Tatiyabh±ºav±ro.

25. Katha½ “ime dhamm± bh±vetabb±”ti sot±vadh±na½, ta½paj±nan± paññ± sutamaye ñ±ºa½?
Eko dhammo bh±vetabbo– k±yagat±sati s±tasahagat±. Dve dhamm± bh±vetabb±– samatho ca vipassan± ca. Tayo dhamm± bh±vetabb±– tayo sam±dh². Catt±ro dhamm± bh±vetabb±– catt±ro satipaµµh±n±. Pañca dhamm± bh±vetabb±– pañcaªgiko sam±dhi [samm±sam±dh² (sy±.)]. Cha dhamm± bh±vetabb±– cha anussatiµµh±n±ni. Satta dhamm± bh±vetabb±– satta bojjhaªg±. Aµµha dhamm± bh±vetabb±– ariyo aµµhaªgiko maggo. Nava dhamm± bh±vetabb±– nava p±risuddhipadh±niyaªg±ni. Dasa dhamm± bh±vetabb±– dasa kasiº±yatan±ni.
26. Dve bh±van±– lokiy± ca bh±van±, lokuttar± ca bh±van±. Tisso bh±van±– r³p±vacarakusal±na½ dhamm±na½ bh±van±, ar³p±vacarakusal±na½ dhamm±na½ bh±van±, apariy±pannakusal±na½ dhamm±na½ bh±van±. R³p±vacarakusal±na½ dhamm±na½ bh±van± atthi h²n±, atthi majjhim±, atthi paº²t±. Ar³p±vacarakusal±na½ dhamm±na½ bh±van± atthi h²n± atthi majjhim±, atthi paº²t±. Apariy±pannakusal±na½ dhamm±na½ bh±van± paº²t±.
27. Catasso bh±van±– dukkhasacca½ pariññ±paµivedha½ paµivijjhanto bh±veti, samudayasacca½ pah±nappaµivedha½ paµivijjhanto bh±veti, nirodhasacca½ sacchikiriy±paµivedha½ paµivijjhanto bh±veti, maggasacca½ bh±van±paµivedha½ paµivijjhanto bh±veti. Im± catasso bh±van±.
Apar±pi catasso bh±van±– esan±bh±van±, paµil±bh±bh±van±, ekaras±bh±van±, ±sevan±bh±van±. Katam± esan±bh±van±? Sabbesa½ sam±dhi½ sam±pajjant±na½ tattha j±t± dhamm± ekaras± hont²ti– aya½ esan±bh±van±. Katam± paµil±bh±bh±van±? Sabbesa½ sam±dhi½ sam±pann±na½ tattha j±t± dhamm± aññamañña½ n±tivattant²ti– aya½ paµil±bh±bh±van±. Katam± ekaras±bh±van±? Adhimokkhaµµhena saddhindriya½ bh±vayato saddhindriyassa vasena catt±ri indriy±ni ekaras± hont²ti– indriy±na½ ekarasaµµhena bh±van±. Paggahaµµhena v²riyindriya½ bh±vayato v²riyindriyassa vasena catt±ri indriy±ni ekaras± hont²ti– indriy±na½ ekarasaµµhena bh±van± Upaµµh±naµµhena satindriya½ bh±vayato satindriyassa vasena catt±ri indriy±ni ekaras± hont²ti– indriy±na½ ekarasaµµhena bh±van±. Avikkhepaµµhena sam±dhindriya½ bh±vayato sam±dhindriyassa vasena catt±ri indriy±ni ekaras± hont²ti– indriy±na½ ekarasaµµhena bh±van±. Dassanaµµhena paññindriya½ bh±vayato paññindriyassa vasena catt±ri indriy±ni ekaras± hont²ti– indriy±na½ ekarasaµµhena bh±van±.
