C³¼asaªg±ma½

Anuvijjakassa paµipattivaººan±

365. C³¼asaªg±me sam±gamana½ saªg±mo, sam±gamenti sannipatanti etth±ti v± saªg±moti vacanattha½ dassento ±ha “saªg±mo vuccati…pe… saªghasannip±to”ti. Sannipatana½ sannip±to, sannipatanti ettha deseti v± sannip±to, saªghassa sannip±to saªghasannip±to. Saªg±ma yuddheti dh±tup±µhesu (saddan²tidh±tum±l±ya½ 18 mak±rantadh±tu) vutta½. Tattha yuddha½ n±ma atthato adhikaraºavinicchayoti gahetabba½. Tadattha½ vitth±rento ±ha “tatra h²”ti-±di. Tattha tatr±ti tasmi½ saªg±me, samosarant²ti sambandho. Attapaccatthik±ti attano paµipakkha½ atthayanti. Uddhammanti dhammato viyoga½. D²pent± hutv±ti yojan±. Ke viy±ti ±ha “vajjiputtak± viy±”ti. So bhikkhu pavattet²ti sambandho. Laddhinti uddhamm±div±da½. Tatth±ti saªg±me. Avacarat²ti og±hetv± c±reti pavatteti. Tamevattha½ dassento ±ha “ajjhog±hetv± vinicchaya½ pavattet²”ti. Ettha “ajjhog±hetv±”ti imin± avaty³pasaggassa og±hattha½ dasseti. “Vinicchaya½ pavattet²”ti imin± caradh±tussa k±ritantogadhatt± sahak±ritakammena pavattanattha½ dasseti. Imin± saªg±me avacarat²ti saªg±m±vacaroti nibbacana½ dasseti. Ko viy±ti ±ha “yasatthero viy±”ti. M±naddhajanti ketukamyat±paccupaµµh±nam±nasaªkh±ta½ dhaja½. Rajoharaºasamen±ti ettha raja½ harati apaneti anen±ti rajoharaºa½, p±dapuñjana½, tena samen±ti dassento ±ha “p±dapuñjanasamen±”ti. P±da½ puñjati sodheti anen±ti p±dapuñjana½, tena samo p±dapuñjanasamo, tena. Sam±k±ra½ dassento ±ha “yath±”ti-±di. Rajoharaºassa neva r±go hot²ti sambandho. Yath±patir³panti patir³passa anuloma½, patir³p±natikkantanti attho. Akathentena nis²ditabbanti sambandho. S±ma½ v± dhammoti ettha dhammo n±ma koti ±ha “kappiy±kappiyanissit± v±”ti-±di. R³p±r³paparicchedo ca samath±c±ro ca vipass±n±c±ro ca µh±navattañca nisajjavattañca, ±disaddena caªkamavatt±d²ni saªgaºh±ti. Cuddasamah±vatt±d²na½ “kappiy±kappiyanissit±”ti padena gahitatt± vattasaddena µh±navatt±d²ni eva gahetabb±ni, ±disaddena caªkamavatt±d²ni gahetabb±ni. Paro v± ajjhesitabboti yov± so v± koci ajjhesitabboti ±ha “yo”ti-±di. Imin± na yo v± so v± koci ajjhesitabbo, samatthoyeva pana ajjhesitabboti v± dasseti. “¾vuso”ti-±din± vattabb±k±ra½ dasseti. Ariyo v± tuºh²bh±voti ettha na kevala½ kathetu½ asamatthavasena tuºh²bh±vo, kammaµµh±namanasik±ravasena pan±ti ±ha “kammaµµh±namanasik±ravasena tuºh²bh±vo”ti. Ariy±na½ eso ariyo, tuºh²bh±vo. “N±vaj±nitabbo”ti imin± n±timaññitabboti padassa atikkamma na maññitabboti dasseti.
