5. Pattaniddesavaººan±

60. Id±ni bh±janavikati½ dassetu½ “patto c±”ti uddhaµa½. Ettha pana paµhamag±th± suviññeyy±.
61. Dutiye “magadhan±¼idvayataº¹ulas±dhitan”ti vattabbe vibhattilopa½ akatv± g±th±bandhasukhattha½ “magadhe n±¼idvayataº¹ulas±dhitan”ti vutta½, pacitanti attho. Ettha (p±r±. 602; p±r±. aµµha. 2.602; kaªkh±. aµµha. pattasikkh±padavaººan±) magadhan±¼i n±ma a¹¹haterasapala½ gaºh±ti. Odananti ettha sabbappak±rasampanna½ avass±vitodana½ gahetabba½. Odanassa catutthabh±gappam±ºa½ n±tighana½ n±titanuka½ hatthah±riyamuggas³pañca ±lopassa ±lopassa anur³pa½ y±va carimak±lopappahonaka½ macchama½s±dibyañjanañca yo patto gaºh±ti, so ukkaµµho n±m±ti attho. Sappitelatakkarasakañjik±d²ni pana gaºan³pag±ni na honti, t±ni hi odanagatik±neva honti, neva h±petu½, na va¹¹hetu½ sakkonti. Evameta½ sabba½ pakkhitta½ sace pattassa heµµhimar±jisama½ tiµµhati, suttena v± h²rena v± chindantassa suttassa v± h²rassa v± heµµhimanta½ phusati, aya½ ukkaµµho n±ma patto. Sace ta½ r±ji½ atikkamitv± th³p²kata½ tiµµhati, aya½ ukkaµµhomako n±ma patto. Sace ta½ r±ji½ na samp±puº±ti, antogatameva hoti, aya½ ukkaµµhukkaµµho n±ma patto.
62. “Majjhimo n±ma patto n±¼ikodana½ gaºh±t²”ti vuttatt± “majjhimo tassupa¹¹ho v±”ti vutta½. Etth±pi vuttappak±rena majjhimo majjhimomako majjhimukkaµµhoti pattattika½ veditabba½. “Omako n±ma patto patthodana½ gaºh±t²”ti (p±r±. 602) vacanato “tatopa¹¹ho”ti vutta½. Magadhan±¼iy± upa¹¹han±¼ikodanañca tad³piya½ s³pa½ byañjanañca gaºh±ti, so omako n±ma. Idh±pi omako omakomako omakukkaµµhoti pattattika½ veditabba½. Imesu pana navasu pattesu ukkaµµhukkaµµho ca omakomako ca apatto. Etesu adhiµµh±tabbakicca½ natthi, ses± satta patt± adhiµµh±tabb±, vikappetabb± c±ti attho.
63. Atirekapattoti (p±r±. 601) anadhiµµhito avikappito. Sakoti sasantako. Kappoti kappiyo. Ayamevettha saªkhepo– yo patto k±kaºikamattass±pi m³lassa d±tabbassa natthit±ya sako. Ayopatto pañcahi p±kehi mattik±patto dv²hi p±kehi pakkatt± kappo. So das±haparama½ k±la½ anadhiµµhito avikappito dh±reyyoti.
64. Acched±dayo c²vare vuttappabhed±yeva. Chidden±ti (p±r±. aµµha. 2.608; kaªkh±. aµµha. pattasikkh±padavaººan±) ettha yassa pattassa mukhavaµµito heµµh± dvaªgulappadese yena chiddena kaªgusittha½ nikkhamati, tattakena chiddena bhijjati. Tasmi½ pana ayacuºº±d²hi paµip±katike kate das±habbhantare puna adhiµµh±tabba½. Patt±dhiµµh±namujjhat²ti patto adhiµµh±na½ ujjhati.
65. Id±ni pariharaºavidhi½ dassetu½ “patta½ na paµis±meyya sodakan”ti-±di ±raddha½. Sodaka½ (c³¼ava. 254) patta½ na paµis±meyya, ±tape ca sodaka½ patta½ na otapeti adhipp±yo. Na nidaheti nirudaka½ katv±pi atik±la½ na nidaheti adhipp±yo. Bhumy±ti bh³miya½. Na µhapeti taµµik±cammakhaº¹±d²su yena kenaci anatthat±ya pa½susakkharamiss±ya bh³miy± na µhapeyy±ti attho. No ca laggayeti etthapi n±gadant±d²su (c³¼ava. 254) yattha katthaci laggantassa dukkaµameva.
