6. Sen±sanakkhandhako
Vih±r±nuj±nanakath±vaººan±
295. Sen±sanakkhandhake sisireti sisirak±le himap±tavasena satt±havaddalik±divassap±tavassenaca uppanno kharo s²tasamphasso adhippetoti ±ha “samphusitako”ti. “Tato”tiida½ kattu-atthe nissakkavacana½, tena ca vih±rena v±t±tapo paµihaññat²ti atthoti±ha “vih±rena paµihaññat²”ti. 296. ¾viñchanachiddanti yattha aªguli½ v± rajjusaªkhalik±di½ v± pavesetv± kav±µa½±ka¹¹hant± dv±rab±ha½ phus±penti, tasseta½ adhivacana½. Sen±sanaparibhoge akappiya½n±ma natth²ti dassanattha½ “sacepi d²pinaªguµµhen±”ti-±di vutta½. Cetiye vedik±sadisantiv±tap±nad±ru½ v± j±la½ v± aµµhapetv± d±ruµµh±ne cetiye vedik±ya paµµ±d²ni viyaiµµhak±d²hi uddha½, tiriyañca paµµik±dayo dassetv± catuchiddayutta½ kata½. Thambhakav±tap±na½n±ma tiriya½ d±r³ni adatv± uddha½ µhapitad±r³hi eva kata½. Co¼akap±dapuñchana½ bandhituntiv±tap±nappam±ºena p±dapuñchanasadisa½ co¼ak±din± bandhitv± vagguli-±dippavesananiv±raºattha½,kathetunti attho. Mi¹¹hakanti mañc±k±rena kaµµhamattik±d²hi katavedik±k±ra½. 297. Caturassap²µhanti samacaturassa½. Aµµhaªgulap±daka½ vaµµat²ti aµµhaªgulap±dakamevavaµµati. Pam±º±tikkantopi vaµµat²ti samacaturassameva sandh±ya vutta½. ¾yatacaturass±pana sattaªgapañcaªg±pi uccap±d± na vaµµanti. Vetteheva caturass±di-±k±rena kata½ bhaddap²µhanti±ha “vettamaya½ p²µhan”ti. D±rupaµµik±ya upar²ti aµani-±k±rena µhitad±rupaµalassaheµµh± uddha½ p±da½ katv±. Pavesanak±lañhi sandh±ya “upar²”ti vutta½. E¼akassapacchimap±dadvaya½ viya vaªk±k±rena µhitatt± paneta½ “e¼akap±dap²µhan”ti vutta½.Paloµhent²ti saha mañcehi pavaµµenti. Rukkhe lat± ca muñcitv± avasesa½ gacch±dika½sabbampi tiºaj±ti ev±ti ±ha “yesa½ kesañci tiºaj±tik±nan”ti-±di.Upadahant²ti µhapenti. S²sappam±ºa½ n±ma yattha g²v±ya saha sakala½ s²sa½µhapetu½ sakk±, tassa ca muµµhiratana½ vitth±rappam±ºanti dassento “vitth±rato”ti-±dim±ha.Idañca bimbohanassa ubhosu antesu µhapetabbaco¼appam±ºadassana½. Tassa vasena bimbohanassavitth±rappam±ºa½ paricchijjati, ta½ vaµµa½ v± caturassa½ v± katv± sibbita½ yath± koµitokoµi vitth±rato puthulaµµh±na½ muµµhiratanappam±ºa½ hoti, eva½ sibbitabba½. Ito adhika½na vaµµati, ta½ pana antesu µhapitaco¼a½ koµiy± koµi½ ±hacca diguºa½ kata½ tikaººa½hoti. Tesu t²su kaººesu dvinna½ kaºº±namantara½ vidatthicaturaªgula½ hoti, majjhaµµh±na½koµito koµi½ ±hacca muµµhiratana½ hoti, idamassa ukkaµµhappam±ºa½. Ten±ha “t²sukaººes³”ti-±di.“Kambalameva…pe… uººabhisisaªkhyameva gacchat²”ti s±maññato vuttatt± gonak±di-akappiyampiuººamayattharaºa½ bhisiya½ pakkhipitv± sayitu½ vaµµat²ti daµµhabba½.Mas³raketi cammamayabhisiya½. Cammamaya½ pana bimbohana½ t³lapuººampi na vaµµati. P±¼iya½sen±sanaparikkh±radussanti sen±sanaparikkh±rakaraºatth±ya dussa½. Bhisi½ onandhituntibhisitthavik±ya pakkhipitv± bandhitu½. Paribhijjat²ti mañc±dito s±riyam±n±p²µhakoµi-±d²su nis²dantehi gha½siyam±n± bhisi paribhijjati. Onaddhamañcanti bhisi½ek±baddha½ katv± baddhamañca½. P±¼iya½ chavi½ upp±µetv± harant²ti bhisicchavi½ cor±haranti. Phositunti corehi haritassa pacch± haritasaññ±ºaphusitabind³ni d±tu½.Bhittikammanti n±n±vaººehi vibhittir±jikaraºa½. Hatthakammanti hatthena ya½kiñci saññ±karaºa½. 