Adhiµµhitañca paneta½ c²vara½ paribhuñjato katha½ adhiµµh±na½ vijahat²ti ±ha “sabbañca panetan”ti-±di. Tattha acchinditv± gahaºen±ti cor±d²hi acchinditv± gahaºena. H²n±y±vattanen±ti gihibh±v±ya ±vattanena, vibbhamen±ti attho, “s²lavantova hutv± gih² bhaviss±m²”ti setavatthaniv±sanen±ti vutta½ hoti. “Antimavatthu½ ajjh±pannassa setavatthaniv±so v± k±s±yacajana½ v± h²n±y±vattanan”ti keci. “‘H²n±y±vattanen±’ti imin± bhikkhuniy± eva adhiµµh±navijahana½ gahita½ hoti. S± hi yad± vibbhamati, tad± assamaº² hoti. Bhikkhu pana vibbhamantopi y±va sikkha½ na paccakkh±ti, t±va bhikkhuyev±ti adhiµµh±na½ na vijahat²”ti apare. Sikkh±paccakkh±nen±ti liªge µhitasseva sikkh±ya paccakkh±nena. Yo hi bhikkhuliªge µhitova sikkha½ paccakkh±ti, tassa k±yalaggampi c²vara½ adhiµµh±na½ vijahat²ti. K±laªkiriy±y±ti maraºena. Liªgaparivattanen±ti purisaliªgassa itthiliªgassa v± parivattanena, purisassa itthiliªgap±tubh±vena, itthiy± v± purisaliªgap±tubh±ven±ti vutta½ hoti.
Kaniµµhaªgulinakhapiµµhippam±ºen±ti heµµhimapariccheda½ dasseti. Oratoti abbhantarato. Yo pana dubbalaµµh±ne paµhama½ agga¼a½ datv± pacch± dubbalaµµh±na½ chinditv± apaneti, adhiµµh±na½ na bhijjati. Maº¹alaparivattanepi eseva nayo. Dupaµµassa pana ekasmi½ paµale chidde v± j±te, galite v± adhiµµh±na½ na bhijjati. Khuddaka½ c²vara½ mahanta½ karoti, mahanta½ v± khuddaka½ karoti, adhiµµh±na½ na bhijjati. Ubho koµiyo majjhe karonto sace pana paµhama½ chinditv± pacch± ghaµeti, adhiµµh±na½ bhijjati. Atha ghaµetv± chindati, na bhijjati. Rajakehi dhov±petv± seta½ karontass±pi adhiµµh±na½ adhiµµh±nameva. Vass±nam±s±tikkamen±p²ti ettha pi-saddo sampiº¹anattho. Tena na kevala½ pubbe vuttena d±n±din± aµµhavidheneva k±raºena vassikas±µik± adhiµµh±na½ vijahati, atha kho vass±nam±s±tikkamenap²ti evamettha attho daµµhabbo. Esa nayo ±b±dhav³pasamen±p²ti etth±pi. Vikappanasikkh±padeti (p±ci. 372 ±dayo) p±cittiye sur±p±navaggassa navamasikkh±pade.