66. Mi¹¹hanteti (c³¼ava. 254; c³¼ava. aµµha. 254) mi¹¹hapariyante. Sace pana parivattetv± tattheva patiµµh±ti, evar³p±ya vitthiºº±ya mi¹¹hiy± abbhantaraparicchede µhapetu½ vaµµati, na pariyante. Paribhaº¹anteti b±hirapasse kat±ya tanukami¹¹hiy± anteti attho. Aªke v±ti (c³¼ava. 254) dvinna½ ³r³na½ majjhe. Ettha pana a½sabaddhake a½sak³µe laggetv± aªke µhapetu½ vaµµati, na itarath±. ¾tapattaketi chatte. Ettha bhattap³ropi a½sak³µe laggitapattopi µhapetu½ na vaµµati.
67. Ucchiµµhodaka½ (c³¼ava. 255; c³¼ava. aµµha. 255) n±ma mukhavikkh±lanodaka½, ta½ patte niµµhubhitv± pattena na n²hareyy±ti attho. Calakañca aµµhikañca calakaµµhika½. Etesu ya½ kiñci pattena n²harantassa dukkaµa½. Patta½ paµiggaha½ katv± hattha½ dhovitumpi na labhati. Hatthadhovitavatthadhovita-udakampi patte ±kiritv± n²haritu½ na vaµµati. Anucchiµµhapatta½ ucchiµµhahatthena gahetumpi na vaµµati. Hattha½ pana bahi dhovitv± gahetu½ vaµµati. Macchama½saphal±phal±d²ni kh±danto ya½ mukhena luñcitv± luñcitv± kh±dati, ta½ v± tesa½ aµµhi-±dika½ v± mukhato n²haµa½ puna akh±dituk±mo cha¹¹etuk±mo patte µhapetu½ na labhati. Siªgiveran±¼ikerakhaº¹±d²ni kh±dantehi ¹a½sitv± ¹a½sitv± puna µhapetu½ labhati. “Na bhikkhave pattahatthena kav±µa½ paº±metabba½, yo paº±meyya, ±patti dukkaµass±”ti (c³¼ava. 255) vuttatt± yena kenaci sar²r±vayavena patta½ gahetv± µhito yena kenaci sar²r±vayavena kav±µa½ paº±metu½ na labhati, tasm± “pattahatthov±”ti vutta½. A½sak³µe laggitv± µhitassa vaµµati.
68. Bh³mi-±dh±raketi ettha dantavallivettav±k±d²hi kate valay±dh±rake. D±rudaº¹±dh±reti ekad±run± kata-±dh±rake ca bah³hi daº¹ehi kata-±dh±rake c±ti attho. Tidaº¹e na vaµµati. Etesu pana susajjitesu eka½ patta½ µhapetv±va tassupari eka½ µhapetu½ vaµµati, tayo pana na vaµµanti. Eka½ nikkujjitv±va bh³miyanti ettha bh³miya½ kaµas±rak±d²su aññatara½ pattharitv± tassupari nikkujjitv± v± ukkujjitv± v± eka½ µhapeyya, dve µhapetu½ na vaµµat²ti adhipp±yo. Dve pana µhapentena upari µhapitapatta½ ekena passena bh³miya½ phus±petv± µhapetu½ vaµµat²ti vadanti.
69-70. Id±ni akappiyapatte dassetu½ “d±rur³piyasovaºº±”ti-±di ±raddha½. Tattha maºive¼uriy±may±ti (c³¼ava. 252; c³¼ava. aµµha. 252) maº²ti indan²lakabarakat±di. Sace gahaµµh± bhattagge suvaººar³piyataµµak±d²su s³pabyañjana½ katv± upan±menti, ±masitumpi na vaµµati. Ghaµikaµ±haj± (c³¼ava. 255; c³¼ava. aµµha. 255) ca tumbakaµ±haj± ca ghaµitumbakaµ±haj±. Ettha tumbakaµ±haj±n±ma al±bu. Pattavinicchayo.

Pattaniddesavaººan± niµµhit±.