Sedoti lomak³p±d²hi paggharaºaka-±podh±tu. So vaººato vippasannatilatelavaººo. Saºµh±nato ok±sasaºµh±no. Disato dv²su dis±su j±to. Ok±sato sedassok±so n±ma nibaddho natthi, yattha so lohita½ viya sad± tiµµheyya; yad± pana aggisant±pas³riyasant±pa-utuvik±r±d²hi sar²ra½ santappati tad± udakato abbu¼hamattavisamacchinnabhisam³¼±lakumudan±¼akal±po viya sabbakesalomak³pavivarehi paggharati. Tasm± tassa saºµh±nampi kesalomak³pavivar±na½yeva vasena veditabba½. Sedapariggaºhakena ca yogin± kesalomak³pavivare p³retv± µhitavaseneva sedo manasik±tabbo. Paricchedato sedabh±gena paricchinno. Ayamassa sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisova.
Medoti thinasineho. So vaººato ph±litahaliddivaººo. Saºµh±nato th³lasar²rassa t±va cammama½santare µhapitahaliddivaººaduk³lapilotikasaºµh±no hoti, kisasar²rassa jaªghama½sa½ ³ruma½sa½ piµµhikaºµakanissita½ piµµhama½sa½ udaravaµµima½santi et±ni niss±ya diguºa½ tiguºa½ katv± µhapitahaliddivaººaduk³lapilotikasaºµh±no. Disato dv²su dis±su j±to. Ok±sato th³lassa sakalasar²ra½ pharitv±, kisassa jaªghama½s±d²ni niss±ya µhito, ya½ sinehasaªkha½ gatampi paramajegucchatt± neva muddhani telatth±ya, na n±s±tel±d²na½ atth±ya gaºhanti. Paricchedato heµµh± ma½sena, upari cammena, tiriya½ medabh±gena paricchinno. Ayamassa sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisova.
Ass³ti akkh²hi pagdharaºaka-±podh±tu. Ta½ vaººato vippasannatilatelavaººa½. Saºµh±nato ok±sasaºµh±na½. Disato uparim±ya dis±ya j±ta½. Ok±sato akkhik³pakesu µhita½. Na ceta½ pittakosake pittamiva akkhik³pakesu sad± sannicita½ tiµµhati; yad± pana satt± somanassaj±t± mah±hasita½ hasanti, domanassaj±t± rodanti paridevanti tath±r³pa½ visabh±g±h±ra½ ±haranti, yad± ca nesa½ akkh²ni dh³marajapa½suk±d²hi abhihaññanti, tad± etehi somanassadomanassavisabh±g±h±ra-ut³hi samuµµhahitv± akkhik³pake p³retv± tiµµhati v± paggharati v±. Assupariggaºhakena pana yogin± akkhik³pake p³retv± µhitavaseneva pariggaºhitabba½. Paricchedato assubh±gena paricchinna½. Ayamassa sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisova.
Vas±ti vil²nasneho. S± vaººato n±¼ikeratelavaºº±, ±c±me ±sittatelavaºº±tipi vattu½ vaµµati. Saºµh±nato nh±nak±le pasanna-udakassa upari paribbhamantasinehabinduvisaµasaºµh±n±. Disato dv²su dis±su j±t±. Ok±sato yebhuyyena hatthatalahatthapiµµhip±datalap±dapiµµhin±s±puµanal±µa-a½sak³µesu µhit±. Na ces± etesu ok±sesu sad± vil²n±va hutv± tiµµhati; yad± pana aggisant±pas³riyasant±pa-utuvisabh±gadh±tuvisabh±gehi te pades± usm± j±t± honti, tad± tattha nh±nak±le pasanna-udak³pari sinehabinduvisaµo viya ito cito ca sa½sarati. Paricchedato vas±bh±gena paricchinn± Ayamass± sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisova.
Khe¼oti antomukhe pheºamiss± ±podh±tu. So vaººato seto pheºavaººo. Saºµh±nato ok±sasaºµh±no, pheºasaºµh±natotipi vattu½ vaµµati. Disato uparim±ya dis±ya j±to. Ok±sato ubhohi kapolapassehi oruyha jivh±ya µhito. Na cesa ettha sad± sannicito hutv± tiµµhati. Yad± pana satt± tath±r³pa½ ±h±ra½ passanti v± saranti v± uºhatittakaµukaloºambil±na½ v± kiñci mukhe µhapenti, yad± v± nesa½ hadaya½ ±kil±yati, kismiñcideva v± jigucch± uppajjati, tad± khe¼o uppajjitv± ubhohi kapolapassehi oruyha jivh±ya saºµh±ti. Aggajivh±ya cesa tanuko hoti, m³lajivh±ya bahalo; mukhe pakkhittañca puthuka½ v± taº¹ula½ v± añña½ v± kiñci kh±dan²ya½, nad²pu¼ine khatak³pakasalila½ viya, parikkhaya½ agacchantova temetu½ samattho hoti. Paricchedato khe¼abh±gena paricchinno. Ayamassa sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisova.