298. P±¼iya½ na nipatat²ti na all²yati. Paµib±hetv±ti gha½sitv±. Nanibandhat²ti anibandhan²yo, na lagganakoti attho. 299. “Karoh²”ti vattumpi na labbhat²ti ±ºattiy± eva paµikkhittatt± dv±rap±la½“ki½ na karos²”ti-±din± pariy±yena vattu½ vaµµati. J±takapakaraºanti j±takapaµisa½yutta½itthipuris±di ya½ kiñci r³pa½ adhippeta½. “Parehi k±r±petun”ti vuttatt±buddhar³pampi saya½ k±tu½ na labhati. P±¼iya½ pañcapaµikanti j±ti-±dipañcappak±ravaººamaµµha½. 300. Upac±ro na hot²ti gabbhassa bahi samant± anuparigamanassa ok±sonappahoti. Rukkha½ vijjhitv±ti tacchitas±rad±ru½ aggasam²pe vijjhitv±. Katv±tichidde katv±. Kappakata½ viya s±rakh±ºuke ±koµetv± eva½ katameva “±harima½bhittip±dan”ti vutta½. Upatthambhanattha½ bh³miya½ patiµµh±petunti jiººabhittip±denabahi sam±nabh±ra½ kh±ºukappas²sena uss±petv± m³lena bh³miya½ patiµµh±petu½. Paritt±ºatthantiullitt±valittakuµiy± ovassanaµµh±nassa paritt±ºattha½. Kiµikanti t±lapaºº±d²hikatapadala½. Madditamattikanti ovassanachiddassa pidahanattha½ vutta½.Ubhatokuµµa½ n²haritv± katapadesass±ti yath± bahi µhit± ujuka½ anto nisinne na passanti,eva½ dv±r±bhimukha½ pidahanavasena bhittiñca aññato dv±rañca yojetv± kataµµh±na½ vadati.Samant± pariy±g±roti samantato ±viddhapamukha½. Va½sa½ datv±ti purisappam±ºe p±denikhaºitv± tesa½ upari piµµhiva½sasadisa½ passava½sa½ µhapetv± os±retv±. Eka½ daº¹akoµi½ati-ucc±ya vih±rabhittikoµiy± eka½ koµi½ n²ce va½sapiµµhiya½ µhapanavasena daº¹ake pas±retv±.Cakkalayutto kiµikoti kav±µa½ viya vivaraºathakanasukhattha½ cakkalabandhakiµika½.P±¼iya½ uggh±µanakiµikanti ±paº±d²su anatthikak±le ukkhipitv±, uparica bandhitv± pacch± otaraºakiµika½, kappas²sehi v± upatthambhan²hi ukkhipitv± pacch±otaraºakiµikampi. 301. P±n²ya½ otappat²ti p±n²yabh±janesu µhapitap±n²ya½ ±tapena santappati. 303. Tayo v±µeti tayo parikkhepe. Ve¼uv±µanti sabba½ d±ruparikkhepa½ saªgaºh±ti.Kaºµakav±µanti sabbas±kh±parikkhepa½. 305. ¾loko antaradh±y²ti yo buddh±rammaº±ya p²tiy± ±nubh±vena mahanto obh±soahosi, yena cassa pad²pasahassena viya vigatandhak±ro maggo ahosi, so bahinagare chavasar²rasam±kula½duggandha½ b²bhaccha½ ±makasus±na½ pattassa bhayena p²tivege mand²bh³te antaradh±yi.Sata½ hatth²ti g±th±ya hatthino satasahass±n²ti eva½ pacceka½ sahassa-saddenayojetv± attho ñ±tabbo. Padav²tih±rass±ti “buddha½ vandiss±m²”ti ratanattaya½uddissa gacchato ekapadav²tih±rassa tappaccayakusalaphalass±ti attho. Tassa so¼asamo bh±gokala½ n±ma, ta½ so¼asi½ kala½ yath±vutt± hatthi-±dayo sabbe n±gghanti n±rahanti,nidassanamattañceta½. Anekasatasahassabh±gampi n±gghanti.Andhak±ro antaradh±y²ti puna balavap²tiy± ±loke samuppanne antaradh±yi. ¾sattiyotitaºh±yo. Vayakaraºanti deyyadhammam³la½ navakamma½. 309. Dadeyy±ti navakamma½ adhiµµh±tu½ vih±re issariya½ dadeyy±ti attho. Dinnotinavakamma½ k±tu½ vih±ro dinno, vih±re navakamma½ dinnanti v± attho. 313-4. Santh±g±reti sannip±tamaº¹ape. Ok±seti niv±sok±se. Uddissakatanti saªgha½ uddissa kata½. Gihivikaµanti gih²hi kata½ paññatta½, gihisantakantiattho.
Vih±r±nuj±nanakath±vaººan± niµµhit±.