5. Pattaniddesavaŗŗan±
60. Ayopatto n±ma ayas± k±¼alohena nibbatto patto. J±tiy± ukkaµµh±d²na½ s±mańńavasena. Pam±ŗatoti paricchedato. Tayo patt±ti p±µhaseso. 61. Magadhes³ti vattabbe magadheti vacanavipall±sena v± pacc±s± sat²ti-±d²su viya su-saddalopena v± vutta½. N±¼idvayataŗ¹ulas±dhitanti ettha magadh±pekkhopi n±¼i-saddo dvaya-saddena sam±so hoti gammakatt±ti n±¼iy± dvaya½ n±¼idvaya½. Tattha magadhan±¼i n±ma a¹¹haterasapal± hoti. Ettha ca a¹¹haterasapal±ni m±s±nanti vadanti. N±¼idvayena pamit± taŗ¹ul± sukoµµitaparisuddh± anupahatapur±ŗas±litaŗ¹ul± n±¼idvayataŗ¹ul±, tehi s±dhita½ pacitanti attho. Odananti samm± samp±dita½ avass±vitodana½. S³panti odanassa catutthabh±gappam±ŗa½ n±tighana½ n±titanuka½ hatthah±riya½ sabbasambh±rasaŖkhata½ muggasupa½. Byańjanańca tad³piyanti tassa odanassa upiya½ anur³pa½ y±va carim±lopappahonaka½ macchama½s±dibyańjanańca ukkaµµho gaŗh±t²ti sambandho. 62. Tass±ti yath±vutta-odan±dino. Upa¹¹hoti upa¹¹ha½ n±¼ikodan±di assa atth²ti upa¹¹ho. Eva-k±rena atireka½ nivatteti. Tatoti yath±vuttan±¼ikodan±dito. Ukkaµµhato ukkaµµho ca omakomako ca apattoti yojan±. Omakato omako omakomako. Imin± puna pattadvayadassanena pam±ŗato tayopi patt± vibh±gato nava hont²ti d²peti. Tattha yasmi½ magadhan±¼idvayataŗ¹ulodan±dika½ sabbampi va¹¹hanapakkhe µhita½ pakkhitta½ sace pattassa mukhavaµµiy± heµµhimar±jisama½ tiµµhati, suttena v± h²rena v± chindantassa suttassa v± h²rassa v± heµµhimanta½ phusati, aya½ ukkaµµho n±ma patto. Sace ta½ r±ji½ atikkamma th³p²kata½ tiµµhati, aya½ ukkaµµhomako n±ma patto. Sace ta½ r±ji½ na samp±puŗ±ti antogatameva, aya½ ukkaµµhukkaµµho n±ma patto. Eka½ n±¼ikodan±di sabbampi pakkhitta½ vuttanayeneva heµµhimar±jisama½ tiµµhati, aya½ majjhimo n±ma pattoti-±din± majjhimamajjhimomakamajjhimukkaµµh± ca yattha upa¹¹han±¼ikodan±di sabbampi pakkhitta½ heµµhimar±jisama½ tiµµhati aya½ omako n±ma pattoti-±din± omaka-omakomaka-omakukkaµµh± ca patt± ukkaµµhe vuttanayeneva veditabb±. Tesu dve apatt± bh±janaparibhogena paribhuńjitabb±, n±dhiµµh±n³pag±, na vikappan³pag±. 63. Kappo sako atirekapatto das±haparama½ dh±reyy±ti yojan±. Tattha kappoti kappiyo. Sakoti attano santako. Kappiyatt± pana attasantakatt± ca sattannampi adhiµµh±navikappan³pagat± veditabb±. Tattha ayopatto pańcahi p±kehi, mattik±patto dv²hi p±kehi pakko adhiµµh±n³pago ca vikappan³pago ca, tath± ubhopi k±kaŗikamattass±pi m³lassa anavasesetv± dinne, sabbaso attasantakatte