Siªgh±ºik±ti matthaluªgato paggharaºaka-asuci. S± vaººato taruºat±laµµhimiñjavaºº±. Saºµh±nato ok±sasaºµh±n±. Disato uparim±ya dis±ya j±t±. Ok±sato n±s±puµe p³retv± µhit±. Na ces± ettha sad± sannicit± hutv± tiµµhati; atha kho yath± n±ma puriso padumin²pattena dadhi½ bandhitv± heµµh± kaºµakena vijjheyya, atha tena chiddena dadhimatthu ga¼itv± bahi pateyya, evameva yad± satt± rodanti v± visabh±g±h±ra-utuvasena v± sañj±tadh±tukkhobh± honti, tad± antos²sato p³tisemhabh±va½ ±panna½ matthaluªga½ ga¼itv± t±lumatthakavivarena otaritv± n±s±puµe p³retv± tiµµhati v± paggharati v±. Siªgh±ºik± pariggaºhakena pana yogin± n±s±puµe p³retv± µhitavaseneva pariggaºhitabb±. Paricchedato siªgh±ºik±bh±gena paricchinn±. Ayamassa sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisova.
Lasik±ti sar²rasandh²na½ abbhantare picchilakuºapa½. S± vaººato kaºik±raniyy±savaºº±. Saºµh±nato ok±sasaºµh±n±. Disato dv²su dis±su j±t±. Ok±sato aµµhisandh²na½ abbhañjanakicca½ s±dhayam±n± as²tisatasandh²na½ abbhantare µhit±. Yassa ces± mand± hoti, tassa uµµhahantassa nis²dantassa abhikkamantassa paµikkamantassa sammiñjantassa pas±rentassa aµµhik±ni kaµakaµ±yanti, acchar±sadda½ karonto viya vicarati, ekayojanadviyojanamattampi addh±na½ gatassa v±yodh±tu kuppati, gatt±ni dukkhanti. Yassa pana bahuk± hoti tassa uµµh±nanisajj±d²su na aµµh²ni kaµakaµ±yanti, d²ghampi addh±na½ gatassa na v±yodh±tu kuppati, na gatt±ni dukkhanti. Paricchedato lasik±bh±gena paricchinn±. Ayamassa sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisova.
Muttanti vaººato m±sakh±rodakavaººa½. Saºµh±nato adhomukhaµhapita-udakakumbhantaragata-udakasaºµh±na½. Disato heµµhim±ya dis±ya j±ta½. Ok±sato vatthissa abbhantare µhita½. Vatthi n±ma vatthipuµo vuccati, yattha seyyath±pi n±ma candanik±ya pakkhitte amukhe ravaºaghaµe candanikaraso pavisati, na cassa pavisanamaggo paññ±yati; evameva sar²rato mutta½ pavisati, na cassa pavisanamaggo paññ±yati, nikkhamanamaggo pana p±kaµo hoti; yamhi ca muttassa bharite ‘pass±va½ karom±’ti satt±na½ ±y³hana½ hoti. Paricchedato vatthi-abbhantarena ceva muttabh±gena ca paricchinna½. Ayamassa sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisova.
Evañhi kes±dike koµµh±se vaººasaºµh±nadisok±saparicchedavasena vavatthapetv± anupubbato n±tis²ghato n±tisaºikatoti-±din± nayena vaººasaºµh±nagandh±sayok±savasena pañcadh± ‘paµikk³l± paµikk³l±’ti manasikaroto paººattisamatikkamavasena, seyyath±pi cakkhumato purisassa dvatti½savaºº±na½ kusum±na½ ekasuttagaºµhita½ m±la½ olokentassa sabbapupph±ni apubb±pariyamiva p±kaµ±ni honti, evameva “atthi imasmi½ k±ye kes±”ti ima½ k±ya½ olokentassa sabbe te dhamm± apubb±pariyamiva p±kaµ± honti. Tena vutta½ manasik±rakosallakath±ya½ “±dikammikassa hi ‘kes±’ti manasikaroto manasik±ro gantv± ‘muttan’ti ima½ pariyos±nakoµµh±sameva ±hacca tiµµhat²”ti.
Sace pana bahiddh±pi manasik±ra½ upasa½harati, athassa eva½ sabbakoµµh±sesu p±kaµ²bh³tesu ±hiº¹ant± manussatiracch±n±dayo satt±k±ra½ vijahitv± koµµh±sar±sivaseneva upaµµhahanti; tehi ca ajjhohariyam±na½ p±nabhojan±di koµµh±sar±simhi pakkhipiyam±namiva upaµµh±ti. Athassa anupubbamuñcan±divasena ‘paµik³l± paµik³l±’ti punappuna½ manasikaroto anukkamena appan± uppajjati.