Ta½ atikk±mayatoti ettha tanti c²vara½, k±la½ v± par±masat²ti ±ha “ta½ yath±vuttaj±tippam±ºan”ti-±di. Ass±ti bhikkhussa. Tassa yo aruºoti tassa c²varupp±dadivasassa yo atikkanto aruºo. C²varupp±dadivasena saddhinti c²varupp±dadivasassa aruºena saddhi½. Divasasaddena cettha ta½divasanissito aruºo vutto. Id±ni yassa ca nissajjitabba½, yath± ca nissajjitabba½, ta½ dassetu½ “ta½ gahetv±”ti-±di vutta½. Tatr±ya½ nayoti tasmi½ nissajjane aya½ vidhi. Aññath±p²ti bh±santaren±pi, y±ya k±yaci bh±s±yap²ti attho. Paµibalen±ti vattu½ samatthena. ¾yati½ sa½vareyy±s²ti upari sa½varam±pajjeyy±si, sa½vutak±yavac²dv±ro bhaveyy±s²ti attho. Im±ni ca “passas²”ti-±d²ni yath±kkama½ paµigg±hakadesakehi vattabbavacan±ni. Tath± hi “passas²”ti paµigg±hakena vattabbavacana½, “±ma pass±m²”ti tadanudesakena vattabbavacana½. “¾yati½ sa½vareyy±s²”ti tadanuppaµigg±hakena vattabbavacana½, “s±dhu suµµhu sa½variss±m²”ti tadanudesakena vattabbavacana½. Imin± ca attano ±yati½ sa½vare patiµµhitabh±va½ dasseti. Dv²su, pana sambahul±su v±ti dv²su v± sambahul±su v± ±patt²su purimanayeneva vacanabhedo k±tabbo. Ñattiya½ ±patti½ sarati vivarat²ti ettha “dve ±pattiyo”ti v± “sambahul± ±pattiyo”ti v± vacanabhedo k±tabbo. Dv²su, bah³su v± vacanabhedo k±tabboti “saªgho im±ni c²var±n²”ti vatthuvasena vacanabhedo k±tabbo.
Eva½ saªghassa nissajjanavidhi½ dassetv± gaºassa nissajjanavidhi½ dassetu½ “gaºassa pana nissajjanten±”ti-±dim±ha. Tattha sesa½ purimasadisamev±ti nissajjan±pattippaµiggahaºanissaµµhac²varad±nesu “±yasmant±nan”ti-±din± vuttavacanabheda½ vin± avasesa½ saªghassa nissajjan±d²su vuttasadisamev±ti attho.
Id±ni puggalassa nissajjanavidhi½ dassetu½ “puggalassa pan±”ti-±di vutta½. Tattha dv²su, t²su v±ti dv²su, t²su v± ±patt²su ceva d±tabbac²varesu ca. Yath± ca gaºassa nissajjane, eva½ dvinna½ nissajjanepi p±¼i veditabb±. Yadi hi viseso bhaveyya, yatheva “anuj±n±mi, bhikkhave, tiººa½ p±risuddhi-uposatha½ k±tu½, evañca pana, bhikkhave, k±tabbo– byattena bhikkhun± paµibalena te bhikkh³ ñ±petabb±”ti-±din± (mah±va. 168) nayena tiººa½ p±risuddhi-uposatha½ vatv± “anuj±n±mi, bhikkhave, dvinna½ p±risuddhi-uposatha½ k±tu½, evañca pana, bhikkhave, kattabbo– therena bhikkhun± eka½sa½ uttar±saªgan”ti-±din± nayena visu½yeva dvinna½ p±risuddhi-uposatho vutto, eva½ idh±pi visu½ p±¼i½ vadeyya. Yasm± pana natthi, tasm± avatv±va gatoti gaºassa vutt± p±¼iyevettha p±¼i. ¾pattippaµiggahaºe pana aya½ viseso– yath± gaºassa nissajjitv± ±pattiy± desiyam±n±ya ±pattippaµigg±hako bhikkhu ñatti½ µhapeti, eva½ aµµhapetv± dv²su aññatarena yath± ekapuggalo paµiggaºh±ti, eva½ ±patti paµiggahetabb±. Dvinnañhi ñattiµµhapana½ n±ma natthi. Yadi siy±, dvinna½ p±risuddhi-uposatha½ visu½ na vadeyya. Nissaµµhac²varad±nepi yath± “ima½ c²vara½ ±yasmato damm²”ti eko vadati, eva½ “maya½ ima½ c²vara½ ±yasmato dem±”ti vattu½ vaµµati. Ito garukatar±nipi hi ñattidutiyakamm±ni apaloketv± k±tabb±n²ti vutt±ni atthi, tesa½ eta½ anuloma½. Tenev±ha “dvinna½ pan±”ti-±di. Nissaµµhac²vara½ pana d±tabbameva, ad±tu½ na labbhati. Vinayakammamattameva heta½. Na ta½ tena saªghassa v± gaºassa v± puggalassa v± dinnameva hoti. Ten±ha “nissaµµhavatthun”ti-±di.
