3. Bhesajjasikkh±padavaŗŗan±
Uggahetv±ti uggahitaka½ katv±, appaµiggahita½ sayameva gahetv±ti attho. Satt±h±tikkamepi an±pattikat± cettha anajjhoharaŗ²yata½ ±pannatt±ti veditabba½. Kasm± etena ida½ dassita½ hot²ti ±ha t±ni h²ti-±di. Bhisakkassa im±ni tena anuńń±tatt±ti bhesajj±ni, yesa½ kesańci sapp±y±nameta½ adhivacana½. Ten±ha bhesajjakicca½ karontu v±, m± v±, eva½ laddhavoh±r±n²ti. Id±ni satt±hak±lika½ nissaggiyavatthubh³ta½ sappinavan²ta½ dassetu½ sappi n±ma gav±d²nanti-±di vutta½. ¾disaddena ajik±d²na½ gahaŗa½. Yesa½ ma½sa½ kappat²ti imin± p±kaµehi go-ajik±d²hi ańń±nipi migarohit±d²ni saŖgaŗh±ti. Yesańhi kh²ra½ atthi, sappipi tesa½ atthiyeva. Ta½ pana sulabha½ v± hotu, dullabha½ v±, asa½mohattha½ vutta½. Makkhik±madhumev±ti khuddakabhamaramadhukar²hi t²hi makkhik±hi kata½ madhumeva. Ucchurasanti suddhodakasambhinn±na½ vasena duvidhampi ucchurasa½. Agil±nassa gu¼odakanti (mah±va. 284) pana uddissa anuńń±tatt± udakasambhinno agil±nassa vaµµati. Avatthukapakk± v±ti imin± savatthukapakk± na vaµµat²ti dasseti. Mah±paccariya½ pana eta½ savatthukapakka½ vaµµati, no vaµµat²ti puccha½ katv± ucchuph±ŗita½ pacch±bhatta½ novaµµanaka½ n±ma natth²ti vutta½, ta½ yuttanti samantap±s±dik±ya½ (p±r±. aµµha. 2.623) vutta½. Ucchuvikat²ti ucchumh± nibbatt± rasalasik±dik±. Pakatatt±na½ paµiniddesatt± ta½-saddassa tena pakat±na½ bhesajj±na½ eva gahaŗa½, na tesa½ vatth³nanti ±ha t±ni bhesajj±n²ti-±di. Na tesa½ vatth³n²ti tesa½ sappi-±d²na½ k±raŗ±ni kh²r±d²ni appaµiggahetv±ti attho. Vas±telanti (p±r±. aµµha. 2.623) anuj±n±mi, bhikkhave, vas±ni bhesajj±ni acchavasa½ macchavasa½ susuk±vasa½ s³karavasa½ gadrabhavasanti (mah±va. 262) eva½ anuńń±tavas±na½ tela½. Y±n²ti y±ni bhesajj±ni. Anuj±n±mi, bhikkhave, vas±ni bhesajj±ni acchavasa½ macchavasa½ susuk±vasa½ s³karavasa½ gadrabhavasa½ k±le paµiggahita½ k±le nippakka½ k±le sa½saµµha½ telaparibhogena paribhuńjitunti eva½ telattha½ vas±paµiggahaŗassa anuńń±tatt± vas±tela½ pan±ti-±di vutta½. K±leti purebhatta½. Sa½saµµhanti pariss±vita½. Tasm±ti yasm± anuńń±ta½, tasm±. Acchavasanti vacanena µhapetv± manussavasa½ sabbesa½ akappiyama½s±na½ vas±ya anuńń±tatt± µhapetv± manussavasanti vutta½. S±ma½ pacitv±ti k±leyeva s±ma½ pacitv±. Nibbattitatelamp²ti k±leyeva attan± vivecitatelampi. Tividhampi ceta½ k±leyeva vaµµati. Vuttampi ceta½ k±le ce, bhikkhave, paµiggahita½ k±le nippakka½ k±le sa½saµµha½, ta½ ce paribhuńjeyya, an±patt²ti. Pacch±bhatta½ pana paµiggahetu½ v± k±tu½ v± na vaµµatiyeva. Vuttampi ceta½ vik±le ce, bhikkhave, paµiggahita½ vik±le nippakka½ vik±le sa½saµµha½, ta½ ce paribhuńjeyya, ±patti tiŗŗa½ dukkaµ±na½. K±le ce, bhikkhave, paµiggahita½ vik±le nippakka½ vik±le sa½saµµha½, ta½ ce paribhuńjeyya, ±patti dvinna½ dukkaµ±na½. K±le ce, bhikkhave, paµiggahita½ k±le nippakka½ vik±le sa½saµµha½, ta½ ce paribhuńjeyya, ±patti dukkaµass±ti (mah±va. 262). Satt±ha½ nir±misaparibhogena vaµµat²ti imin± pana k±le paµiggahita½ k±le nippakka½ k±le sa½saµµha½ telaparibhogena paribhuńjitunti ida½ nir±misaparibhoga½ sandh±ya vuttanti dasseti. Ya½ panettha (p±r±. aµµha. 2.623) sukhumarajasadisa½ ma½sa½ v± nh±ru v± aµµhi v± lohita½ v± hoti, ta½ abboh±rika½. Sace pana anupasampanno t±ya paµiggahitavas±ya tela½ katv± deti, ta½ kathanti ±ha anupasampannen±ti-±di. Tadah³ti yasmi½ ahani paµiggahita½, tadahu. Pacch±bhattato paµµh±ya pana satt±ha½ nir±misameva vaµµati. Tatr±pi abboh±rika½ abboh±rikameva. Y±vak±likavatth³na½ ańńesa½ vatthu½ pacitu½ na vaµµat²ti sambandho. Tattha y±vak±likavatth³nanti y±vak±lika½ vatthu etesanti y±vak±likavatth³ni, tesa½, y±vak±likavatthumant±nanti attho. Ańńesanti vas±telato ańńesa½ sappi-±d²na½. Vatthunti kh²r±dika½ y±vak±likabh³ta½ vatthu½, pacitu½ na vaµµatiyeva, s±ma½p±katt±ti adhipp±yo. Nibbattitasappi½ v±ti y±vak±likavatthuto vivecitasappi½ v±. Yath± tattha dadhigata½ v± takkagata½ v± khaya½ gamissati, eva½ jh±pita½ v±ti attho. Navan²ta½ v±ti takkabind³nipi dadhigu¼ik±yopi apanetv± sudhotanavan²ta½ pacitu½ vaµµati s±ma½pakk±bh±vatoti adhipp±yo. Yadi saya½pacitasatt±hak±likena saddhi½ ±misa½ bhuńjati, ta½ ±misa½ saya½pacitasatt±hak±likena missita½ attano y±vak±likabh±va½ satt±hak±likena gaŗh±peti. Tath± ca y±vak±lika½ apakkampi saya½pakkabh±va½ upagacchat²ti ta½ pana tadahupurebhattampi s±misa½ paribhuńjitu½ na vaµµat²ti vutta½. Yath± saya½pakkasatt±hak±lika½ vas±tela½, saya½bhajjitas±sap±diy±vaj²vikavatth³na½ telańca s±misa½ tadahupurebhattampi na vaµµati, tath± navan²tasapp²ti veditabba½. Vuttańca
Y±vak±lika-±d²ni sa½saµµh±ni sahattan±;
g±h±payanti sabbh±vanti ca;
teheva bhikkhun± patta½, kappate y±vaj²vika½;
nir±misa½va satt±ha½, s±mise s±map±kat±ti ca.