Upajjh±yoti codakacuditak±na½ upajjh±yo. Sabbatth±ti sabbesu “na ±cariyo pucchitabbo”ti-±dipadesu. Kulameva j±tin±magottavasena ayanti apadisiyat²ti kulapadeso. Atrass±ti ettha atra ass±ti padaccheda½ katv± atrasaddo puggalavisayo, assasaddo ±khy±tikoti ±ha “atra puggale”ti-±di. Tattha “bhaveyy±”ti imin± assasaddassa sabban±mattañca “bhavat²”ti vattam±nikabh±vañca paµikkhipati. Paris±nuvidh±yaken±ti paris±ya anumata½ karontena. Imin± no parisakappiken±ti ettha kappasaddo vijhatthoti dasseti. Yanti vacana½. Na hatthamudd±ti mudanti et±y±ti mudd±, sakkharamaªguliya½ hatthassa mudd± avayavi-avayavavasena sambandhatt±ti hatthamudd±. Tass± vik±ro “hatthamudd±”ti gahetabboti ±ha “hatthavik±ro”ti.
“Attha½ anuvidhiyanten±”ti ettha atthanti vinicchayattha½. Anuvidhiyanten±ti sallakkhentena. Iti imamattha½ dassento ±ha “vinicchayapaµivedhameva sallakkhenten±”ti. Sannip±tamaº¹aleti sannip±t±ya paris±ya sam³he, sannip±tamaº¹alassa majjheti attho. Na v²tih±tabbanti ettha v²tiharaºa½ n±ma atthato h±pananti ±ha “na vinicchayo h±petabbo”ti. Duruttav±canti codakacuditak±na½ duruttav±ca½. Hitaparisakin±ti ettha hita½ pari esat²ti hitaparisako, karuº± ca karuº±pubbabh±go ca, so etassatth²ti hitaparisak², puggalo, tena hitaparisakin±. Tamevattha½ dassento ±ha “hitesin± hitagavesin±”ti Karuº±ti appan±patt± karuº±. Karuº±pubbabh±goti appan±patt±ya karuº±ya pubbabh±ge pavatt± parikamma-upac±rakaruº±. Padadvayep²ti “hit±nukampin± k±ruºikena bhavitabba½. Hitaparisakin± asamphappal±pin± bhavitabban”ti padadvayepi. Aya½ adhipp±yo veditabboti yojan±. “Asundaravacanan”ti imin± asuruttanti ettha sundara½ utta½ surutta½, na surutta½ asuruttanti vacanattha½ dasseti. Pariggahetabboti pariv²ma½sitv± gahetabbo.
Tass±ti adhammacodakassa. Anosaµa½ vatthunti ettha “codakacuditakehi vuttan”ti pada½ adhik±ravasena veditabba½. Ettha ca anosaµanti vinicchaya½ anosaµanti attho. Ki½ paggaºhitabboti ±ha “nanu tvan”ti-±di. Anuyogavattanti “k±lena vakkh±m²”ti-±din± (c³¼ava. 399; pari. 362, 437) vutta½, “sacce ca akuppe c±”ti (c³¼ava. 401) ca vutta½ anuyuñjanavatta½. Tañhi yasm± anena vattena codako cuditaka½, cuditako v± codaka½ anuyuñjati, codakena cuditako, cuditakena v± codako anuyuñjiyati, tasm± anuyogavattanti vuccati. Kath±petv±ti codakacuditakeheva kath±petv±. Tass±ti codakassa v± cuditakassa v±, s±rajjanti bhaya½. Teti tava. Vatv±p²ti mukhena vatv±pi. Pisaddena k±yavik±ra½ dassetv±p²ti sampiº¹eti. “Anuyogavattan”ti dh±tukamma½, “so bhikkh³”ti k±ritakamma½ ajjh±haritabba½, ta½ kamma½ tabbapaccayo vadati. Asuci vibh±vetabboti ettha natthi suci s²lametass±ti asuc²ti vutte alajj²ti ±ha “alajjin”ti. Uju s²lav± k±yavaªk±dirahito hot²ti yojan±. Ettha ca k±yavaªk±dirahito hot²ti imin± ujuno k±raºa½ dasseti. K±yavaªk±dirahitatt± uju hot²ti adhipp±yo. Soti bhikkhu. Maddavenev±ti mudubh±veneva. Upacaritabboti kathetabbo. Imin± ujumaddaven±ti padassa sambandhaµµh±na½ p±µhasesa½ dasseti. Yoti bhikkhu. Ayamev±ti evasaddena na dhammagaruko, puggalagaruko, dhammesu ca puggalesu ca na majjhattoti veditabboti dasseti.