Assaddhiye akampiyaµµhena saddh±bala½ bh±vayato saddh±balassa vasena catt±ri bal±ni ekaras± hont²ti– bal±na½ ekarasaµµhena bh±van±. Kosajje akampiyaµµhena v²riyabala½ bh±vayato v²riyabalassa vasena catt±ri bal±ni ekaras± hont²ti– bal±na½ ekarasaµµhena bh±van±. Pam±de akampiyaµµhena satibala½ bh±vayato satibalassa vasena catt±ri bal±ni ekaras± hont²ti– bal±na½ ekarasaµµhena bh±van±. Uddhacce akampiyaµµhena sam±dhibala½ bh±vayato sam±dhibalassa vasena catt±ri bal±ni ekaras± hont²ti– bal±na½ ekarasaµµhena bh±van±. Avijj±ya akampiyaµµhena paññ±bala½ bh±vayato paññ±balassa vasena catt±ri bal±ni ekaras± hont²ti– bal±na½ ekarasaµµhena bh±van±.
Upaµµh±naµµhena satisambojjhaªga½ bh±vayato satisambojjhaªgassa vasena cha bojjhaªg± ekaras± hont²ti– bojjhaªg±na½ ekarasaµµhena bh±van±. Pavicayaµµhena dhammavicayasambojjhaªga½ bh±vayato dhammavicayasambojjhaªgassa vasena cha bojjhaªg± ekaras± hont²ti– bojjhaªg±na½ ekarasaµµhena bh±van±. Paggahaµµhena v²riyasambojjhaªga½ bh±vayato v²riyasambojjhaªgassa vasena cha bojjhaªg± ekaras± hont²ti– bojjhaªg±na½ ekarasaµµhena bh±van±. Pharaºaµµhena p²tisambojjhaªga½ bh±vayato p²tisambojjhaªgassa vasena cha bojjhaªg± ekaras± hont²ti– bojjhaªg±na½ ekarasaµµhena bh±van±. Upasamaµµhena passaddhisambojjhaªga½ bh±vayato passaddhisambojjhaªgassa vasena cha bojjhaªg± ekaras± hont²ti– bojjhaªg±na½ ekarasaµµhena bh±van±. Avikkhepaµµhena sam±dhisambojjhaªga½ bh±vayato sam±dhisambojjhaªgassa vasena cha bojjhaªg± ekaras± hont²ti– bojjhaªg±na½ ekarasaµµhena bh±van±. Paµisaªkh±naµµhena upekkh±sambojjhaªga½ bh±vayato upekkh±sambojjhaªgassa vasena cha bojjhaªg± ekaras± hont²ti– bojjhaªg±na½ ekarasaµµhena bh±van±.
Dassanaµµhena samm±diµµhi½ bh±vayato samm±diµµhiy± vasena satta maggaªg± ekaras± hont²ti– maggaªg±na½ ekarasaµµhena bh±van±. Abhiniropanaµµhena samm±saªkappa½ bh±vayato samm±saªkappassa vasena satta maggaªg± ekaras± hont²ti– maggaªg±na½ ekarasaµµhena bh±van±. Pariggahaµµhena samm±v±ca½ bh±vayato samm±v±c±ya vasena satta maggaªg± ekaras± hont²ti– maggaªg±na½ ekarasaµµhena bh±van±. Samuµµh±naµµhena samm±kammanta½ bh±vayato samm±kammantassa vasena satta maggaªg± ekaras± hont²ti– maggaªg±na½ ekarasaµµhena bh±van±. Vod±naµµhena samm±-±j²va½ bh±vayato samm±-±j²vassa vasena satta maggaªg± ekaras± hont²ti– maggaªg±na½ ekarasaµµhena bh±van± Paggahaµµhena samm±v±y±ma½ bh±vayato samm±v±y±massa vasena satta maggaªg± ekaras± hont²ti– maggaªg±na½ ekarasaµµhena bh±van±. Upaµµh±naµµhena samm±sati½ bh±vayato samm±satiy± vasena satta maggaªg± ekaras± hont²ti– maggaªg±na½ ekarasaµµhena bh±van±. Avikkhepaµµhena samm±sam±dhi½ bh±vayato samm±sam±dhissa vasena satta maggaªg± ekaras± hont²ti– maggaªg±na½ ekarasaµµhena bh±van±. Aya½ ekaras±bh±van±.
