10. Dantaponasikkh±padavaººan±

K±yen±ti hatth±d²su yena kenaci sar²r±vayavena, antamaso p±daªguliy±pi gaºhanto k±yena gaºh±ti n±m±ti veditabbo. D±nepi eseva nayo. K±yappaµibaddhen±ti patt±d²su yena kenaci sar²rasambaddhena upakaraºena. D±nepi eseva nayo. Kaµacchu-±d²su yena kenaci upakaraºena dinna½ k±yappaµibaddhena dinna½yeva hoti. Aññataren±ti k±yena v± k±yappaµibaddhena v± nissaggiyena v±ti attho. Tattha nissaggiyen±ti (p±ci. aµµha. 265) k±yato ca k±yappaµibaddhato ca mocetv± hatthap±se µhitassa k±ye v± k±yappaµibaddhe v± p±tiyam±nañhi nissaggiyena payogena dinna½ n±ma hoti. Tass±ti paµiggahitakassa. Vuttavipall±savasen±ti vuttassa paµipakkhavasena. Ida½ vutta½ hoti– ya½ k±yak±yappaµibaddhanissaggiy±na½ aññatarena diyyam±ne k±yena v± k±yappaµibaddhena v± gaºh±ti, eta½ paµiggahita½ n±m±ti.
Sa½h±rimen±ti th±mamajjhimena purisena sa½h±rimena, imin± asa½h±rime phalake v± p±s±ºe v± paµiggahaºa½ na ruhat²ti dasseti. Dh±retu½ samatthen±ti sandh±retu½ yoggena, imin± sukhumesu tintiºik±dipaººesu paµiggahaºa½ na ruhat²ti dasseti. Atatthaj±takarukkhapaººen±ti j±taµµh±nato cutena paduminipaºº±din±, imin± pana mahantepi tatthaj±take paduminipaººe v± ki½sukapaºº±dimhi v± paµiggahetu½ na vaµµati. Na hi ta½ k±yappaµibaddhasaªkha½ gacchat²ti dasseti. Yath± ca tatthaj±take, eva½ kh±ºuke bandhitv± µhapitamañc±dimhipi. Nanu paµibaddhappaµibaddhen±pi patt±dh±r±din± paµiggaºhantassa paµiggahaºa½ ruhati, atha kasm± k±yak±yappaµibaddhehiyeva paµiggahaºa½ idha vutta½, na paµibaddhappaµibaddhen±p²ti ±ha “paµibaddhappaµibaddha½ n±ma idha natth²”ti. Keci pana “±dh±rakena paµiggahaºa½ k±yappaµibaddhappaµibaddhena paµiggahaºa½ n±ma hoti, tasm± na vaµµat²”ti vadanti, ta½ vacanamattameva. Atthato pana sabbampi ta½ k±yappaµibaddhameva hot²ti dasseti.
Akallakoti gil±no. Mukhena paµiggaºh±t²ti sahatthena gahetv± paribhuñjitu½ asakkonto mukhena paµiggaºh±ti. Abhihaµabh±janato patitarajampi vaµµati abhihaµatt±ti adhipp±ho.
Tasmi½ µhatv±ti t±dise hatthap±se µhatv±. Yanti ya½ bh±ra½. Majjhimo purisoti th±mamajjhimapuriso. Vinaye paññatta½ dukkaµa½ vinayadukkaµa½. Ta½ anupasampannassa datv±ti piº¹±ya caritv± vih±ra½ v± ±sanas±la½ v± gantv± ta½ bhikkha½ anupasampannassa datv±, idañca pubb±bhogassa anur³pavasena vutta½. Yasm± pana ta½ “anupasampannassa dass±m²”ti cittupp±damattena ta½santaka½ n±ma na hoti, tasm± vin±pi tassa d±n±di½ paµiggahetv± paribhuñjitu½ vaµµati.
Assukhe¼asiªgh±ºik±d²s³ti ettha assu n±ma akkhijala½. Khe¼o n±ma l±l±. Siªgh±ºik±ti antos²sato p³tisemhabh±va½ ±panna½ matthaluªga½ galitv± t±lumatthakavivarena otaritv± n±s±puµe p³retv± µhita½ vuccati, ±disaddena muttakar²sasemhadantamala-akkhig³thakaººag³thak±na½, sar²re uµµhitaloºassa ca gahaºa½. Ýh±natoti akkhik³p±dito. Antar± ce gaºh±ti, ki½ hot²ti ±ha “uggahitaka½ n±ma hot²”ti, duµµhu gahitaka½ n±ma hot²ti attho. Phalininti phalavanta½. Tatthaj±takaphalinis±kh±ya v±ti tasmi½ rukkhe j±t±ya phalinis±kh±ya v±. Durupaciººadukkaµanti “na kattabban”ti v±ritassa katatt± duµµhu ±ciººa½ caritanti durupaciººa½, tasmi½ dukkaµa½ durupaciººadukkaµañca ±pajjat²ti attho.
