Tattha lom± t±va pakativaººato na kes± viya asambhinnak±¼ak±, k±¼apiªgal± pana honti; saºµh±nato onataggat±lam³lasaºµh±n±; disato dv²su dis±su j±t±; ok±sato µhapetv± kes±na½ patiµµhitok±sañca hatthap±datal±ni ca yebhuyyena avasesasar²raveµhanacamme j±t±; paricchedato sar²raveµhanacamme likkh±matta½ pavisitv± patiµµhitena heµµh± attano m³latalena, upari ±k±sena, tiriya½ aññamaññena paricchinn±. Dve lom± ekato natthi. Aya½ tesa½ sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisoyeva.
Nakh±ti v²satiy± nakhapaµµ±na½ n±ma½. Te sabbepi vaººato set±; saºµh±nato macchasakalikasaºµh±n±; disato p±danakh± heµµhimadis±ya j±t±, hatthanakh± uparimadis±y±ti dv²su dis±su j±t±; ok±sato aªgul²na½ aggapiµµhesu patiµµhit±; paricchedato dv²su dis±su aªgulikoµima½sehi, anto aªgulipiµµhima½sena, bahi ceva agge ca ±k±sena, tiriya½ aññamaññena paricchinn±. Dve nakh± ekato natthi. Aya½ nesa½ sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisoyeva.
Dant±ti paripuººadantassa dvatti½sa dantaµµhik±ni. Tepi vaººato set±; saºµh±nato anekasaºµh±n±. Tesañhi heµµhim±ya t±va dantap±¼iy± majjhe catt±ro dant± mattik±piº¹e paµip±µiy± µhapita-al±bub²jasaºµh±n±. Tesa½ ubhosu passesu ekeko ekam³lako ekakoµiko mallikamaku¼asaºµh±no. Tato ekeko dvim³lako dvikoµiko y±naka-upatthambhanikasaºµh±no. Tato dve dve tim³l± tikoµik±. Tato dve dve catum³l± catukoµik±ti. Uparimap±¼iy±pi eseva nayo Disato uparimadis±ya j±t±. Ok±sato dv²su hanukaµµhikesu patiµµhit±. Paricchedato heµµh± hanukaµµhike patiµµhitena attano m³latalena, upari ±k±sena, tiriya½ aññamaññena paricchinn±. Dve dant± ekato natthi. Aya½ nesa½ sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisoyeva.
Tacoti sakalasar²ra½ veµhetv± µhitacamma½. Tassa upari k±¼as±map²t±divaºº± chavi n±ma, y± sakalasar²ratopi saªka¹¹hiyam±n± badaraµµhimatt± hoti. Taco pana vaººato setoyeva. So cassa setabh±vo aggij±l±bhigh±tapaharaºapah±r±d²hi viddha½sit±ya chaviy± p±kaµo hoti. Saºµh±nato sar²rasaºµh±nova hoti. Ayamettha saªkhepo.
Vitth±rato pana p±daªgulittaco kosak±rakakosasaºµh±no. Piµµhip±dattaco puµabandha-up±hanasaºµh±no. Jaªghattaco bhattapuµakat±lapaººasaºµh±no. Ðruttaco taº¹ulabharitad²ghatthavikasaºµh±no. ¾nisadattaco udakap³ritapaµapariss±vanasaºµh±no. Piµµhittaco phalakonaddhacammasaºµh±no. Kucchittaco v²º±doºikonaddhacammasaºµh±no. Urattaco yebhuyyena caturassasaºµh±no. Ubhayab±huttaco t³º²ronaddhacammasaºµh±no. Piµµhihatthattaco khurakosakasaºµh±no, phaºakatthavikasaºµh±no v±. Hatthaªgulittaco kuñcik±kosakasaºµh±no. G²vattaco galakañcukasaºµh±no. Mukhattaco chidd±vacchiddo k²µakul±vakasaºµh±no. S²sattaco pattatthavikasaºµh±noti.
