10. Anuruddhamah±vitakkasuttavaººan±
30. Dasame cet²s³ti cetin±mak±na½ r±j³na½ niv±saµµh±natt± eva½laddhavoh±re raµµhe. P±c²nava½sad±yeti dasabalassa vasanaµµh±nato p±c²nadis±ya µhite va½sad±ye n²lobh±sehi ve¼³hi sañchanne araññe. Eva½ cetaso parivitakko udap±d²ti thero kira pabbajitv± paµhama-antovassamhiyeva sam±pattil±bh² hutv± sahassalokadh±tudassanasamattha½ dibbacakkhuñ±ºa½ upp±desi. So s±riputtattherassa santika½ gantv± evam±ha– “idh±ha½, ±vuso s±riputta, dibbena cakkhun± visuddhena atikkantam±nusakena sahassaloka½ olokemi. ¾raddha½ kho pana me v²riya½ asall²na½, upaµµhit± sati asammuµµh±, passaddho k±yo as±raddho, sam±hita½ citta½ ekagga½. Atha ca pana me anup±d±ya ±savehi citta½ na vimuccat²”ti. Atha na½ thero ±ha– “ya½ kho te, ±vuso anuruddha, eva½ hoti ‘aha½ dibbena cakkhun±…pe… olokem²’ti, ida½ te m±nasmi½. Yampi te, ±vuso, anuruddha eva½ hoti ‘±raddha½ kho pana me v²riya½…pe… ekaggan’ti, ida½ te uddhaccasmi½. Yampi te, ±vuso anuruddha, eva½ hoti ‘atha ca pana me anup±d±ya ±savehi citta½ na vimuccat²’ti, ida½ te kukkuccasmi½. S±dhu vat±yasm± anuruddho ime tayo dhamme pah±ya ime tayo dhamme amanasikaritv± amat±ya dh±tuy± citta½ upasa½harat³”ti evamassa thero kammaµµh±na½ kathesi. So kammaµµh±na½ gahetv± satth±ra½ ±pucchitv± cetiraµµha½ gantv± samaºadhamma½ karonto aµµham±sa½ caªkamena v²tin±mesi. So padh±naveganimmathitatt± kilantak±yo ekassa ve¼ugumbassa heµµh± nis²di. Athass±ya½ eva½ cetaso parivitakko udap±di, esa mah±purisavitakko uppajj²ti attho. Appicchass±ti ettha paccayappiccho, adhigamappiccho, pariyatti-appiccho, dhutaªgappicchoti catt±ro appicch±. Tattha paccayappiccho bahu½ dente appa½ gaºh±ti, appa½ dente appatara½ gaºh±ti, na anavasesagg±h² hoti. Adhigamappiccho majjhantikatthero viya attano adhigama½ aññesa½ j±nitu½ na deti. Pariyatti-appiccho tepiµakopi sam±no na bahussutabh±va½ j±n±petuk±mo hoti s±ketatissatthero viya. Dhutaªgappiccho dhutaªgapariharaºabh±va½ aññesa½ j±nitu½ na deti dvebh±tikattheresu jeµµhatthero viya. Vatthu visuddhimagge kathita½. Aya½ dhammoti eva½ santaguºaniguhanena ca paµiggahaºe mattaññut±ya ca appicchassa puggalassa aya½ navalokuttaradhammo sampajjati, no mahicchassa. Eva½ sabbattha yojetabba½. Santuµµhass±ti cat³su paccayesu t²hi santosehi santuµµhassa. Pavivittass±ti k±yacitta-upadhivivekehi vivittassa. Tattha k±yaviveko n±ma gaºasaªgaºika½ vinodetv± ±rambhavatthuvasena ek²bh±vo. Ek²bh±vamatteneva kamma½ na nipphajjat²ti kasiºaparikamma½ katv± aµµha sam±pattiyo nibbatteti, aya½ cittaviveko n±ma. Sam±pattimatteneva kamma½ na nipphajjat²ti jh±na½ p±daka½ katv± saªkh±re sammasitv± saha paµisambhid±hi arahatta½ p±puº±ti, aya½ sabb±k±rato upadhiviveko n±ma. Ten±ha bhagav±– “k±yaviveko ca vivekaµµhak±y±na½ nekkhamm±bhirat±na½, cittaviveko ca parisuddhacitt±na½ paramavod±nappatt±na½, upadhiviveko ca nirupadh²na½ puggal±na½ visaªkh±ragat±nan”ti (mah±ni. 7, 49). Saªgaºik±r±mass±ti gaºasaªgaºik±ya ceva kilesasaªgaºik±ya ca ratassa. ¾raddhav²riyass±ti