Anissajjitv± paribhuñjantassa dukkaµanti saki½ nivattha½ v± saki½ p±ruta½ v± k±yato amocetv± divasampi carati, ekameva dukkaµa½. Mocetv± niv±seti v± p±rupati v±, payoge payoge dukkaµa½. Dunnivattha½ v± dupp±ruta½ v± saºµh±pentassa an±patti. Aññassa ta½ paribhuñjatopi an±patti. “Aññena kata½ paµilabhitv± paribhuñjat²”ti-±divacanañcettha (p±r±. 570) s±dhaka½. Das±ha½ anatikkantepi atikkantasaññino, vematikassa ca dukkaµanti etth±pi “paribhuñjantass±”ti ±netv± sambandhitabba½. Atikkante anatikkantasaññinop²ti das±ha½ atikkante c²vare “anatikkanta½ idan”ti eva½ saññino, das±he v± atikkante “anatikkanto das±ho”ti eva½ saññino.
Id±ni “anadhiµµhite adhiµµhitasaññino nissaggiyan”ti-±di-±pattiv±ra½ saªgahetv± dassento “tath±”ti-±dim±ha. Tath±ti yath± das±ha½ atikkante saññ±bhedena tikap±cittiya½, tath± anadhiµµhit±d²su sattasu vikappesu adhiµµhit±disaññ±bhedatoti attho. Tattha avissajjite vissajjitasaññinoti kassaci adinne apariccatte “dinna½ pariccatta½ may±”ti eva½ saññino. Anaµµhe naµµhasaññinoti attano c²varena saddhi½ bah³ni aññesa½ c²var±ni ekato µhapit±ni, t±ni ce cor± haranti, tatresa attano c²vare anaµµhe naµµhasaññ² hoti, tassa naµµhasaññino. Esa nayo avinaµµh±d²supi. Avilutteti ettha pana gabbha½ bhinditv± pasayh±vah±ravasena avilutteti veditabba½.
Vissajjiteti (p±r±. aµµha. 2.469) aññassa dinne. Katha½ pana dinna½ hoti, katha½ gahita½? “Ima½ tuyha½ demi, dad±mi, dajj±mi, oºojemi, pariccaj±mi, vissajj±mi, nissajj±m²”ti v± vadati, “itthann±massa demi…pe… nissajj±m²”ti v± vadati, sammukh±pi parammukh±pi dinna½yeva hoti. “Tuyha½ gaºh±h²”ti vutte “mayha½ gaºh±m²”ti vadati, sudinna½, suggahitañca. “Tava santaka½ karohi, tava santaka½ hotu, tava santaka½ karissas²”ti vutte “mama santaka½ karomi, mama santaka½ hotu, mama santaka½ kariss±m²”ti vadati, duddinna½, duggahitañca. Neva d±t± d±tu½ j±n±ti, na itaro gahetu½. Sace pana “tava santaka½ karoh²”ti vutte “s±dhu, bhante, mayha½ gaºh±m²”ti gaºh±ti, suggahita½, sace pana eko “gaºh±h²”ti vadati, itaro “na gaºh±m²”ti vadati, puna so “dinna½ may± tuyha½, gaºh±h²”ti vadati, itaropi “na mayha½ imin± attho”ti vadati. Tato purimopi “may± dinnan”ti das±ha½ atikk±meti, pacchimopi “may± paµikkhittan”ti, kass±patt²ti? Na kassaci. Yassa pana ruccati, tena adhiµµhahitv± paribhuñjitabba½. Yo pana adhiµµh±ne vematiko, tena ki½ k±tabba½? Vematikabh±va½ ±rocetv± “sace anadhiµµhita½ bhavissati, eva½ me kappiya½ hot²”ti vatv± vuttanayeneva nissajjitabba½. Na hi eva½ j±n±petv± vinayakamma½ karontassa mus±v±do hoti.
