11. N±lakasuttavaŗŗan±
685. ¾nandaj±teti n±lakasutta½. K± uppatti? Padumuttarassa kira bhagavato s±vaka½ moneyyapaµipada½ paµipanna½ disv± tathatta½ abhikaŖkham±no tato pabhuti kappasatasahassa½ p±ramiyo p³retv± asitassa isino bh±gineyyo n±lako n±ma t±paso bhagavanta½ dhammacakkappavattitadivasato sattame divase ańń±tametanti-±d²hi dv²hi g±th±hi moneyyapaµipada½ pucchi. Tassa bhagav± moneyya½ te upańńissanti-±din± nayena ta½ by±k±si. Parinibbute pana bhagavati saŖg²ti½ karonten±yasmat± mah±kassapena ±yasm± ±nando tameva moneyyapaµipada½ puµµho yena yad± ca sam±dapito n±lako bhagavanta½ pucchi Ta½ sabba½ p±kaµa½ katv± dassetuk±mo ±nandaj±teti-±dik± v²sati vatthug±th±yo vatv± abh±si. Ta½ sabbampi n±lakasuttanti vuccati. Tattha ±nandaj±teti samiddhij±te vuddhippatte. Pat²teti tuµµhe. Atha v± ±nandaj±teti pamudite. Pat²teti somanassaj±te. Sucivasaneti akiliµµhavasane. Dev±nańhi kapparukkhanibbatt±ni vasan±ni raja½ v± mala½ v± na gaŗhanti. Dussa½ gahetv±ti idha dussasadisatt± dussanti laddhavoh±ra½ dibbavattha½ ukkhipitv±. Asito is²ti kaŗhasar²ravaŗŗatt± eva½laddhan±mo isi. Div±vih±reti div±vih±raµµh±ne. Sesa½ padato utt±nameva. Sambandhato pana aya½ kira suddhodanassa pitu s²hahanurańńo purohito suddhodanassapi anabhisittak±le sipp±cariyo hutv± abhisittak±le purohitoyeva ahosi. Tassa s±ya½ p±ta½ r±jupaµµh±na½ ±gatassa r±j± daharak±le viya nipaccak±ra½ akatv± ańjalikammamattameva karoti. Dhammat± kires± patt±bhisek±na½ sakyar±j³na½. Purohito tena nibbijjitv± pabbajj±maha½ mah±r±j±ti ±ha. R±j± tassa nicchaya½ ńatv± tena hi, ±cariya, mameva uyy±ne vasitabba½, yath± te aha½ abhiŗha½ passeyyanti y±ci. So eva½ hot³ti paµissuŗitv± t±pasapabbajja½ pabbajitv± rańń± upaµµhahiyam±no uyy±neyeva vasanto kasiŗaparikamma½ katv± aµµha sam±pattiyo pańc±bhińń±yo ca nibbattesi. So tato pabhuti r±jakule bhattakicca½ katv± himavantac±tumah±r±jikabhavan±d²na½ ańńatara½ gantv± div±vih±ra½ karoti. Athekadivasa½ t±vati½sabhavana½ gantv± ratanavim±na½ pavisitv± dibbaratanapallaŖke nisinno sam±dhisukha½ anubhavitv± s±yanhasamaya½ vuµµh±ya vim±nadv±re µhatv± ito cito ca vilokento saµµhiyojan±ya mah±v²thiy± celukkhepa½ katv± bodhisattaguŗapasa½sit±ni thutivacan±ni vatv± k²¼ante sakkappamukhe deve addasa. Ten±ha ±yasm± ±nando ±nandaj±te
pe
div±vih±reti. 686. Tato so eva½ disv±na deve
pe
ki½ paµicca. Tattha udaggeti abbhunnatak±ye. Citti½ karitv±n±ti ±dara½ katv±. Kalyar³poti tuµµhar³po. Sesa½ utt±natthameva. 687. Id±ni yad±pi ±s²ti-±dig±th± utt±nasambandh± eva. Padattho pana paµhamag±th±ya t±va saŖgamoti saŖg±mo. Jayo sur±nanti dev±na½ jayo. Tass±vibh±vattha½ ayamanupubbikath± veditabb± sakko kira magadharaµµhe macalag±mav±s² tetti½samanussaseµµho magho n±ma m±ŗavo hutv± satta vattapad±ni p³retv± t±vati½sabhavane nibbatti saddhi½ paris±ya. Tato pubbadev± ±gantukadevaputt± ±gat±, sakk±ra½ nesa½ kariss±m±ti vatv± dibbapadum±ni upan±mesu½, upa¹¹harajjena ca nimantesu½. Sakko upa¹¹harajjena asantuµµho sakaparisa½ sańń±petv± ekadivasa½ sur±madamatte te p±de gahetv± sinerupabbatap±de khipi. Tesa½ sinerussa heµµhimatale dasasahassayojana½ asurabhavana½ nibbatti p±ricchattakapaµicchannabh³t±ya citrap±µaliy± upasobhita½. Tato te sati½ paµilabhitv± t±vati½sabhavana½ apassant± aho re naµµh± maya½ p±namadadosena, na d±ni maya½ sura½ pivimh±, asura½ pivimh±, na d±nimh± sur±, asur± d±ni j±tamh±ti. Tato pabhuti asur±icceva uppannasamańń± hutv± handa d±ni devehi saddhi½ saŖg±mem±ti sineru½ parito ±rohi½su. Tato sakko asure yuddhena abbhuggantv± punapi samudde pakkhipitv± cat³su dv±resu attan± sadisa½ indapaµima½ m±petv± µhapesi. Tato asur± appamatto vat±ya½ sakko nicca½ rakkhanto tiµµhat²ti cintetv± punadeva nagara½ agami½su. Tato dev± attano jaya½ ghosent± mah±v²thiya½ celukkhepa½ karont± nakkhatta½ k²¼i½su. Atha asito at²t±n±gate catt±l²sakappe anussaritu½ samatthat±ya ki½ nu kho imehi pubbepi eva½ k²¼itapubbanti ±vajjento ta½ dev±surasaŖg±me devavijaya½ disv± ±ha
Yad±pi ±s² asurehi saŖgamo,
jayo sur±na½ asur± par±jit±;
tad±pi net±diso lomaha½sanoti.
