15. Upajjh±cariyavattaniddesavaººan±
145. “Ida½ tay± dukkata½, dubbh±sitan”ti-±d²ni vatv± codanato, attano vajja½ assarantassa satupp±davasena s±raºato, samm± paµipattiya½ s±raºato pavatt±panato v± vajj±vajja½ upanijjh±yati bhusa½ cintet²ti upajjh±. Upajjh± eva upajjh±yo. “Eva½ tay± buddhavacana½ sajjh±yitabba½, eva½ atikkamitabba½, eva½ paµikkamitabban”ti-±din± ±c±rasikkh±pane ±carati pavattat²ti ±cariyo. So ca nissayapabbajj±-upasampad±dhamm±cariyavasena catubbidho. Upajjh± ca ±cariyo ca upajjh±cariy±, te. Niss±ya vasam±noti imin± nissayapabbajj±-upasampad±dhammantev±sikesu yo niss±ya vasati, ta½ dasseti. Cat³su hi tesu nissayantev±sikena y±va ±cariya½ niss±ya vasati, t±vasabba½ ±cariyavatta½ k±tabba½, netarehi. Itarehi, nissayamuttakehipi y±va c²vararajana½, t±va ca arativinodan±dikañca vatta½ k±tabba½. An±pucchitv± pattac²varad±n±dimhi pana etesa½ an±patti. Saddhivih±rikassa pana upajjh±y±na½ y±va c²vararajana½, t±va ca arativinodan±dikañca akarontassa nissayamuttakass±pi amuttakass±pi ±pattiyeva. Ekaccassa pattad±n±dito paµµh±ya amuttanissayasseva ±patti. Tesu majjhe dve ±cariyassa y±vaj²va½ bh±r±. Itare pana y±va sam²pe vasanti, t±vadeva, tasm± ±cariyen±pi tesu samm± vattitabba½, upajjh±yena saddhivih±rikesu vattabbameva natthi. Supesaloti piya½ s²lamass±ti pesalo, vuddhi, ya-lopena ²-k±rassa attakaraºena, suµµhu pesalo supesalo, sikkh±k±moti attho. “Dantakaµµhan”ti-±di “dade”timassa kamma½. Dadeti samm± ±darena yath±dhipp±ya½ dadeyy±ti attho. K±leti tadanur³pe k±le. 146. Patte ca…pe… c²vare ca vatta½ careti sambandho. Careti kareyya. Tattha n²ca½ katv± s±dhuka½ aparigha½santena dhovana½, muhutta½ uºhe ot±pana½, µhapanaµµh±na½ upaparikkhitv± camm±din± kenaci antarahit±ya nikkhipana½ patte vatta½. G±ma½ pavisant±na½ niv±sanak±yabandhanasaªgh±µid±na½, dhovitv± sodakapattassa d±na½ g±mappavese vatta½. Yadi ±kaªkhanti, parimaº¹ala½ niv±setv± ca p±rupitv± ca n±tid³ranacc±sanne gamana½, pattapariy±pannaggahaºañca gamane vatta½. Nivattente pana paµhamatara½ ±gantv± ±sanapaññ±pana½, p±dodak±di-upanikkhipana½, pattac²varappaµiggahaºa½ ±game ±gamane vatta½. Bhaºant±na½ antar± kath±-anop±tana½ sabbattha vatta½. ¾sanapaññ±pana½, uµµhitesu ±sana-uddharaºa½, p±dap²µhakathal±na½ upanikkhipana½, paµis±manañca ±sane p±dap²µhe p±dakathale ca vatta½. Dhotap±daµµhapanaka½ p±dap²µha½. Añña½ kathala½. Up±han± ca c²varañc±ti dvando, tasmi½. Sukkha-allaco¼ehi puñchana½ up±han±ya vatta½. Sinnac²varassa muhutta½ ot±pana½, caturaªgula½ kaººa½ uss±retv± c²varasa½haraºañca c²vare vatta½. 147. Paribhojan²ya…pe… pass±vaµµh±nisu ca vih±rasodhane ca puna paññ±pane ca vatta½ tath±ti sambandho. Vaccañca pass±vo ca vaccapass±v±. Tiµµhati etth±ti µh±n², kuµi. Vaccapass±v±na½ µh±n²ti tappuriso. Atha v± tiµµhati etth±ti µh±na½, soyeva sam±so, vaccapass±vassa ca patanaµµh±na½, ta½ assa atth²ti iµµhageh±di. Paribhojan²yañca p±n²yañca vaccapass±vaµµh±n² ca pari…pe… µµh±n². T±su tesu v±. P±dodaka-uºhas²tanah±nodakappaµiy±d±pana½ paribhojan²ye vatta½. P±tabbap±n²yena pucchana½ upaµµh±panañca p±n²ye vatta½. Sammajjanap±n²ya-upaµµh±pana½ vaccapass±vaµµh±n²su vatta½. Paµhama½ pattac²var±d²ni har±petv± ekamante nikkhipan±di, ullokato paµµh±ya makkaµasant±na½ oh±retv± sammajjanañca vih±rasodhane vatta½. Ot±petv± sodhetv± papphoµetv± atiharitv± yath±µh±ne bh³mattharaº±dipaññ±pana½ puna paññ±pane vatta½. Tath±ti imin± “care”ti ida½ atidisati. 