366. Tena ca pana anuvijjaken±ti yojan±. Sutt±d²s³ti ±disaddena vinaya-anuloma paññatta-anulomik±ni saªgahetabb±ni. Sutta½ sa½sandanatth±ya hot²ti yojan±. Kesa½ sa½sandanatth±y±ti ±ha “±patt±n±patt²na½ sa½sandanatthan”ti. Opamma½ atthadassanatth±ya hot²ti yojan±. Eseva nayo sesesupi. Paccekaµµh±yino avisa½v±dakaµµh±yinoti ettha paccekasmi½ tiµµhanti s²len±ti paccekaµµh±yino, avisa½v±dake tiµµhanti s²len±ti avisa½v±dakaµµh±yinoti dassento ±ha “issa…pe… µhit±”ti. “Issariy±dhipaccajeµµhakaµµh±ne”ti imin± paccekasar³pa½ dasseti. Teti saªghena anumat± puggal±.
Kimattha½ “vinayo sa½varatth±y±”ti-±di vuttanti ±ha “id±n²”ti-±di. Id±ni dassetu½ ±h±ti sambandho. Ye mand± mandabuddhino hutv± eva½ vadeyyunti yojan±. Atha v± mand± mandabuddhino ye puggal± eva½ vadeyyunti yojan±. Sakal±pi vinayapaññatti upanissayo hot²ti sambandho. Imin± “sa½varatth±y±”ti-±d²su “anup±d±parinibb±natth±y±”tipariyos±nesu terasav±kyesu “upanissayo hot²”ti p±µhaseso ajjh±haritabboti dasseti. “Paccayo”ti imin± “upanissayo”ti padassa upanissayapaccayoti attha½ dasseti. Sabbatth±ti sabbesu dv±dasav±kyesu. Visesa½ dassento ±ha “apicetth±”ti-±di. Tattha apica visesa½ vakkh±m²ti yojan±. Etth±ti “avippaµis±ratth±y±”ti-±d²su. Tanti sukha½. Taruºavipassan± n±ma kassa adhivacananti ±ha “udayabbayañ±ºassetamadhivacanan”ti. Nanu “vir±go”ti ettha catubbidhassa ariyamaggassa gahitatt± “vimutt²”ti etth±pi catubbidha½ phala½ gahetabba½, kasm± pana “vimutt²ti arahattaphalan”ti vuttanti ±ha “catubbidhopi h²”ti-±di. ti sacca½, yasm± v±. Apaccayaparinibb±natth±y±ti asaªkhataparinibb±natth±ya. Natthettha hi parinibb±ne koci paccayo, tasm± apaccayaparinibb±nanti vuccati. Tanti vimuttiñ±ºadassana½. Tasmi½anuppatteti tasmi½ vimuttiñ±ºadassane anukkamena patte. Avassanti dhuva½ ekanten±ti attho. Etadatth±ti eso anup±d± parinibb±nasaªkh±to attho payojana½ imiss± kath±y±ti etadatth±. Kath±ti atthassa kath±. Mantan±ti dhammassa mantan±. Etadatth± upanis±ti ettha upanis±saddo paccayav±cakoti ±ha “para½parapaccayat±p²”ti. Para½parapaccayo hi yasm± ettha para½paraphala½ upagantv± nis²dati, tasm± upanis±ti vuccati. “Vinayo sa½varatth±y±”ti-±dik± aya½ para½parapaccayat±p²ti yojan±. Sot±vadh±nanti og±hetv± dhiyate µhapiyate avadh±na½, sotassa avadh±na½ sot±vadh±na½. Ima½ kathanti “vinayo sa½varatth±y±”ti-±di½ ima½ katha½. Ya½ ñ±ºa½ uppajjati, tampi etadatthanti yojan±. Yadida½ anup±d± cittass±ti ettha “yadidan”ti nip±to “vimokkho”ti padamapekkhitv± yo ayanti attha½ vadati. Anup±d±ti ettha “saya½ abhiññ±”ti-±d²su (mah±va. 11) viya yak±ralopo hoti, tassa padassa karaºa½ pana “cat³hi up±d±neh²”ti veditabba½. Iti ima mattha½ dassento ±ha “yo aya½ cat³hi up±d±nehi anup±diyitv±”ti. Ettha cat³hi up±d±nehi anup±diyitv± cittassa arahattaphalasaªkh±to yo aya½ vimokkho atthi, sopi etadatth±ya hot²ti yojan±. “Arahattaphalasaªkh±to”ti imin± “vimokkho”ti padassa attha½ dasseti. Arahattaphalañhi yasm± viruddhehi, visesena v± sabbakilesehi muccittha, tasm± vimokkhoti vuccati. “Apaccayaparinibb±natth±ya ev±”ti imin± etadatth±y±ti padassa attha½ dasseti.
367. Vatthu½…pe… na j±n±t²ti etth±ti yojan± k±tabb±. Tasm±ti yasm± sambandho, tasm±. Etth±ti im±su g±th±su. Samena c±ti ettha “samen±”ti pada½ “aññ±ºen±”ti atthassa v±caka½ r³¼h²padanti dassento ±ha “teneva pubb±para½ aj±nanassa samena aññ±ºen±”ti. P±¼iya½ kena k±raºena kat±kata½ na j±n±t²ti ±ha “samen±”ti. Samena pubb±parassa aññ±ºena kat±kata½ na j±n±t²ti attho. Evanti-±di nigamana½ Ya½ paneta½ vacana½ vuttanti yojan±. “Tatth±”ti ca “±k±ra-akovido”ti ca ±dh±r±dheyy±namabhedo hoti, tasm± avayav² ±dh±ro, avayavo ±dheyyoti daµµhabba½. ¾k±rasaddo iªgitatthoti ±ha “k±raº±k±raºe”ti. K±raºa-ak±raºasaªkh±te iªgiteti attho. ¾k±rass±ti bhummatthe s±mivacana½. ¾k±rasminti hi attho.
Tathev±ti yath± vatthu-±d²ni na j±n±ti, tatheva. It²ti eva½. Yv±yanti yo aya½ bhikkhu. “Bhayen±”ti imin± bhay±ti ettha k±raºatthe nissakkavacananti dasseti. Bhay± bhayena gacchat²ti yojan±. Eseva nayo sammohena moh± gacchat²ti etth±pi. Chand±ti chandena. Dos±ti dosena. Attan± ñ±tu½ asamatthat±ya na saññattiy± kusaloti ±ha “para½ saññ±petu½ asamatthat±y±”ti. Kasm± nijjhattiy± ca akovidoti ±ha “k±raº±…pe… t±y±”ti. “Paris±ya laddhatt±”ti imin± laddho parisasaªkh±to pakkho yen±ti laddhapakkhoti vacanattha½ dasseti. Sace t±disako bhikkhu hoti, so bhikkhu “apaµikkho”ti vuccat²ti yojan±. Eseva nayo heµµh±pi. “Na paµikkhitabbo”ti imin± paµimukha½ na ikkhitabboti apaµikkhoti vacanattha½ dasseti. “Na oloketabbo”ti imin± ikkhadh±tuy± dassanattha½ dasseti.

Iti c³¼asaªg±mavaººan±ya yojan± samatt±.