha g±mato bahi niviµµh±ni gahit±ni. Antog±me µhit±na½ pana g±maggahaºeneva gahitatt± g±maparih±royev±ti. “Nivesan±dayo hammiyapariyos±n± g±maparikkhepato bahi niviµµh±”ti apare. Hatthap±s±tikkameti ettha hatthap±so n±ma a¹¹hateyyaratanappam±ºo padeso, tassa atikkamo hatthap±s±tikkamo, tasmi½ hatthap±s±tikkame. Hatthap±sabbhantare pana vatthu½ vaµµati. Ta½ pam±ºa½ atikkamitv± sacepi iddhim± bhikkhu ±k±se aruºa½ uµµh±peti, nissaggiyameva hoti. Aya½ panettha vinicchayo– sace (p±r±. aµµha. 2.477-478) g±mo ekassa rañño v± bhojakassa v± vasena ekakulassa hoti, p±k±r±din± parikkhittatt± ek³pac±ro ca, evar³pe g±me c²vara½ nikkhipitv± tasmi½ g±mabbhantare yath±rucitaµµh±ne vasitabba½, sace aparikkhitto, yasmi½ ghare c²vara½ nikkhitta½ hoti, tasmi½ ghare vasitabba½, tassa gharassa samantato hatthap±s± v± na vijahitabba½. Sace g±mo ves±likusin±r±dayo viya n±n±r±j³na½ v± bhojak±na½ v± hoti, vuttappak±rena parikkhitto ca, evar³pe g±me yasmi½ ghare c²vara½ nikkhitta½ hoti, tasmi½ ghare v± vatthabba½, tassa gharassa hatthap±s± v± na vijahitabba½. Yass± v²thiy± ghara½ hoti, tass± v²thiy± tassa gharassa sammukh±µµh±ne sabh±ya½ v± gharadv±re v± vatthabba½, tesa½ sabh±dv±r±na½ hatthap±s± v± na vijahitabba½. Sace so g±mo aparikkhitto, yasmi½ ghare c²vara½ nikkhitta½, tattha v± tassa hatthap±se v± vatthabba½. Nivesane pana sace ekakulassa nivesana½ hoti, parikkhittañca, antonivesane c²vara½ nikkhipitv± antonivesane vatthabba½. Aparikkhitta½ ce hoti, yasmi½ gabbhe c²vara½ nikkhitta½, tasmi½ vatthabba½, tassa gabbhassa hatthap±s± v± na vijahitabba½. Sace n±n±kulassa nivesana½ hoti, parikkhittañca, yasmi½ gabbhe c²vara½ nikkhitta½, tasmi½ gabbhe vatthabba½, sabbesa½ s±dh±raºadv±ram³le v± tesa½ gabbhadv±ram³l±na½ hatthap±s± v± na vijahitabba½. Aparikkhitta½ ce, yasmi½ gabbhe c²vara½ nikkhitta½, tasmi½ gabbhe vatthabba½, tassa gabbhassa hatthap±s± v± na vijahitabba½. Esa nayo udosit±d²supi. Sattho pana jaªghasattho v± hotu, sakaµasattho v±. Sace ekakulassa sattho hoti, satthe c²vara½ nikkhipitv± purato v± pacchato v± sattabbhantar± na vijahitabb±, passato abbhantara½ na vijahitabba½. Sace (p±r±. aµµha. 2.489) sattho gacchanto g±ma½ v± nadi½ v± pariy±diyitv± tiµµhati, antopaviµµhena saddhi½ ek±baddho hutv± orañca p±rañca pharitv± µhito hoti, satthaparih±rova labbhati. Atha g±me v± nadiy± v± pariy±panno hoti antopaviµµho, g±maparih±ro ceva nadiparih±ro ca labbhati. Sace vih±ras²ma½ atikkamitv± tiµµhati, antos²m±ya ca c²vara½ hoti, vih±ra½ gantv± vasitabba½. Sace bahis²m±ya c²vara½ hoti, satthasam²peyeva vasitabba½. Sace gacchanto sakaµe v± bhagge, goºe v± naµµhe antar± chijjati, yasmi½ koµµh±se c²vara½ nikkhitta½, tattha vasitabba½. Khettepi (p±r±. aµµha. 