Katam± ±sevan±bh±van±? Idha bhikkhu pubbaºhasamaya½ ±sevati, majjhanhikasamayampi [majjhantikasamayampi (sy±. ka.)] ±sevati, s±yanhasamayampi ±sevati, purebhattampi ±sevati, pacch±bhattampi ±sevati, purimepi y±me ±sevati, majjhimepi y±me ±sevati, pacchimepi y±me ±sevati, rattimpi ±sevati, div±pi ±sevati, rattindiv±pi [rattidiv±pi (ka.)] ±sevati, k±¼epi ±sevati, juºhepi ±sevati, vassepi ±sevati, hemantepi ±sevati, gimhepi ±sevati, purimepi vayokhandhe ±sevati, majjhimepi vayokhandhe ±sevati, pacchimepi vayokhandhe ±sevati– aya½ ±sevan±bh±van±. Im± catasso bh±van±.
28. Apar±pi catasso bh±van±– tattha j±t±na½ dhamm±na½ anativattanaµµhena bh±van±, indriy±na½ ekarasaµµhena bh±van±, tadupagav²riyav±hanaµµhena bh±van±, ±sevanaµµhena bh±van±. Katha½ tattha j±t±na½ dhamm±na½ anativattanaµµhena bh±van±? K±macchanda½ pajahato nekkhammavasena j±t± dhamm± aññamañña½ n±tivattant²ti– tattha j±t±na½ dhamm±na½ anativattanaµµhena bh±van±. By±p±da½ pajahato aby±p±davasena j±t± dhamm± aññamañña½ n±tivattant²ti– tattha j±t±na½ dhamm±na½ anativattanaµµhena bh±van±. Thinamiddha½ [th²namiddha½ (sy±. s². aµµha.)] pajahato ±lokasaññ±vasena j±t± dhamm± aññamañña½ n±tivattant²ti– tattha j±t±na½ dhamm±na½ anativattanaµµhena bh±van±. Uddhacca½ pajahato avikkhepavasena j±t± dhamm± aññamañña½ n±tivattant²ti– tattha j±t±na½ dhamm±na½ anativattanaµµhena bh±van±. Vicikiccha½ pajahato dhammavavatth±navasena j±t± dhamm± aññamañña½ n±tivattant²ti– tattha j±t±na½ dhamm±na½ anativattanaµµhena bh±van±. Avijja½ pajahato ñ±ºavasena j±t± dhamm± aññamañña½ n±tivattant²ti– tattha j±t±na½ dhamm±na½ anativattanaµµhena bh±van± Arati½ pajahato p±mojjavasena j±t± dhamm± aññamañña½ n±tivattant²ti tattha j±t±na½ dhamm±na½ anativattanaµµhena bh±van±. N²varaºe pajahato paµhamajjh±navasena j±t± dhamm± aññamañña½ n±tivattant²ti– tattha j±t±na½ dhamm±na½ anativattanaµµhena bh±van±. Vitakkavic±re pajahato dutiyajjh±navasena j±t± dhamm± aññamañña½ n±tivattant²ti– tattha j±t±na½ dhamm±na½ anativattanaµµhena bh±van±. P²ti½ pajahato tatiyajjh±navasena j±t± dhamm± aññamañña½ n±tivattant²ti– tattha j±t±na½ dhamm±na½ anativattanaµµhena bh±van±. Sukhadukkhe pajahato catutthajjh±navasena j±t± dhamm± aññamañña½ n±tivattant²ti– tattha j±t±na½ dhamm±na½ anativattanaµµhena bh±van±.
R³pasañña½ paµighasañña½ n±nattasañña½ pajahato ±k±s±nañc±yatanasam±pattivasena j±t± dhamm± aññamañña½ n±tivattant²ti– tattha j±t±na½ dhamm±na½ anativattanaµµhena bh±van± ¾k±s±nañc±yatanasañña½ pajahato viññ±ºañc±yatanasam±pattivasena j±t± dhamm± aññamañña½ n±tivattant²ti– tattha j±t±na½ dhamm±na½ anativattanaµµhena bh±van±. Viññ±ºañc±yatanasañña½ pajahato ±kiñcaññ±yatanasam±pattivasena j±t± dhamm± aññamañña½ n±tivattant²ti– tattha j±t±na½ dhamm±na½ anativattanaµµhena bh±van±. ¾kiñcaññ±yatanasañña½ pajahato nevasaññ±n±saññ±yatanasam±pattivasena j±t± dhamm± aññamañña½ n±tivattant²ti– tattha j±t±na½ dhamm±na½ anativattanaµµhena bh±van±.