Yath± ca ida½, eva½ ito par±nip²ti yath± ida½ atirekac²varadh±raºasikkh±pada½ ±c±ravipatti, eva½ ito par±nipi sikkh±pad±ni ±c±ravipattiyev±ti attho. Ten±ha “ubhatop±timokkhes³”ti-±di. ¾j²vavipattipaccay± pana µhapetv± dubbh±sita½ cha ±pattikkhandh± paññatt±ti–
“¾j²vahetu ±j²vak±raº± p±piccho icch±pakato asanta½ abh³ta½ uttarimanussadhamma½ ullapati, ±patti p±r±jikassa. ¾j²vahetu ±j²vak±raº± sañcaritta½ sam±pajjati, ±patti saªgh±disesassa. ¾j²vahetu ±j²vak±raº± ‘yo te vih±re vasati, so bhikkhu arah±’ti bhaºati, paµivij±nantassa ±patti thullaccayassa. ¾j²vahetu ±j²vak±raº± bhikkhu paº²tabhojan±ni agil±no attano atth±ya viññ±petv± bhuñjati, ±patti p±cittiyassa. ¾j²vahetu ±j²vak±raº± bhikkhun² paº²tabhojan±ni agil±n± attano atth±ya viññ±petv± bhuñjati, ±patti p±µidesan²yassa. ¾j²vahetu ±j²vak±raº± bhikkhu s³pa½ v± odana½ v± agil±no attano atth±ya viññ±petv± bhuñjati, ±patti dukkaµass±”ti (pari. 287)–

Eva½ p±r±jik±divasena µhapetv± dubbh±sita½ ±j²vavipattipaccay± cha ±pattikkhandh± paññatt±. Diµµhivipattipaccay± p±cittiyadukkaµavasena dve ±pattikkhandh± paññatt±ti samanubh±san±ya p±pik±ya diµµhiy± appaµinissajjane ñattiy± dukkaµa½, kammav±c±pariyos±ne p±cittiyanti eva½ diµµhivipattipaccay± p±cittiyadukkaµavasena dve ±pattikkhandh± paññatt±. Etth±ti vipattikath±su.

Gaºanupagat±ti divasagaºana½ upagatabh±vo. Aññehi “ima½ c²vara½ itthann±massa dem±”ti parahatthe dinnampi “na t±va ta½ gaºanupaga½, y±va na hattha½ gacchat²”ti (mah±va. 259) cammakkhandhake vuttatt± y±va ±haritv± v± na dinna½, “tumh±ka½, bhante, c²vara½ uppannan”ti pahiºitv± v± an±rocita½, t±va divasagaºana½ na upeti, anadhiµµhita½ vaµµati. Yad± pana ±netv± dinna½ hoti, “uppannan”ti v± suta½, tato paµµh±ya gaºanupaga½ hoti, antodas±he adhiµµh±tabba½. Kathinasaññita½ samuµµh±namass±ti kathinasamuµµh±na½, tatiyachaµµhasamuµµh±navasena dvisamuµµh±nanti attho. K±yav±c±hi kattabba-adhiµµh±navikappan±na½ akaraºena k±yav±cato, citte pana sati k±yav±c±cittato ca samuµµh±t²ti vutta½ hoti. Anadhiµµh±n±vikappanavasena ±pajjanato akiriya½. Aj±nantopi ±pajjat²ti nosaññ±vimokkha½. K±yadv±re ca vac²dv±re ca kattabb±karaºato k±yakamma½ vac²kamma½.

Kathinasikkh±padavaººan± niµµhit±.