2.490) sace ekakulassa khetta½ hoti, parikkhittañca, antokhette c²vara½ nikkhipitv± antokhette vatthabba½. Sace aparikkhitta½, hatthap±s± c²vara½ na vijahitabba½. Sace n±n±kulassa khetta½ hoti, parikkhittañca, antokhette c²vara½ nikkhipitv± khettadv±ram³le v± vatthabba½, tassa hatthap±s± v± na vijahitabba½. Sace aparikkhitta½, c²vara½ hatthap±s± na vijahitabba½. Esa nayo dhaññakaraº±r±mesu dv²supi. Vih±re pana nivesane vuttasadisova vinicchayo. Rukkham³le pana ya½ majjhanhike k±le samant± ch±y± pharati, tasmi½ µh±ne avira¼e padese tassa ch±y±ya phuµµhok±sassa antoyeva nikkhipitabba½. Sace vira¼as±khassa rukkhassa ±tapena phuµµhok±se µhapeti, aruºuggamane ca so bhikkhu tassa hatthap±se na hoti, aññasmi½ µh±ne tassa ch±y±yapi hoti, nissaggiya½ hoti. Sace n±n±kulassa rukkho hoti, c²varassa hatthap±s± na vijahitabba½. Ajjhok±se pana viñjh±µavi-±d²su araññesupi samuddamajjhe macchabandh±na½ agamanapathad²pakesupi c²vara½ µhapetv± tato samant± sattabbhantare padese yattha katthaci vasitabba½, ito aññattha vasanto vippavuttho n±ma hot²ti daµµhabba½. Imassa pana vitth±rassa idha avuttatt±, samantap±s±dik±yañca vuttatt± “ayamettha saªkhepo”ti-±di vutta½. Etth±ti “tic²varena vippavaseyy±”ti etasmi½ pade. Saªkhepoti saªkhepavaººan±. Ettha pana p±¼iya½ (p±r±. 477) “g±mo ek³pac±ro n±n³pac±ro”ti-±din± avisesena m±tika½ nikkhipitv±pi g±manivesana-udositakhettadhaññakaraºa-±r±mavih±r±na½ ek³pac±ran±n³pac±rat± “g±mo ek³pac±ro n±ma ekakulassa g±mo hoti parikkhitto ca aparikkhitto c±”ti-±din± (p±r±. 478) parikkhitt±parikkhittavasena vibhatt±. Aµµam±¼ap±s±dahammiyan±v±sattharukkham³la-ajjhok±s±na½ pana eva½ avatv± “ekakulassa aµµo hoti, n±n±kulassa aµµo hot²”ti-±din± (p±r±. 484) nayena ekakulan±n±kulavasena ca ante “ajjhok±so ek³pac±ro n±ma ag±make araññe samant± sattabbhantar± ek³pac±ro, tato para½ n±n³pac±roti (p±r±. 494) ca eva½ ek³pac±ran±n³pac±rat± vibhatt±. Tasm± g±m±d²su parikkhitta½ ek³pac±ra½, aparikkhitta½ n±n³pac±ranti ca, aµµ±disu ya½ ekakulassa, ta½ ek³pac±ra½, ya½ n±n±kulassa, ta½ n±n³pac±ranti ca gahetabba½. Ajjhok±se vuttanayena gahetabba½. Upac±roti hi “g±mo ek³pac±ro n±n³pac±ro”ti-±d²su dv±ra½, “ajjhok±so ek³pac±ro”ti ettha samant± sattabbhantarasaªkh±ta½ pam±ºanti apare. Aññatra bhikkhusammutiy±ti bhikkhuno saªghena dinn± sammuti bhikkhusammuti, ta½ vin±ti attho. Ten±ha “ya½ saªgho”ti-±di. Avippav±sasammuti½ det²ti avippav±s± sammuti, avippav±s±ya v± sammuti avippav±sasammuti, ta½ ñattidutiyena kammena det²ti attho. Santaruttaren±ti “antaran”ti antarav±sako vuccati, “uttaran”ti uttar±saªgo, saha antarena uttara½ santaruttara½, tena santaruttarena, saha antarav±sakena uttar±saªgen±ti attho. Anto-aruºe paccuddhaµeti nivattitv± samp±puºitumasakkontena tattheva µhatv± anto aruºe paccuddhaµe. Pacc±gantabbanti yath± rogo na kuppati, tath± puna c²varassa µhapitaµµh±na½ ±gantabba½. Yato paµµh±ya hi sattha½ v± pariyesati, “gacch±m²”ti ±bhoga½ v± karoti, tato paµµh±ya vaµµati. “Na d±ni gamiss±m²”ti eva½ pana dhuranikkhepa½ karontena paccuddharitabba½ “atirekac²varaµµh±ne µhassat²”ti. Ten±ha “tattheva v± µhitena paccuddharitabban”ti. Soti yassa sammuti dinn±, so rogo. Laddhakappiyameva puna sammutid±nakicca½ natth²ti adhipp±yo. Adhiµµhitac²varat±ti tic²var±dhiµµh±nanayena adhiµµhitac²varat±. Vippav±so n±ma yadi baddhas²m±ya½ c²vara½ hoti, tato bahi aruºuµµh±pana½. Atha abaddhas²m±ya½, yath±vuttag±m±d²na½ bahi hatthap±s±tikkame aruºuµµh±pana½. Baddhas²m±ya½ pana yattha katthaci c²vara½ µhapetv± antos²m±yameva yattha katthaci vasitu½ vaµµati. Idha apaccuddharaºa½ akiriy±ti sambandho.
Udositasikkh±padavaººan± niµµhit±.