Tacapariggaºhakena ca yog±vacarena uttaroµµhato paµµh±ya upari mukha½ ñ±ºa½ pesetv± paµhama½ t±va mukha½ pariyonandhitv± µhitacamma½ vavatthapetabba½. Tato nal±µaµµhicamma½. Tato thavik±ya pakkhittapattassa ca thavik±ya ca antarena hatthamiva s²saµµhikassa ca s²sacammassa ca antarena ñ±ºa½ pesetv± aµµhikena saddhi½ cammassa ek±baddhabh±va½ viyojentena s²sacamma½ vavatthapetabba½. Tato khandhacamma½. Tato anulomena paµilomena ca dakkhiºahatthacamma½. Atha teneva nayena v±mahatthacamma½. Tato piµµhicamma½. Ta½ ta½ vavatthapetv± anulomena ca paµilomena ca dakkhiºap±dacamma½. Atha teneva nayena v±map±dacamma½. Tato anukkameneva vatthi-udarahadayag²vacamm±ni vavatthapetabb±ni. Atha g²v±camm±nantara½ heµµhimahanucamma½ vavatthapetv± adharoµµhapariyos±na½ p±petv± niµµhapetabba½. Eva½ o¼±riko¼±rika½ pariggaºhantassa sukhumampi p±kaµa½ hoti.
Disato dv²su dis±su j±to. Ok±sato sakalasar²ra½ pariyonandhitv± µhito. Paricchedato heµµh± patiµµhitatalena, upari ±k±sena paricchinno. Ayamassa sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisoyeva.
Ma½santi nava ma½sapesisat±ni. Ta½ sabbampi vaººato ratta½ ki½sukapupphasadisa½; saºµh±nato jaªghapiº¹ikama½sa½ t±lapaººapuµabhattasaºµh±na½, ³ruma½sa½ nisadapotakasaºµh±na½, ±nisadama½sa½ uddhanakoµisaºµh±na½, piµµhima½sa½ t±lagu¼apaµalasaºµh±na½, ph±sukadvayama½sa½ potthalik±ya kucchiya½ tanumattik±lepanasaºµh±na½, thanama½sa½ vaµµetv± avakkhittamattik±piº¹asaºµh±na½, b±hudvayama½sa½ diguºa½ katv± µhapitaniccammamah±m³sikasaºµh±na½. Eva½ o¼±riko¼±rika½ ma½sa½ pariggaºhantassa sukhumampi p±kaµa½ hoti. Disato dv²su dis±su j±ta½. Ok±sato s±dhik±ni t²ºi aµµhisat±ni anulimpetv± µhita½. Paricchedato heµµh± aµµhisaªgh±te patiµµhitatalena, upari tacena, tiriya½ aññamaññena paricchinna½. Ayamassa sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisova.
‘Nh±r³’ti nava nh±rusat±ni. Vaººato sabbepi nh±r³ set±; saºµh±nato n±n±saºµh±n±. Etesu hi g²v±ya uparibh±gato paµµh±ya pañca mah±nh±r³ sar²ra½ vinaddham±n± hadayassa purimapassena otiºº±, pañca pacchimapassena, pañca dakkhiºapassena, pañca v±mapassena, dakkhiºahattha½ vinaddham±n±pi hatthassa purimapassena pañca, pacchimapassena pañca, tath± v±mahattha½ vinaddham±n±pi. Dakkhiºap±da½ vinaddham±n±pi p±dassa purimapassena pañca, pacchimapassena pañca, tath± v±map±da½ vinaddham±n±p²ti. Eva½ sar²radh±rak± n±ma saµµhi mah±nh±r³ k±ya½ vinaddham±n± otiºº±, ye kaº¹ar±tipi vuccanti. Te sabbepi kandalamaku¼asaºµh±n±.
Aññe pana ta½ ta½ padesa½ ajjhottharitv± µhit± tato sukhumatar± suttarajjukasaºµh±n±. Aññe tato sukhumatar± p³tilat±saºµh±n±. Aññe tato sukhumatar± mah±v²º±tantisaºµh±n±. Aññe th³lasuttakasaºµh±n±. Hatthap±dapiµµhiya½ nh±r³ sakuºap±dasaºµh±n±. S²sanh±r³ d±rak±na½ s²saj±lakasaºµh±n±. Piµµhinh±r³ ±tape pas±rita-allaj±lasaºµh±n±. Avases± ta½ta½aªgapaccaªg±nugat± nh±r³ sar²re paµimukkaj±lakañcukasaºµh±n±. Disato dv²su dis±su j±t±. Ok±sato sakalasar²re aµµh²ni ±bandhitv± µhit±. Paricchedato heµµh± tiººa½ aµµhisat±na½ upari patiµµhitatalehi, upari ma½sacamm±ni ±hacca µhitapadesehi, tiriya½ aññamaññena paricchinn±. Aya½ nesa½ sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisoyeva.