Tattha kes±d²na½ vaººasaºµh±nadisok±saparicchedavasena upaµµh±na½ uggahanimitta½, sabb±k±rato paµik³lavasena upaµµh±na½ paµibh±ganimitta½. Ta½ punappuna½ ±vajjentassa manasikarontassa takk±hata½ vitakk±hata½ karontassa catt±ro khandh± paµik³l±rammaº± honti, paµhamajjh±navasena appan± pavattati. Pubbabh±ge parikamma-upac±racitt±ni savitakkasavic±r±ni sapp²tik±ni somanassasahagat±ni paµik³lanimitt±rammaº±ni; appan±pi savitakkasavic±r± sapp²tik± somanassasahagat±va. Bh³mantarena pana mahaggat± r³p±vacar± honti. Paµikk³lepi ca etasmi½ ±rammaºe ±nisa½sadass±vit±ya somanassa½ uppajjati, ekatt±rammaºabaleneva v± ta½ uppajjati. Dutiyajjh±n±d²ni panettha na nibbattanti. Kasm±? O¼±rikatt±. Idañhi ±rammaºa½ o¼±rika½. Vitakkabalenevettha cittekaggat± j±yati, na vitakkasamatikkamen±ti. Aya½ t±va samathavasena kammaµµh±nakath±.
Avisesato pana s±dh±raºavasena eva½ veditabba½– idañhi kammaµµh±na½ bh±vetuk±mena kammaµµh±na½ uggahetv± sajjh±yak±le eva kes±d²na½ vaººanimittasaºµh±nanimittadis±nimitta-ok±sanimittaparicchedanimitt±ni v±c±ya pothetv± pothetv± ekekakoµµh±se ‘aya½ eta½sarikkhako’ti tividhena sajjh±yo k±tabbo. Katha½? Tacapañcake t±va heµµh± vuttanayeneva anulomato pañc±ha½, paµilomato pañc±ha½, anulomapaµilomato pañc±hanti addham±sa½ sajjh±yo k±tabbo. Tato ±cariyassa santika½ gantv± vakkapañcaka½ uggaºhitv± tatheva addham±sa½ sajjh±yo k±tabbo. Tato te dasapi koµµh±se ekato katv± addham±sa½. Puna papph±sapañcak±d²supi ekeka½ uggaºhitv± addham±sa½. Tato te pañcadasapi koµµh±se addham±sa½. Matthaluªgapañcaka½ addham±sa½. Tato tev²sati koµµh±se addham±sa½. Medachakka½ addham±sa½. Tato te chabb²satipi koµµh±se ekato katv± addham±sa½. Muttachakka½ addham±sa½. Tato sabbepi dvatti½sa koµµh±se ekato katv± addham±santi eva½ cha m±se sajjh±yo k±tabbo.
Tattha– upanissayasampannassa sappaññassa bhikkhuno kammaµµh±na½ uggaºhantasseva koµµh±s± upaµµhahanti, ekaccassa na upaµµhahanti. Tena ‘na upaµµhahant²’ti v²riya½ na vissajjetabba½. Yattak± koµµh±s± upaµµhahanti tattake gahetv± sajjh±yo k±tabbo. Eva½ kammaµµh±na½ kathentena pana neva paññavato na mandapaññassa vasena kathetabba½, majjhimapaññassa vasena kathetabba½. Majjhimapaññassa hi vasena ±cariy± chahi m±sehi paricchinditv± tanti½ µhapayi½su. Yassa pana ett±vat±pi koµµh±s± p±kaµ± na honti, tena tato parampi sajjh±yo k±tabbo eva; no ca kho aparicchinditv±, cha cha m±se paricchinditv±va k±tabbo.
Sajjh±ya½ karontena vaººo na paccavekkhitabbo, na lakkhaºa½ manasik±tabba½, koµµh±savaseneva sajjh±yo k±tabbo. ¾cariyen±pi ‘vaººavasena sajjh±ya½ karoh²’ti niyametv± na kathetabba½. Niyametv± kathite ko dosoti? Sampattiyampi vipattisaññ±-±pajjana½. Sace hi ±cariyena ‘vaººavasena sajjh±ya½ karoh²’ti vutte imassa bhikkhuno tath± karontassa kammaµµh±na½ vaººato na upaµµh±ti, paµik³lavasena v± dh±tuvasena v± upaµµh±ti, athesa ‘na ida½ kammaµµh±na½ vilakkhaºan’ti saññ² hoti, ±cariyena kathitameva kappetv± gaºh±ti. ‘Paµik³lavasena sajjh±ya½ karoh²’ti vuttepi sace tassa tath± karontassa paµikk³lato na upaµµh±ti, vaººavasena v± dh±tuvasena v± upaµµh±ti, athesa ‘nayida½ kammaµµh±na½ vilakkhaºan’ti saññ² hoti, ±cariyena kathitameva kappetv± gaºh±ti. ‘Dh±tuvasena ta½ sajjh±ya½ karoh²’ti vuttepi sace tassa tath± karontassa dh±tuto na upaµµh±ti, vaººavasena v± paµik³lavasena v± upaµµh±ti, athesa ‘nayida½ kammaµµh±na½ vilakkhaºan’ti saññ² hoti, ±cariyena kathitameva kappetv± gaºh±ti. Aya½ ±cariyena niyametv± kathite doso.