Tasmimpi k±le et±diso lomaha½sano pamodo na ±si. Kimabbhuta½ daµµhu mar³ pamodit±ti ajja pana ki½ abbhuta½ disv± eva½ dev± pamudit±ti. 688. Dutiyag±th±ya se¼ent²ti mukhena usse¼anasadda½ muńcanti. G±yanti n±n±vidh±ni g²t±ni, v±dayanti aµµhasaµµhi t³riyasahass±ni, phoµent²ti apphoµenti. Pucch±mi vohanti attan± ±vajjetv± ń±tu½ samatthopi tesa½ vacana½ sotuk±mat±ya pucchati. Merumuddhav±sineti sinerumuddhani vasante. Sinerussa hi heµµhimatale dasayojanasahassa½ asurabhavana½, majjhimatale dvisahassaparittad²papariv±r± catt±ro mah±d²p±, uparimatale dasayojanasahassa½ t±vati½sabhavana½. Tasm± dev± merumuddhav±sinoti vuccanti. M±ris±ti deve ±manteti, nidukkh± nir±b±dh±ti vutta½ hoti. 689. Athassa tamattha½ ±rocentehi devehi vutt±ya tatiyag±th±ya bodhisattoti bujjhanakasatto, samm±sambodhi½ gantu½ araho satto ratanavaroti vararatanabh³to. Tenamha tuµµh±ti tena k±raŗena maya½ tuµµh±. So hi buddhatta½ patv± tath± dhamma½ desessati, yath± mayańca ańńe ca devagaŗ± sekkh±sekkhabh³mi½ p±puŗiss±ma. Manuss±pissa dhamma½ sutv± ye na sakkhissanti parinibb±tu½, te d±n±d²ni katv± devaloke parip³ressant²ti aya½ kira nesa½ adhipp±yo. Tattha tuµµh± kalyar³p±ti kińc±pi ida½ padadvaya½ atthato abhinna½, tath±pi kimabbhuta½ daµµhu mar³ pamodit±, ki½ devasaŖgho atiriva kalyar³poti imassa pańhadvayassa vissajjanattha½ vuttanti veditabba½. 690. Id±ni yena adhipp±yena bodhisatte j±te tuµµh± ahesu½, ta½ ±vikarontehi vutt±ya catutthag±th±ya sattaggahaŗena devamanussaggahaŗa½, paj±gahaŗena sesagatiggahaŗa½. Eva½ dv²hi padehi pańcasupi gat²su seµµhabh±va½ dasseti. Tiracch±n±pi hi s²h±dayo asant±s±diguŗayutt±, tepi ayameva atiseti. Tasm± paj±namuttamoti vutto. Devamanussesu pana ye attahit±ya paµipann±dayo catt±ro puggal±, tesu ubhayahitapaµipanno aggapuggalo aya½, naresu ca usabhasadisatt± nar±sabho. Tenassa thuti½ bhaŗant± idampi padadvayam±ha½su. 691. Pańcamag±th±ya ta½ saddanti ta½ devehi vuttavacanasadda½. Avasar²ti otari. Tada bhavananti tad± bhavana½. 692. Chaµµhag±th±ya tatoti asitassa vacanato anantara½. Ukk±mukhev±ti ukk±mukhe eva, m³s±mukheti vutta½ hoti. Sukusalasampahaµµhanti sukusalena suvaŗŗak±rena saŖghaµµita½, saŖghaµµentena t±pitanti adhipp±yo. Daddallam±nanti vijjotam±na½. Asitavhayass±ti asitan±massa dutiyena n±mena kaŗhadevilassa isino. 693. Sattamag±th±ya t±r±sabha½ v±ti t±r±na½ usabhasadisa½, candanti adhipp±yo. Visuddhanti abbh±di-upakkilesarahita½. Saradariv±ti sarade iva. ¾nandaj±toti savanamatteneva uppann±ya p²tiy± p²tij±to. Alattha p²tinti disv± punapi p²ti½ labhi. 694. Tato para½ bodhisattassa devehi sad± payujjam±nasakk±rad²panattha½ vutta-aµµhamag±th±ya anekas±khanti anekasal±ka½. Sahassamaŗ¹alanti rattasuvaŗŗamayasahassamaŗ¹alayutta½. Chattanti dibbasetacchatta½. V²tipatant²ti sar²ra½ b²jam±n± patanuppatana½ karonti. 