¾har²yat²ti ±h±ro, ajjhoharitabba½ ya½ kiñci, idha pana catt±ri k±lik±ni adhippet±n²ti ±ha “ya½ kiñc²”ti-±di. Tattha aruºuggamanato y±va µhitamajjhanhik± bhuñjitabbato y±va k±lo ass±ti y±vak±lika½. Aruºuggamanato y±va y±m±vas±n± pip±s±ya sati pip±sacchedanattha½ p±tabbato y±mo k±lo ass±ti y±mak±lika½. Y±va satt±ha½ nidahitv± paribhuñjitabbato satt±ha½ k±lo ass±ti satt±hak±lika½. Y±vaj²vampi pariharitv± paribhuñjitabbato y±va j²va½ etass±ti y±vaj²vika½. Ten±ha “tatth±”ti-±di.
Vanam³lapattapupphaphal±d²ti ettha t±va m³la½ n±ma m³lakakh±rakacaccutambak±d²na½ tesu tesu janapadesu pakati-±h±ravasena manuss±na½ kh±dan²yatthañceva bhojan²yatthañca pharaºaka½ s³peyyapaººam³la½. Patta½ n±ma m³lakakh±rakacaccutambak±d²na½ t±disa½yeva patta½. Puppha½ n±ma m³lakakh±rak±d²na½ t±disa½yeva puppha½. Phala½ n±ma panasalabuj±d²na½ tesu tesu janapadesu pakati-±h±ravasena manuss±na½ kh±dan²yatthañceva bhojan²yatthañca pharaºaka½ phala½. ¾disaddena kandam³l±d²na½ gahaºa½.
Ambap±nanti (mah±va. aµµha. 300) ±mehi v± pakkehi v± ambehi katap±na½. Tattha ±mehi karontena ambataruº±d²ni bhinditv± udake pakkhipitv± ±tape ±diccap±kena pacitv± pariss±vetv± tadahupaµiggahitehi madhusakkarakapp³r±d²hi yojetv± k±tabba½. Eva½ kata½ purebhattameva kappati. Anupasampannena kata½ labhitv± pana purebhatta½ paµiggahita½ purebhatta½ s±misaparibhogen±pi vaµµati, pacch±bhatta½ nir±misaparibhogena y±va aruºuggaman± vaµµati. Esa nayo sabbap±nesu.
Tesu pana jambup±nanti jambuphalehi katap±na½. Cocap±nanti aµµhikehi kadaliphalehi katap±na½. Mocap±nanti anaµµhikehi kadaliphalehi katap±na½. Madhukap±nanti madhuk±na½ j±tirasena katap±na½. Ta½ pana udakasambhinna½ vaµµati, suddha½ na vaµµati. Muddik±p±nanti muddik± udake madditv± ambap±na½ viya katap±na½ S±l³kap±nanti rattuppalan²luppal±d²na½ s±l³ke madditv± katap±na½. Ph±rusakap±nanti ph±rusakehi ambap±na½ viya katap±na½. Imin±va nayena vettap±n±d²ni veditabb±ni. Et±ni ca pana sabb±ni p±n±ni aggip±k±ni na vaµµanti. Ten±ha “s²todaken±”ti-±di. Avasesesupi anuññ±taphalapattapuppharases³ti dhaññaphalapakkas±kamadhukapuppharasato avasesesu “anuj±n±mi, bhikkhave, sabba½ phalarasa½ µhapetv± dhaññaphalarasan”ti-±din± (mah±va. 300) anuññ±takesu phalapattapuppharasesupi.
Kh±dan²yatthanti kh±dan²yena kattabbakicca½. Neva pharat²ti na nipph±deti. An±h±repi udake ±h±rasaññ±y±ti “±h±ra½ ±hareyy±”ti padassa padabh±jane (p±ci. 265) vuttamattha½ samm± asallakkhetv± “±har²yat²ti ±h±ro”ti an±h±repi udake ±h±rasaññ±ya kukkucc±yant±na½. Dantapone ca “mukhadv±ra½ ±haµa½ idan”ti saññ±y±ti mukhadv±ra½ an±haµampi dantapona½ “mukhadv±ra½ ±haµa½ ida½ dantaponan”ti vipallatthasaññ±ya kukkucc±yant±na½. Yath±sukha½ p±tunti paµiggahetv± v± appaµiggahetv± v± yath±k±ma½ p±tu½. Dantaponaparibhogen±ti dantakaµµhaparibhogena, dantadhovan±din±ti attho, imin± tassa pana rasa½ gilitu½ na vaµµat²ti dasseti.
Catt±ri mah±vikaµ±n²ti g³tha½, mutta½, ch±rik±, mattik± (mah±va. 268) ca “±say±divasena vir³p±ni j±t±n²”ti katv± vikaµ±n²ti v± apakatibhojanatt± vikaµ±ni “vir³p±ni j±t±n²”ti v± attho. Sati paccayeti k±raºe sati, sappadaµµheti attho. Dh³m±di-abboh±rik±bh±voti dh³mapupphagandhadantakhay±di-abboh±rik±bh±vo.

Dantaponasikkh±padavaººan± niµµhit±.

Bhojanavaggo catuttho.