3. Indriyasuttavaººan±
62. Tatiye indriy±n²ti adhipateyyaµµhena indriy±ni. Y±ni hi sahaj±tadhammesu issar± viya hutv± tehi anuvattitabb±ni, t±ni indriy±ni n±ma. Apica indo bhagav± dhammissaro paramena cittissariyena samann±gato. Tena indena sabbapaµhama½ diµµhatt± adhigatatt± paresañca diµµhatt± desitatt± vihitatt± gocarabh±van±sevan±hi diµµhatt± ca indriy±ni. Inda½ v± magg±dhigamassa upanissayabh³ta½ puññakamma½, tassa liªg±n²tipi indriy±ni. Anaññ±taññass±m²tindriyanti “anamatagge sa½s±re anaññ±ta½ anadhigata½ amatapada½ catusaccadhammameva v± j±niss±m²”ti paµipannassa imin± pubbabh±gena uppanna½ indriya½, sot±pattimaggapaññ±yeta½ adhivacana½. Aññindriyanti ±j±nana-indriya½. Tatr±ya½ vacanattho– ±j±n±ti paµhamamaggañ±ºena diµµhamariy±da½ anatikkamitv±va j±n±t²ti aññ±. Yatheva hi paµhamamaggapaññ± dukkh±d²su pariññ±bhisamay±divasena pavattati, tatheva ayampi pavattat²ti aññ± ca s± yath±vuttenaµµhena indriya½ c±ti aññindriya½. ¾j±nanaµµheneva aññassa v± ariyapuggalassa indriyanti aññindriya½, sot±pattiphalato paµµh±ya chasu µh±nesu ñ±ºasseta½ adhivacana½. Aññ±t±vindriyanti aññ±t±vino cat³su saccesu niµµhitañ±ºakiccassa kh²º±savassa uppajjanato indriyaµµhasambhavato ca aññ±t±vindriya½. Ettha ca paµhamapacchim±ni paµhamamaggacatutthaphalavasena ekaµµh±nik±ni, itara½ itaramaggaphalavasena chaµµh±nikanti veditabba½. G±th±su sikkham±nass±ti adhis²lasikkh±dayo sikkham±nassa bh±ventassa. Ujumagg±nus±rinoti ujumaggo vuccati ariyamaggo, antadvayavivajjitatt± tassa anussaraºato ujumagg±nus±rino, paµip±µiy± magge upp±dentass±ti attho. Khayasminti anavasesakiles±na½ khepanato khayasaªkh±te aggamagge ñ±ºa½ paµhama½ pureyeva uppajjati. Tato aññ± anantar±ti tato maggañ±ºato anantar± arahatta½ uppajjati. Atha v± ujumagg±nus±rinoti l²nuddhaccapatiµµh±n±y³han±dike vajjetv± samathavipassana½ yuganaddha½ katv± bh±van±vasena pavatta½ pubbabh±gamagga½ anussarantassa anugacchantassa paµipajjantassa gotrabhuñ±º±nantara½ diµµhekaµµh±na½ kiles±na½ khepanato khayasmi½ sot±pattimagge paµhama½ ñ±ºa½ anaññ±taññass±m²tindriya½ uppajjati. Tato aññ± anantar±ti tato paµhamañ±ºato anantar± anantarato paµµh±ya y±va aggamagg± aññ± aññindriya½ uppajjati. Tato aññ± vimuttass±ti tato aññ± aññindriyato pacch± arahattamaggañ±º±nantar± arahattaphalena paññ±vimuttiy± aññ±t±vindriyena vimuttassa. ѱºa½ ve hoti t±dinoti arahattaphaluppattito uttarak±le iµµh±niµµh±d²su t±dilakkhaºappattassa kh²º±savassa paccavekkhaºañ±ºa½ uppajjati. Katha½ uppajjat²ti ±ha “akupp± me vimutt²”ti. Tassa akuppabh±vassa k±raºa½ dasseti “bhavasa½yojanakkhay±”ti. Id±ni t±disa½ kh²º±sava½ thomento “sa ve indriyasampanno”ti tatiya½ g±tham±ha. Tattha indriyasampannoti yath±vuttehi t²hi lokuttarindriyehi samann±gato, suddhehipi v± paµippassaddhiladdhehi saddh±d²hi indriyehi samann±gato paripuººo, tato eva cakkh±d²hi suµµhu v³pasantehi nibbisevanehi indriyehi samann±gato. Ten±ha “santo”ti, sabbakilesapari¼±hav³pasamena upasantoti attho. Santipade ratoti nibb±ne abhirato adhimutto. Ettha ca “indriyasampanno”ti etena bh±vitamaggat±, pariññ±takkhandhat± cassa dassit±. “Santo”ti etena pah²nakilesat±, “santipade rato”ti etena sacchikatanirodhat±ti. Sesa½ vuttanayameva.
Tatiyasuttavaººan± niµµhit±.