Niccasañña½ pajahato anicc±nupassan±vasena j±t± dhamm± aññamañña½ n±tivattant²ti– tattha j±t±na½ dhamm±na½ anativattanaµµhena bh±van±. Sukhasañña½ pajahato dukkh±nupassan±vasena j±t± dhamm± aññamañña½ n±tivattant²ti– tattha j±t±na½ dhamm±na½ anativattanaµµhena bh±van±. Attasañña½ pajahato anatt±nupassan±vasena j±t± dhamm± aññamañña½ n±tivattant²ti– tattha j±t±na½ dhamm±na½ anativattanaµµhena bh±van±. Nandi½ pajahato nibbid±nupassan±vasena j±t± dhamm± aññamañña½ n±tivattant²ti– tattha j±t±na½ dhamm±na½ anativattanaµµhena bh±van±. R±ga½ pajahato vir±g±nupassan±vasena j±t± dhamm± aññamañña½ n±tivattant²ti– tattha j±t±na½ dhamm±na½ anativattanaµµhena bh±van±. Samudaya½ pajahato nirodh±nupassan±vasena j±t± dhamm± aññamañña½ n±tivattant²ti– tattha j±t±na½ dhamm±na½ anativattanaµµhena bh±van± ¾d±na½ pajahato paµinissagg±nupassan±vasena j±t± dhamm± aññamañña½ n±tivattant²ti– tattha j±t±na½ dhamm±na½ anativattanaµµhena bh±van±. Ghanasañña½ pajahato khay±nupassan±vasena j±t± dhamm± aññamañña½ n±tivattant²ti– tattha j±t±na½ dhamm±na½ anativattanaµµhena bh±van±. ¾y³hana½ pajahato vay±nupassan±vasena j±t± dhamm± aññamañña½ n±tivattant²ti tattha j±t±na½ dhamm±na½ anativattanaµµhena bh±van±. Dhuvasañña½ pajahato vipariº±m±nupassan±vasena j±t± dhamm± aññamañña½ n±tivattant²ti– tattha j±t±na½ dhamm±na½ anativattanaµµhena bh±van±. Nimitta½ pajahato animitt±nupassan±vasena j±t± dhamm± aññamañña½ n±tivattant²ti– tattha j±t±na½ dhamm±na½ anativattanaµµhena bh±van±. Paºidhi½ pajahato appaºihit±nupassan±vasena j±t± dhamm± aññamañña½ n±tivattant²ti– tattha j±t±na½ dhamm±na½ anativattanaµµhena bh±van±. Abhinivesa½ pajahato suññat±nupassan±vasena j±t± dhamm± aññamañña½ n±tivattant²ti– tattha j±t±na½ dhamm±na½ anativattanaµµhena bh±van±. S±r±d±n±bhinivesa½ pajahato adhipaññ± dhammavipassan±vasena j±t± dhamm± aññamañña½ n±tivattant²ti– tattha j±t±na½ dhamm±na½ anativattanaµµhena bh±van±. Sammoh±bhinivesa½ pajahato yath±bh³tañ±ºadassanavasena j±t± dhamm± aññamañña½ n±tivattant²ti– tattha j±t±na½ dhamm±na½ anativattanaµµhena bh±van±. ¾lay±bhinivesa½ pajahato ±d²nav±nupassan±vasena j±t± dhamm± aññamañña½ n±tivattant²ti– tattha j±t±na½ dhamm±na½ anativattanaµµhena bh±van±. Appaµisaªkha½ pajahato paµisaªkh±nupassan±vasena j±t± dhamm± aññamañña½ n±tivattant²ti– tattha j±t±na½ dhamm±na½ anativattanaµµhena bh±van±. Saññog±bhinivesa½ pajahato vivaµµan±nupassan±vasena j±t± dhamm± aññamañña½ n±tivattant²ti– tattha j±t±na½ dhamm±na½ anativattanaµµhena bh±van±.