695. Navamag±th±ya jaµ²ti jaµilo. Kaŗhasirivhayoti kaŗhasaddena ca sirisaddena ca avhayam±no. Ta½ kira sirikaŗhotipi avhayanti ±mantenti, ±lapant²ti vutta½ hoti. Paŗ¹ukambaleti rattakambale. Adhik±rato cettha kum±ranti vattabba½, p±µhaseso v± k±tabbo. Purimag±th±ya ca ahatthap±sagata½ sandh±ya disv±ti vutta½. Idha pana hatthap±sagata½ paµiggahaŗattha½ upan²ta½, tasm± puna vacana½ disv±ti. Purima½ v± dassanap²til±bh±pekkha½ g±th±vas±ne vipulamalattha p²tinti vacanato, ida½ paµiggah±pekkha½ avas±ne sumano paµiggaheti vacanato. Purimańca kum±rasambandhameva, ida½ setacchattasambandhampi. Disv±ti satasahassagghanake gandh±rarattakambale suvaŗŗanikkha½ viya kum±ra½ chatta½ mar³ti ettha vuttappak±ra½ setacchatta½ dh±riyanta½ muddhani disv±. Keci pana ida½ m±nusaka½ chatta½ sandh±ya vuttanti bhaŗanti. Yatheva hi dev±, eva½ manuss±pi chattac±maramorahatthat±lavaŗµav±¼ab²janihatth± mah±purisa½ upagacchant²ti. Eva½ santepi na tassa vacanena kocipi atisayo atthi, tasm± yath±vuttameva sundara½. Paµiggaheti ubhohi hatthehi paµiggahesi. Isi½ kira vand±petu½ kum±ra½ upanesu½. Athassa p±d± parivattitv± isissa matthake patiµµhahi½su. So tampi acchariya½ disv± udaggacitto sumano paµiggahesi. 696. Dasamag±th±ya½ jig²sakoti jig²santo magganto pariyesanto, upaparikkhantoti vutta½ hoti. Lakkhaŗamantap±rag³ti lakkhaŗ±na½ ved±nańca p±ra½ gato. Anuttar±yanti anuttaro aya½. So kira attano abhimukh±gatesu mah±sattassa p±datalesu cakk±ni disv± tadanus±rena sesalakkhaŗ±ni jig²santo sabba½ lakkhaŗasampatti½ disv± addh±ya½ buddho bhavissat²ti ńatv± evam±ha. 697. Ek±das±ya½ athattano gamananti paµisandhivasena ar³pagamana½. Akalyar³po ga¼ayati assuk±n²ti ta½ attano ar³p³papatti½ anussaritv± na d±n±ha½ assa dhammadesana½ sotu½ lacch±m²ti atuµµhar³po balavasok±bhibhavena domanassaj±to hutv± ass³ni p±teti ga¼ayati. Garayat²tipi p±µho. Yadi panesa r³pabhave citta½ nameyya, ki½ tattha na uppajjeyya, yeneva½ rodat²ti? Na na uppajjeyya, akusalat±ya paneta½ vidhi½ na j±n±ti. Eva½ santepi domanassuppattiyevassa ayutt± sam±pattil±bhena vikkhambhitatt±ti ce? Na, vikkhambhitatt± eva. Maggabh±van±ya samucchinn± hi kiles± na uppajjanti, sam±pattil±bh²na½ pana balavapaccayena uppajjanti. Uppanne kilese parih²najjh±natt± kutassa ar³pagamananti ce? Appakasirena pun±dhigamato. Sam±pattil±bhino hi uppanne kilese balavav²tikkama½ an±pajjant± v³pasantamatteyeva kilesavege puna ta½ visesa½ appakasirenev±dhigacchanti, parih²navises± imetipi duvińńeyy± honti, t±diso ca eso. No ce kum±re bhavissati antar±yoti na bhavissati nu kho imasmi½ kum±re antar±yo.