Vibhattipaccayantar±si

Atha vibhattipaccay± d²piyante.

Vibhatyatth±na½ jotakatt± vibhattiµµh±ne µhit± paccay± vibhattipaccay±.

275. To pañcamy± [ka. 248; r³. 260; n². 493; ca½. 4.3.6; p±. 5.4.45].

Pañcamiy± vibhattiy± atthe topaccayo hoti.

Tomhi d²gh±na½ rasso, kaññato, rattito, itthito, dhenuto. Mah±vuttin± tomhi m±t±pit³na½ itta½, m±tito, pitito, vadhuto, purisato, munito, daº¹ito bhikkhuto, satth±rato, kattuto, gotrabhuto, sabbato, yato, tato.

Ima, eta, ki½saddehi to.

276. Itotettokuto [‘ito tetto kato’ (bah³su) ca½. 4.3.8; p±. 7.2.104].

Ito, ato, etto, kutoti ete sadd± topaccayant± nipaccante.

Imamh± imeh²ti v± ito, etasm± eteh²ti v± ato, etto, kasm± keh²ti v± kuto. Ettha ca imamh±, imeh²ti-±dika½ atthav±kya½ disv± pakatiliªga½ veditabba½. Imin± suttena imassa itta½, etassa atta½ ettañca, ‘saramh± dve’ti esaramh± dvitta½, ki½saddassa kutta½. Esa nayo sesesu nip±tanesu.

277. Abhy±d²hi [p±. 5.3.9].

Abhi-±d²hi to hoti, punabbidh±n±’pañcamyatthep²tipi siddha½.

Abhito g±ma½ g±massa abhimukheti attho.

Parito g±ma½ g±massa samantatoti attho.

Ubhato g±ma½ g±massa ubhosu passes³ti attho.

Pacchato, heµµhato, uparito.

278. ¾dy±d²hi [ca½. 4.3.9; p±. 5.4.44].

¾dipabhut²hi apañcamyatthepi to hoti.

¾dito majjhato, purato, passato, piµµhito, orato, parato, pacchato, puratthimato, dakkhiºato-icc±d²su bahula½ sattamyatthe dissati.

Tath± tatiyatthepi r³pa½ attato samanupassati [sa½. ni. 3.44], pañcakkhandhe aniccato vipassati icc±di.

Yatonid±na½ [su. ni. 275], yatv±dhikaraºa½, yatodaka½ tad±dittamicc±d²su [j±. 1.9.58] paµhamatthe icchanti.

Ito ehi, ito bal±ke ±gaccha, caº¹o me v±yaso sakh± icc±d²su dutiyatthe.

Paratoghoso, n±diµµh± parato dosa½ icc±d²su chaµµhyatthe.

279. Sabb±dito sattamy± tratth± [ka. 249; r³. 266; n². 494; ca½. 4.1.10; p±. 5.3.10].

Sabb±din±makehi sabban±mehi sattamiy± atthe tra, tth± honti.

Sabbasmi½ sabbes³ti v± sabbatra, sabbattha, sabbassa½ sabb±su v±tipi. Eva½ kataratra, katarattha, aññatra, aññattha icc±di.

Yatra, yattha, tatra, tattha.

280. Katthetthakutr±trakvehidha [ka. 251; r³. 269; n². 499; ca½. 4.1.11; p±. 5.3.11, 12].

Kattha, ettha, kutra, atra, tva, iha, idh±ti ete sadd±ttha, tra,va ha, dh±paccayant± sattamyatthe sijjhanti.

Kasmi½ kes³ti v± kattha, kutra, kva. ‘Kuvan’tipi sijjhati, “kuva½ sattassa k±rako, kuva½ satto samuppanno [sa½. ni. 1.171], kuva½ asissa½, kuva½ kh±dissan”ti p±¼i.

Etasmi½ etes³ti v± ettha, atra, imasmi½ imes³ti v± iha, idha.

281. Dhi sabb± v± [ka. 250; r³. 268; n². 502].

Sabbasaddamh± sattamyatthe dhi hoti v±.

Namo te buddha v²ra’tthu, vippamuttosi sabbadhi [sa½. ni. 1.90].

282. Y± hi½ [ka. 255; r³. 275; n². 504].

Yamh± sattamyatthe hi½ hoti.

Yahi½.

283. T± hañca [ka. 253; r³. 273; n². 501].

Tamh± sattamyatthe hi½ hoti hañca.

Tahi½, taha½. Dutiyatthepi dissati “taha½ taha½ olokento gacchat²”ti.

284. Ki½ssa kukañca [ka. 251, 227-8-9; r³. 226, 270-1-2; n². 500, 456-7, 460].

Ki½mh± sattamyatthe hi½, ta½ hoti. Ki½ssa kutta½ kattañca hoti.

Kuhi½ gacchati, kuha½ gacchati. Kaha½ ekaputtaka kaha½ ekaputtaka [sa½. ni. 2.63]. Kuhiñci, kuhiñcananti dve ci, cana-nip±tant± sijjhanti.

Iti s±maññasattamyantar±si.

K±lasattamyanta½ vuccate.

285. Sabbekaññayatehi k±led± [ka. 257; r³. 276; n². 505].

Sabba, eka, añña, ya, tasaddehi k±le d± hoti.

Sabbasmi½ k±le sabbad±, ekasmi½ k±le ekad±, aññasmi½ k±le aññad±, yasmi½ k±le yad±, tasmi½ k±le tad±.

286. Kad±kud±sad±-adhuned±ni [ka. 257-8-9; r³. 276-8-9; n². 505-6-7].

Etepi sattamyatthe k±le d±, dhun±, d±nipaccayant± sijjhanti.

Ki½smi½ k±le kad±, kud±, sabbasmi½ k±le sad±, imasmi½ k±le adhun±, id±ni.

287. Ajjasajjuparajjetarahikarah± [ka. 259; r³. 279, 423; n². 507].

Etepi k±le jja, jju, rahi, raha paccayant± sijjhanti.

Imasmi½ k±le ajja, imasmi½ divasetyattho.

Sam±ne k±le sajju-‘sam±ne’ti vijjam±ne. Na hi p±pa½ kata½ kamma½, sajju kh²ra½va muccati [dha. pa. 71], sajjuka½ p±hesi– tattha ‘sajj³’ti tasmi½ divase.

Aparasmi½ k±le aparajju, punadivaseti attho.

Imasmi½ k±le etarahi, ki½smi½ k±le karaha. Kutoci, kvaci, katthaci, kuhiñci, kad±ci, karahacisadd± pana ci-nip±tant± honti, tath± yato kutoci, yattha katthaci, yad± kad±c²ti. Kiñcana½, kuhiñcana½, kud±cananti cana-nip±tant±ti.

Vibhattipaccayantar±si niµµhito.