Kh²r±ditoti ettha ±disaddena til±d²na½ gahaŗa½. S±mis±nip²ti na kevala½ nir±mis±nev±ti attho. Pacch±bhattato pana paµµh±ya na vaµµantiyeva. Satt±h±tikkamepi an±patti savatthuk±na½ paµiggahitatt±. T±ni paµiggahetv±ti (p±r±. 622) hi vutta½. Ten±ha pacch±bhattato paµµh±y±ti-±di. Pacch±bhatta½ paµiggahitakehi kata½ pana abbhańjan±d²su upanetabba½, purebhattampi ca uggahitakehi kata½. Ubhayesampi satt±h±tikkamepi an±patti. Antosatt±heti satt±habbhantare. Abbhańjan±d²nanti ettha ±disaddena muddhanitela-arumakkhanagharadh³pan±d²na½ gahaŗa½. Adhiµµhahitv±ti id±ni na mayha½ ajjhoharaŗatth±ya bhavissati, ida½ sappi ca telańca vas± ca muddhanitelattha½ v± abbhańjanattha½ v± bhavissati, madhu arumakkhanattha½ v± ph±ŗita½ gharadh³panattha½ v± bhavissat²ti eva½ citta½ upp±detv±. Ko panettha y±vak±likay±vaj²vikavatth³su visesoti ±ha y±vaj²vik±n²ti-±di. Y±va aruŗassa uggaman± tiµµhat²ti sattamadivase katatela½ sace y±va aruŗuggaman± tiµµhat²ti attho. P±¼iya½ an±gatasappi-±d²nanti ettha t±va migarohit±d²na½ sappi p±¼iya½ an±gatasappi, tath± navan²ta½, n±¼ikeranimbakosambakaramandas±sapa-±d²na½ tela½ pana p±¼iya½ an±gatatela½, tath± madhukapupphaph±ŗita½ p±¼iya½ an±gataph±ŗitanti veditabba½. Na sabba½ madhukapupphaph±ŗita½ ph±ŗitagatikanti ±ha s²tudaken±ti-±di. S²tudakena katanti madhukapupph±ni s²tudake pakkhipitv± amadditv± puppharase udakagate sati ta½ udaka½ gahetv± pacitv± kata½. Ph±ŗitagatikamev±ti imin± satt±hak±likanti dasseti, na pana nissaggiyavatthunti. Tasm± satt±ha½ atikk±mayato dukkaµanti veditabba½. Vuttampi ceta½ samantap±s±dik±ya½ s²tudakena kata½ madhukapupphaph±ŗita½ purebhatta½ s±misa½ vaµµati pacch±bhattato paµµh±ya satt±ha½ nir±misameva, satt±h±tikkame vatthugaŗan±ya dukkaµanti. Sace pana kh²ra½ pakkhipitv± kata½, y±vak±lika½. Khaŗ¹asakkhara½ pana kh²rajallika½ apanetv± sodhenti, tasm± vaµµati, ambajambupanasakadalikhajjuricińc±d²na½ sabbesa½ y±vak±likaphal±na½ ph±ŗita½ y±vak±likamev±ti ±ha ambaph±ŗit±d²ni y±vak±lik±n²ti. K±yikaparibhoga½ vaµµat²ti k±yassa v± k±ye aruno v± makkhana½ vaµµati, ajjhoharitu½ pana na vaµµati. Yanti satt±h±tikkanta½ bhesajja½. Nirapekkho pariccajitv±ti anapekkho s±maŗerassa datv±. Tanti eva½ pariccajitv± puna laddhabhesajja½. Evańhi dinna½ bhesajja½ sace so s±maŗero abhisaŖkharitv± v± anabhisaŖkharitv± v± tassa bhikkhuno dadeyya, gahetv± natthukamma½ v± k±tabba½, ańńa½ v± kańci paribhoga½. Ten±ha ajjhoharitumpi vaµµat²ti. Sace so b±lo hoti, d±tu½ na j±n±ti, ańńena bhikkhun± vattabbo atthi te, s±maŗera, bhesajjanti, ±ma, bhante, atth²ti. ¾hara, therassa bhesajja½ kariss±m±ti, evampi vaµµati. Vatthugaŗan±y±ti sappi-±divatthugaŗan±ya ceva sappipiŗ¹±divatthugaŗan±ya ca. Missitesu pana eka½ nissaggiya½ p±cittiya½. Ettha ca ida½ me, bhante, bhesajja½ satt±h±tikkanta½ nissaggiya½, im±ha½ saŖghassa nissajj±m²ti (p±r±. 623) nissajjanavidh±na½ veditabba½. S±dh±raŗapańńatti. Satt±ha½ anatikkantepi atikkantasańńino ceva vematikassa ca dukkaµa½. Atikkante anatikkantasańńinopi vematikassapi nissaggiya½ p±cittiyameva, tath± anadhiµµhit±vissajjit±naµµh±vinaµµh±da¹¹h±viluttesu adhiµµhit±disańńino. Antosatt±ha½ adhiµµhite, vissajjite, naµµhe, vinaµµhe, da¹¹he, acchinne, viss±sena gahite ummattak±d²nańca an±patti. ¾c±ravipatti. Sappi-±d²na½ attano santakat±, gaŗanupagat±, satt±h±tikkamoti im±nettha t²ŗi aŖg±ni. Kathinasamuµµh±na½, akiriya½, nosańń±vimokkha½, acittaka½, paŗŗattivajja½, k±yakamma½, vac²kamma½, ticitta½, tivedana½. Ten±ha sesa½ c²varavaggassa paµhamasikkh±pade vuttanayeneva veditabbanti (kaŖkh±. aµµha. kathinasikkh±padavaŗŗan±).
Bhesajjasikkh±padavaŗŗan± niµµhit±.