Aµµh²ti µhapetv± dvatti½sa dantaµµh²ni avases±ni catusaµµhi hatthaµµh²ni, catusaµµhi p±daµµh²ni, catusaµµhi ma½sanissit±ni mudu-aµµh²ni, dve paºhikaµµh²ni, ekekasmi½ p±de dve gopphakaµµh²ni, dve jaªghaµµh²ni, dve jaººukaµµh²ni, dve ³ruµµh²ni, dve kaµiµµh²ni, aµµh±rasa piµµhikaºµakaµµh²ni, catuv²sati ph±sukaµµh²ni, cuddasa uraµµh²ni, eka½ hadayaµµhi, dve akkhakaµµh²ni, dve koµµhaµµh²ni, dve b±haµµh²ni, dve dve aggab±haµµh²ni, satta g²vaµµh²ni, dve hanukaµµh²ni, eka½ n±sikaµµhi, dve akkhiµµh²ni, dve kaººaµµh²ni, eka½ nal±µaµµhi, eka½ muddhaµµhi, nava s²sakap±laµµh²n²ti eva½ timatt±ni aµµhisat±ni.
T±ni sabb±nipi vaººato set±ni, saºµh±nato n±n±saºµh±n±ni. Tattha hi aggap±daªguliµµh²ni katakab²jasaºµh±n±ni. Tadanantar±ni majjhapabbaµµh²ni panasaµµhisaºµh±n±ni. M³lapabbaµµh²ni paºavasaºµh±n±ni. Piµµhip±daµµh²ni koµµhitakandalakandar±sisaºµh±n±ni. Paºhikaµµhi ekaµµhit±laphalab²jasaºµh±na½. Gopphakaµµh²ni bandhak²¼±go¼akasaºµh±n±ni. Jaªghaµµh²na½ gopphakaµµh²su patiµµhitaµµh±na½ anapan²tatacasindika¼²rasaºµh±na½. Khuddakajaªghaµµhika½ dhanukadaº¹asaºµh±na½, mahanta½ mil±tasappapiµµhisaºµh±na½. Jaººukaµµhi ekato parikkh²ºapheºakasaºµh±na½.
Tattha jaªghaµµhikassa patiµµhitaµµh±na½ atikhiºaggagosiªgasaºµh±na½. Ðruµµhi duttacchitav±sipharasudaº¹akasaºµh±na½. Tassa kaµiµµhimhi patiµµhitaµµh±na½ k²¼±go¼akasaºµh±na½. Tena kaµiµµhino patiµµhitaµµh±na½ aggacchinnamah±punn±gaphalasaºµh±na½. Kaµiµµh²ni dvepi ek±baddh±ni hutv± kumbhak±raka-uddhanasaºµh±n±ni, p±µiyekka½ kamm±rak³µayottakasaºµh±n±ni. Koµiya½ µhita-±nisadaµµhi adhomukha½ katv± gahitasappaphaºasaºµh±na½ sattasu µh±nesu chidd±vachidda½. Piµµhikaºµakaµµh²ni abbhantarato upar³pari µhapitas²sakapaµµaveµhakasaºµh±n±ni, b±hirato vaµµan±va¼isaºµh±n±ni. Tesa½ antarantar± kakacadantasadis± dve tayo kaºµak± honti. Catuv²satiy± ph±sukaµµh²su aparipuºº±ni aparipuºº±sitasaºµh±n±ni, paripuºº±ni paripuºº±sitasaºµh±n±ni. Sabb±nipi od±takukkuµassa pas±ritapakkhasaºµh±n±ni.
