¾cariyaparamparakath±vaººan±
Ken±bhatanti ima½ pañha½ vissajjentena jambud²pe t±va y±va tatiyasaªg²ti, t±va dassetv±id±ni s²ha¼ad²pe ±cariyaparampara½ dassetu½ tatiyasaªgahato pana uddhanti-±di ±raddha½.Ima½ d²panti tambapaººid²pa½. Tasmi½ d²pe nis²ditv± ±cariyena aµµhakath±ya katatt±“ima½ d²pan”ti vutta½. Kañci k±lanti accantasa½yoge upayogavacana½, kismiñcik±leti attho. Por±º±ti s²ha¼ad²pe s²ha¼aµµhakath±k±rak±. Bhaddan±motibhaddas±latthero. ¾gu½ p±pa½ na karont²ti n±g±. Vinayapiµaka½ v±cayi½s³ti sambandho.Tambapaººiy±ti bhummavacana½. Nik±ye pañc±ti vinay±bhidhamm±na½ visu½ gahitatt±tabbinimutt± pañca nik±y± gahetabb±. Pakaraºeti abhidhammapakaraºe v±cesuntiyojan±. T²ºi piµak±ni sv±gat±ni ass±ti “tepiµako”ti vattabbe “tipeµako”tichand±nurakkhaºattha½ vutta½. T±rakar±j±ti candim±. Pupphan±moti ettha mah±padumattherosumanatthero ca ñ±tabboti dvikkhattu½ “pupphan±mo”ti vutta½.Vanav±sinti vanav±s²raµµha½. Karakavassanti himap±tanakavassa½, karakadh±r±sadisa½ v±vassa½. Har±petv±ti udakoghena har±petv±. Chinnabhinnapaµadharoti satthakena chinna½raªgena bhinna½ paµa½ dh±raºako. Bhaº¹³ti muº¹ako. Makkha½ asaham±noti therassa ±nubh±va½paµicca attano uppanna½ paresa½ guºamakkhanalakkhaºa½ makkha½ tath± pavatta½ kodha½asaham±no. Asaniyo phalant²ti gajjant± patanti. Me mama bhayabherava½ janetu½ paµibalona assa na bhaveyy±ti yojan±. Aññadatth³ti eka½sena. Kasm²ragandh±r±ti kasm²ragandh±raraµµhav±sino.Isiv±tapaµiv±t±ti bhikkh³na½ c²varacalanak±yacalanehi sañjanitav±tehi parito samantatob²jayam±n± ahesu½. Dhammacakkhunti heµµh±maggattaye ñ±ºa½. Anamataggiyanti anamataggasa½yutta½(sa½. ni. 2.124 ±dayo). Samadhik±n²ti s±dhik±ni. Pañca raµµh±n²ti pañcacinaraµµh±ni. Vegas±ti vegena. Samantato rakkha½ µhapes²ti tesa½ appavesanatth±ya adhiµµh±navasenarakkha½ µhapesi. A¹¹hu¹¹h±ni sahass±n²ti a¹¹hena catutth±ni a¹¹hu¹¹h±ni, atirekapañcasat±nit²ºi sahass±n²ti attho. Diya¹¹hasahassanti a¹¹hena dutiya½ diya¹¹ha½, atirekapañcasatika½sahassanti attho. Niddhametv±n±ti pal±petv±.R±jagahanagaraparivattaken±ti r±jagahanagara½ parivattetv± tato bahi ta½ padakkhiºa½ katv±gatamaggena, gamanena v±. ¾ropes²ti paµip±desi. Pa¼in±ti ±k±sa½ pakkhandi½su.Naguttameti cetiyagirim±ha. Puratoti p±c²nadis±bh±ge. Puraseµµhass±ti seµµhassaanur±dhapurassa. Silak³µamh²ti eva½n±make pabbatak³µe. S²hakum±rassa puttotiettha “kaliªgar±jadh²tu kucchismi½ s²hassa j±to s²hakum±ro”ti vadanti. Jeµµham±sassapuººamiya½ jeµµhanakkhatta½ v± m³lanakkhatta½ v± hot²ti ±ha “jeµµham³lanakkhatta½ n±ma hot²”ti.Mig±na½ v±nato hi½sanato b±dhanato migava½, migavijjhanak²¼±. Rohitamigar³pantigokaººamigavesa½. Rathayaµµhippam±º±ti rathapatodappam±º±. Ek± lat±yaµµhi n±m±ti ek±rajatamay± kañcanalat±ya paµimaº¹itatt± eva½ laddhan±m±. Pupphayaµµhiya½ n²l±d²ni pupph±ni,sakuºayaµµhiya½ n±nappak±r± migapakkhino vicittakammakat± viya kh±yant²ti daµµhabba½.R±jakakudhabhaº¹±n²ti r±j±raha-uttamabhaº¹±ni. Saªkhanti dakkhiº±vaµµa½ abhisekasaªkha½.Va¹¹ham±nanti alaªk±racuººa½, “nah±nacuººan”ti keci. Vaµa½sakanti kaººapi¼andhana½vaµa½sakanti