k±yikacetasikav²riyavasena ±raddhav²riyassa. Upaµµhitassatiss±ti catusatipaµµh±navasena upaµµhitassatissa. Sam±hitass±ti ekaggacittassa. Paññavatoti kammassakatapaññ±ya paññavato. S±dhu s±dh³ti therassa vitakka½ sampaha½sento evam±ha. Ima½ aµµhamanti satta nidh² laddhapurisassa aµµhama½ dento viya, satta maºiratan±ni, satta hatthiratan±ni, satta assaratan±ni laddhapurisassa aµµhama½ dento viya satta mah±purisavitakke vitakketv± µhitassa aµµhama½ ±cikkhanto evam±ha. Nippapañc±r±mass±ti taºh±m±nadiµµhipapañcarahitatt± nippapañcasaªkh±te nibb±napade abhiratassa. Itara½ tasseva vevacana½. Papañc±r±mass±ti yath±vuttesu papañcesu abhiratassa. Itara½ tasseva vevacana½. Yatoti yad±. Tatoti tad±. N±n±ratt±nanti nilap²talohitod±tavaººehi n±n±rajanehi ratt±na½. Pa½suk³lanti tev²satiy± khettesu µhitapa½suk³lac²vara½. Kh±yissat²ti yath± tassa pubbaºhasamay±d²su yasmi½ samaye ya½ icchati, tasmi½ samaye ta½ p±rupantassa so dussakaraº¹ako man±po hutv± kh±yati, eva½ tuyhampi c²varasantosamah±-ariyava½sena tuµµhassa viharato pa½suk³lac²vara½ kh±yissati upaµµhahissati. Ratiy±ti rati-atth±ya. Aparitass±y±ti taºh±diµµhiparitassan±hi aparitassanatth±ya. Ph±suvih±r±y±ti sukhavih±ratth±ya. Okkaman±ya nibb±nass±ti amata½ nibb±na½ otaraºatth±ya. Piº¹iy±lopabhojananti g±manigamar±jadh±n²su jaªgh±bala½ niss±ya gharapaµip±µiy± carantena laddhapiº¹iy±lopabhojana½. Kh±yissat²ti tassa gahapatino n±naggarasabhojana½ viya upaµµhahissati Santuµµhassa viharatoti piº¹ap±tasantosamah±-ariyava½sena santuµµhassa viharato. Rukkham³lasen±sana½ kh±yissat²ti tassa gahapatino tebh³makap±s±de gandhakusumav±sasugandha½ k³µ±g±ra½ viya rukkham³la½ upaµµhahissati. Santuµµhass±ti sen±sanasantosamah±-ariyava½sena santuµµhassa. Tiºasanth±rakoti tiºehi v± paººehi v± bh³miya½ v± phalakap±s±ºatal±ni v± aññatarasmi½ santhatasanthato. P³timuttanti ya½kiñci mutta½. Taªkhaºe gahitampi p³timuttameva vuccati duggandhatt±. Santuµµhassa viharatoti gil±napaccayabhesajjaparikkh±rasantosena santuµµhassa viharato. Iti bhagav± cat³su µh±nesu arahatta½ pakkhipanto kammaµµh±na½ kathetv± “katarasen±sane nu kho vasantassa kammaµµh±na½ sapp±ya½ bhavissat²”ti ±vajjento “tasmiññeva vasantass±”ti ñatv± tena hi tva½, anuruddh±ti-±dim±ha. Pavivittassa viharatoti t²hi vivekehi vivittassa viharantassa. Uyyojanikapaµisa½yuttanti uyyojanikeheva vacanehi paµisa½yutta½, tesa½ upaµµh±nagamanaka½yev±ti attho. Papañcanirodheti nibb±napade Pakkhandat²ti ±rammaºakaraºavasena pakkhandati. Pas²dat²ti-±d²supi ±rammaºavaseneva pas²danasantiµµhanamuccan± veditabb±. Iti bhagav± cetiraµµhe p±c²nava½sad±ye ±yasmato anuruddhassa kathite aµµha mah±purisavitakke puna bhesaka¼±vanamah±vih±re nis²ditv± bhikkhusaªghassa vitth±rena kathesi. Manomayen±ti manena nibbattitak±yopi manomayoti vuccati manena gatak±yopi, idha manena gatak±ya½ sandh±yevam±ha. Yath± me ahu saªkappoti yath± mayha½ vitakko ahosi, tato uttari aµµhama½ mah±purisavitakka½ dassento tato uttari½ desayi. Sesa½ sabbattha utt±namev±ti.
Gahapativaggo tatiyo.