Cuddasa uraµµh²ni jiººasandam±nikapañjarasaºµh±n±ni. Hadayaµµhi dabbiphaºasaºµh±na½. Akkhakaµµh²ni khuddakalohav±sidaº¹asaºµh±n±ni. Koµµhaµµh²ni ekato parikkh²ºas²ha¼akud±lasaºµh±n±ni. B±huµµh²ni ±d±sadaº¹akasaºµh±n±ni. Aggab±huµµh²ni yamakat±lakandasaºµh±n±ni. Maºibandhaµµh²ni ekato all²y±petv± µhapitas²sakapaµµaveµhakasaºµh±n±ni. Piµµhihatthaµµh²ni koµµitakandalakandar±sisaºµh±n±ni. Hatthaªgul²su m³lapabbaµµh²ni paºavasaºµh±n±ni; majjhapabbaµµh²ni aparipuººapanasaµµhisaºµh±n±ni; aggapabbaµµh²ni katakab²jasaºµh±n±ni. Satta g²vaµµh²ni daº¹ena vijjhitv± paµip±µiy± µhapitava½saka¼²racakkalikasaºµh±n±ni. Heµµhimahanukaµµhi kamm±r±na½ ayok³µayottakasaºµh±na½, uparima½ avalekhanasatthakasaºµh±na½.
Akkhik³pan±s±k³paµµh²ni apan²tamiñjataruºat±laµµhisaºµh±n±ni. Nal±µaµµhi adhomukhaµhapitasaªkhath±lakakap±lasaºµh±na½. Kaººac³¼ikaµµh²ni nh±pitakhurakosakasaºµh±n±ni. Nal±µakaººac³¼ik±na½ upari paµµabandhanok±se aµµhi saªkuµitaghaµapuººapaµalakhaº¹asaºµh±na½. Muddhaµµhi mukhacchinnavaªkan±¼ikerasaºµh±na½. S²saµµh²ni sibbetv± µhapitajajjaral±bukaµ±hasaºµh±n±ni.
Disato dv²su dis±su j±t±ni. Ok±sato avisesena sakalasar²re µhit±ni. Visesena panettha s²saµµh²ni g²vaµµh²su patiµµhit±ni, g²vaµµh²ni piµµhikaºµakaµµh²su, piµµhikaºµakaµµh²ni kaµiµµh²su, kaµiµµh²ni ³ruµµh²su, ³ruµµh²ni jaººukaµµh²su, jaººukaµµh²ni jaªghaµµh²su, jaªghaµµh²ni gopphakaµµh²su, gopphakaµµh²ni piµµhip±daµµh²su patiµµhit±ni. Paricchedato anto aµµhimiñjena, upari ma½sena, agge m³le ca aññamaññena paricchinn±ni. Aya½ nesa½ sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisova.
Aµµhimiñjanti tesa½ tesa½ aµµh²na½ abbhantaragata½ miñja½. Ta½ vaººato seta½. Saºµh±nato mahantamahant±na½ aµµh²na½ abbhantaragata½ ve¼un±¼iya½ pakkhittaseditamah±vettaggasaºµh±na½, khudd±nukhuddak±na½ abbhantaragata½ ve¼uyaµµhipabbesu pakkhittaseditatanuvettaggasaºµh±na½. Disato dv²su dis±su j±ta½. Ok±sato aµµh²na½ abbhantare patiµµhita½. Paricchedato aµµh²na½ abbhantaratalehi paricchinna½. Ayamassa sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisova.
Vakkanti ekabandhan± dve ma½sapiº¹±. Ta½ vaººato mandaratta½ p±¼ibhaddakaµµhivaººa½. Saºµh±nato d±rak±na½ yamakak²¼±go¼akasaºµh±na½, ekavaºµapaµibaddha-ambaphaladvayasaºµh±na½ v±. Disato uparim±ya dis±ya j±ta½. Ok±sato galav±µak± nikkhantena ekam³lena thoka½ gantv± dvidh± bhinnena th³lanh±run± vinibaddha½ hutv± hadayama½sa½ parikkhipitv± µhita½. Paricchedato vakka½ vakkabh±gena paricchinna½. Ayamassa sabh±gaparicchedo. Visabh±gaparicchedo pana kesasadisova.