vińń±te ca adhiµµh±navikappan³pag±ti daµµhabba½. Atirekapattoti anadhiµµhit±vikappitat±ya atirekapatto. Adhiµµh±napaccuddh±r± panettha c²vare vutt±va. Vikappentena pana patt±na½ ekabahubh±va½, sannihit±sannihitabh±vańca ńatv± ima½ pattanti v± ime patteti v± eta½ pattanti v± ete patteti v± vatv± tuyha½ vikappem²ti vattabba½. Sammukh±dibhedo panettha c²vare vakkham±nanayena veditabbo. Das±haparamanti dasa ah±ni paramo paricchedo ass±ti dah±haparamo, k±lo, ta½. Accantasa½yoge upayogavacana½. Dh±reyyoti paribhogavasena dh±retabbo. Tasmi½k±le atin±mite patto nissaggiyo hot²ti yojan±. Atin±miteti atikk±mite nissaggiyo hoti, ek±dase aruŗuggamane saŖghassa v± gaŗassa v± puggalassa v± padabh±jan²ye (p±r±. 602) vuttanayena patto nissajjitabbo hoti, tath± sati p±cittiy±patti cassa hot²ti adhipp±yo. 64. Acched±ti-±di c²vare vuttanayatt± utt±nameva. Aya½ pana viseso maraŗuddhaµ±ti uddharaŗa½ uddha¼a½, paccuddh±ro. Maraŗańca uddhaµańca maraŗuddhaµ±, tasm±. Chidden±ti yena kaŖgusittha½ nikkhamati ceva pavisati ca, tena mukhavaµµito heµµh± dvaŖgulachiddena. Patt±dhiµµh±namujjhat²ti patto adhiµµh±na½ ujjhati vissajjati. 65. Id±ni pattanti-±din± ańńath± pariharaŗe dukkaµa½ dasseti. Tattha sodaka½ patta½ na paµis±meyy±ti yojan±. Na paµis±meyy±ti guttaµµh±ne na nikkhipeyya, sodaka½ patta½ uŗhe na ca otapeti-±din± ca yojan²ya½. Na ca otapeti neva ²saka½ t±peyya. Na nidaheti nirudaka½ katv±pi bhusa½ na nidaheyya, vodaka½ katv± ²saka½ t±peyy±tipi byatirekattho. Bh³my± na µhapeti khar±ya bh³miy± na µhapeyya. Yattha pana vaŗŗo na dussati, evar³p±ya mattik±ya paribhaŗ¹akat±ya bh³miy± v± tath±r³p±ya eva v±lik±ya v± nikkujjitv± ukkujjitv± µhapetu½ vaµµati. No ca laggayeti bhittikhil±d²su na olambeyya. 66. Mi¹¹hante v±ti-±din± vatv± patta½ µhapetu½ na ca kappat²ti yojetabba½. Mi¹¹hanteti ±¼indakami¹¹hik±d²na½ mi¹¹h²na½ ante. Sace pana parivattetv± tattheva patiµµh±ti, evar³p±ya vitthiŗŗ±ya mi¹¹hiy± µhapetu½ vaµµati. Paribhaŗ¹ante v±ti b±hirapasse kat±ya tanuk±ya mi¹¹hik±ya ante v±. Ettha v±-saddo samuccaye, so ca pacceka½ yojetabbo. AŖke pana a½sabaddhakena a½sak³µe laggetv± µhapetuńca vaµµati. Chattepi bhaŗ¹akena saddhi½ bandhitv± v± aµµa½ katv± v± µhapetu½ vaµµati. Mańcepi ańńena saddhi½ bandhitv± µhapetu½, aµaniya½ bandhitv± olambetu½ vaµµati. 