148. Vih±ra½ sodhento bhikkhu paµiv±te v± saªgaºe v± p±n²yas±mant± v± sayan±sana½ na papphoµeyy±ti sambandho. P±n²ya-saddena paribhojan²yañca saªgahita½. Paµiv±teti upariv±te. Saªgaºeti bah³na½ samosaraºe vivaµappadese. Sayan±sana½ n±ma bh³mattharaºamañc±di. 149. Nh±ne vatta½ care, nh±tassa k±tabbe careti sambandhassa puris±dh²nat±ya sambandho veditabbo C²varappaµiggahaºagattaparikammakaraºa½ nah±ne vatta½. K±tabbe careti gattato udakasammajjananiv±sanad±n±dikicce pavatteyy±ti attho. “Vanappagumbe”ti-±d²su viya sissa e-k±r±desa½ r³pa½, tasm± k±tabba½ vatta½ careyy±ti yojetv± veditabba½. Budh± pana “nh±ne nh±tassa k±tabbe vatta½ care”ti yojetv± attha½ vadanti. Eva½ sati k±tabba-saddassa kammas±dhanatt± vattameva k±tabba½ n±m±ti “vatte vatta½ care”ti vutta½ viya hot²ti virujjhati. “Nah±tena nah±tass±”ti v± p±µho, udake gattaparikammena thera½ paµhama½ nah±petv± sayampi nah±ten±ti attho. P±¼iyampi “nah±tena paµhamatara½ uttaritv±”ti (mah±va. 67) atthi. Atha raªgap±ke dhovane sibbane ca vatta½ careti sambandho, rajanap±ke c²varadhovane c²varasibbane c±ti attho. Rajanto c²vare theve µhite na vajeti sambandho. Rajantoti c²vara½ rajanto. Theveti rajanabindumhi. 150. Ekaccass±ti ±cariyupajjh±y±na½ verino puggalassa patta½ v± c²var±ni v± kiñcana½ parikkh±ra½ v± na dadeyya na gaºheyya v±ti sambandho. Tattha na dadeyya na gaºheyy±ti paµis±manatth±yapi na dadeyya, na gaºheyya v±ti attho. “¾kiñcanan”ti-±d²su viya kiñcana-saddo daµµhabbo, tassa kiñc²ti attho. Kiñcinanti v± p±µho, kiñci na½ parikkh±ranti yojan±. Padasiddhivasenettha nanti ta-saddappayogo kato. 151-2. Pacchato k±tunti pacch±samaºa½ k±tu½. Tass±ti ekaccassa. Pacchatoti pacch±samaºo hutv±. Ninnetunti ekaccassa n²haritu½. Sabbattha an±pucch± na vaµµat²ti yojetabba½. Kiccaya½ v±ti veyy±vacc±di ya½ kiñci kicca½ v±. Kiccameva kiccaya½, kassa yo “seniyo”ti-±d²su viya. Parikamma½ v±ti piµµhiparikamm±diparikamma½. Attano k±r±petu½ v±ti ekaccena attano k±r±petu½ v±. K±tu½ v±ti tassa attan± k±tu½ v±. 153. S²mato niggat± bahibh³t± niss²m±, ta½. ¾cariyupajjh±yesu avatv± d³ra½ bhikkh±c±ra½ gatesupi apassantena g±mo pavisitabbo. Diµµhaµµh±nato paµµh±ya pana ±pucchitu½yeva vaµµati. Attano kiccaya½ v±p²ti attano s²m±yapi pattapacanac²vararajan±dika½ saka½ karaº²ya½ v±pi k±tu½. 154. Aratinti s±sane anabhirati½. Saªgh±yattesu kammes³ti pariv±s±ditajjan²y±d²su saªghappaµibaddhesu kammesu. Ussukka½ v±p²ti ±cariyupajjh±yesu garudhamma½ ajjh±pannesu, kamm±rahesu ca “kinti nu kho saªgho pariv±sa½ dadeyy±”ti-±din± uss±ha½ v±pi. 155. Gil±nesu upaµµheyy±ti “pañcahi, bhikkhave, aªgehi samann±gato gil±nupaµµh±ko ala½ gil±na½ upaµµh±tu½, paµibalo hoti bhesajja½ sa½vidh±tu½, sapp±y±sapp±ya½ j±n±ti, asapp±ya½ apan±meti, sapp±ya½ upan±meti, mettacitto gil±na½ upaµµh±ti no ±misantaro, ajegucch² hoti ucc±ra½ v± pass±va½ v± khe¼a½ v± vanta½ v± n²h±tu½, paµibalo hoti gil±na½ k±lena k±la½ dhammiy± kath±ya sandassetu½ sam±dapetu½ samuttejetu½ sampaha½setun”ti (mah±va. 366) eva½ vuttapañcaªgasamann±gatena hutv± gil±nesu upaµµhaheyy±ti attho. Imin± sabbehipi ±caritabba½ gil±navatta½ upadisati. Vuµµh±nanti gelaññ± vuµµhita½. ¾gameti ±gameyya, olokeyy±ti attho. Upajjh±cariyehi ca saddhivih±rika-antev±sikesu yadi te gil±n± honti, ±dito paµµh±ya c²vare rajanapariyos±nañca arativinodan±dikañca vatta½, agil±nesu pana uddesaparipucch± ov±d±nus±saniy± anuggahopattac²var±did±nañc±ti sabba½ k±tabba½. Teneva heµµh± vutta½ “tasm± ±cariyen±pi tesu samm± vattitabba½, upajjh±yena saddhivih±rikesu vattabbameva natth²”ti.
Upajjh±cariyavattaniddesavaººan± niµµhit±.