67. Pattena ucchiµµhodakańca calakaµµhikańca na n²hareyy±ti sambandho. Ucchiµµhodakanti mukhavikkh±lanodaka½. Calak±ni ca cabbetv± apaviddh±mis±ni aµµhik±ni macchama½sa-aµµhik±ni ca calakaµµhika½. Patta½ paµiggaha½ katv± hattha½ dhovitumpi hatthadhot±di udakampi patte ±kiritv± n²haritumpi anucchiµµha½ suddhapatta½ ucchiµµhahatthena gaŗhitumpi na vaµµati. Macchama½saphal±phal±d²ni kh±danto ya½ tattha aµµhi½ v± calaka½ v± cha¹¹etuk±mo hoti, ta½ patte µhapetu½ na labhati. Mukhato n²haµa½ pana ya½ kińci puna akh±dituk±mo patte µhapetu½ na labhati. SiŖgiver±d²ni ¹a½sitv± puna µhapetu½ labhati. Pattahatthoti patto hatthe yass±ti viggaho. Pattahattho, kav±µanti ca upalakkhaŗameta½. Yattha katthaci sar²r±vayave pana pattasmi½ sati yena kenaci sar²r±vayavena kav±µa½ paŗ±metu½, ghaµika½ v± ukkhipitu½, s³ci½ v± kuńcik±ya av±puritu½ na labhati. A½sak³µe pana patta½ laggetv± yath±sukha½ av±puritu½ labhati. 68. Bh³miy± bh³misambandh² ±dh±rako, tasmi½ dantavallivett±d²hi kate valay±dh±rake ca ekad±run± kate d±ru-±dh±rake ca bah³hi daŗ¹ehi kate daŗ¹±dh±rake ca yattha µhapito patto yath± parivattitv± na paripatati, tath± suµµhu sajjite tasmi½ pattassupari pattoti evar³pe duve patte µhapeyy±ti padatthayojan±. Bhamakoµisadiso pana d±ru-±dh±rako t²hi daŗ¹akehi baddho daŗ¹±dh±rako ca ekassapi pattassa anok±so, tattha µhapetv±pi hatthena gahetv± nis²ditabba½. Bh³miyanti kaµas±rak±din± atthat±ya bh³miy± pana nikkujjitv± v± paµikujjitv± v± eka½ patta½ µhapeyy±ti yojan±. 69. Id±ni akappiyapatte dasseti d±r³ti-±din±. Tattha suvaŗŗameva sovaŗŗa½. D±ru ca r³piyańca sovaŗŗańca maŗi ca ve¼uriyańca d±ru
pe
ve¼uriy±ni, tehi nibbatt± d±ru
pe
may± D²gho pana ve¼uriy±may±ti g±th±bandhasukhattha½ kato. Evamuparipi t±disa½ vińńeyya½. Tattha indan²l±di maŗi n±ma. Ka½so ca k±co ca tipu ca s²sańca phalik± ca tambaloho c±ti dvando, tehi j±t± ka½sa
pe
j±. Tattha ka½sa-saddena vaµµalohopi saŖgahito. Seta½ tipu, kaŗha½ s²sa½. 70. Chavas²samayoti chavassa matamanussassa s²sa½ s²sakap±la½, tena nibbatto chavas²samayo. Ghaµi ca tumbańca, tesa½ kaµ±ho, tehi j±t±ti ghaµitumbakaµ±haj±. Tattha ghaµ²ti ghaµoyeva. Tumba½ al±bu. Iti ime sabbe patt± akappiy± vutt±, dukkaµavatthuk± ca vutt±ti yojan±. Tattha r³piy±d²su cat³su sace gih² bhattaggesu suvaŗŗataµµak±d²su byańjana½ katv± upan±menti, ±masitu½ na vaµµati. Ka½sak±caphalikaj±ni pana taµµak±d²ni bh±jan±ni puggalikaparibhogeneva na vaµµanti, saŖghikaparibhogena v± gihivikaµ±ni v± vaµµanti. Ghaµitumbakaµ±haj± pana labhitv± pariharitu½ na vaµµanti, t±vak±lika½ paribhuńjitu½ vaµµanti.
Pattaniddesavaŗŗan± niµµhit±.