vutta½ hoti. Nandiy±vaµµanti nandiy±vaµµapupph±k±rena maªgalattha½ suvaººenakata½. Kaññanti khattiyakum±ri½. Hatthapuñchananti p²tavaººa½ mahagghahatthapuñchanavattha½.Aruºavaººamattikanti n±gabhavanasambhava½. Vatthakoµikanti vatthayugameva. N±gam±haµantin±gehi ±haµa½. Amatosadhanti eva½n±mik± gu¼ikaj±ti. Amatasadisakiccatt±eva½ vuccati. Bh³mattharaºasaªkhepen±ti bh³mattharaº±k±rena. Upp±tap±µhak±ti nimittap±µhak±.Ala½ gacch±m±ti “purassa acc±sannatt± s±ruppa½ na hot²”ti paµikkhipanto ±ha.A¹¹hanavam±na½ p±ºasahass±nanti (a. ni. 6.53) pañcasat±dhik±na½ aµµhanna½ p±ºasahass±na½.Appam±dasuttanti aªguttaranik±ye mah±-appam±dasutta½, r±jov±dasuttanti vutta½hoti.Mahacc±ti mahat±. Upasaªkamantoti ativiya kilantar³po hutv± upasaªkam²ti attho.Tumhe j±nanatthanti sambandho. Pañcapaºº±s±y±ti ettha “catupaññ±s±y±ti vattabba½.Evañhi sati upari vuccam±na½ dv±saµµhi arahantoti vacana½ samet²”ti s±ratthad²paniya½(s±rattha. µ². 1.±cariyaparamparakath±vaººan±) vutta½. Dasabh±tikasam±kulanti muµasivassaputtehi dev±na½piyatiss±d²hi dasahi bh±tikehi sam±kiººa½. Ciradiµµho samm±sambuddhotidh±tuyo sandh±y±ha. Sabbat±¼±vacareti sabb±ni turiyabhaº¹±ni, ta½sahacarite v± v±dake.Upaµµh±petv±ti upah±rak±r±panavasena sannip±tetv±. Va¹¹ham±nakacch±y±y±ti pacch±bhatta½.Pokkharavassanti pokkharapatte viya atemituk±m±na½ upari atemetv± pavattanakavassa½.Mah±v²roti satthuvoh±rena dh±tu eva vutt±. Pacchimadis±bhimukhova hutv± apasakkantotiettha puratth±bhimukho µhitova piµµhito apasakkanena pacchimadis±ya gacchanto t±disopasaªkamana½sandh±ya “pacchimadis±bhimukho”ti vutto. “Mahejavatthu n±ma eva½n±maka½ devaµµh±nan”tivadanti.Pajjaraken±ti amanussasamuµµh±pitena pajjarakarogena. Devoti megho. Anuppavecch²tivimucci. Viv±do hot²ti ettha kiriy±k±lamapekkhitv± vattam±nappayogo daµµhabbo.Eva½ ²disesu sabbattha. Tadetanti µh±na½ tiµµhat²ti sambandho. “Channa½ vaºº±na½sambandhabh³t±na½ ra½siyo c±”ti ajjh±haritabba½, “channa½ vaºº±na½ udakadh±r± c±”tievampettha sambandha½ vadanti. Parinibbutepi bhagavati tass±nubh±vena evar³pa½ p±µih±riya½ahosi ev±ti dassetu½ eva½ acintiy±ti-±dig±tham±ha. Rakkha½ karontoti attan±up±yena pal±pit±na½ yakkh±na½ puna appavisanatth±ya paritt±na½ karonto. ¾vijj²tipariy±yi.Rañño bh±t±ti rañño kaniµµhabh±t±. Anu¼±dev² n±ma rañño jeµµhabh±tuj±y±. Sarasara½sij±lavissajjanaken±ti siniddhat±ya rasavanta½ ojavanta½ ra½sij±la½vissajjentena. Ekadivasena agam±s²ti sambandho. Appes²ti lekhas±sana½ patiµµh±pesi.Udikkhat²ti apekkhati pattheti. Bh±riyanti garuka½, anatikkaman²yanti attho.Ma½ paµim±net²ti ma½ udikkhati. Kamm±ravaººanti rañño pakatisuvaººak±ravaººa½.Tihatthavikkhambhanti tihatthavitth±ra½. Sakalajambud²parajjen±ti ettha rañño idantirajja½, sakalajambud²pato uppajjanaka-±yo ceva ±º±dayo ca, tena p³jem²ti attho,na sakalapathav²p±s±d±divatthun± tassa satt±ha½ dem²ti-±din± k±lapariccheda½ katv±d±tu½ ayuttatt±. Evañhi dento t±vak±lika½ deti n±ma vatthuparicc±galakkhaºatt±d±nassa, pathav±divatthuparicc±gena ca puna gahaºassa ayuttatt±. Niyamitak±le pana ±y±dayopariccatt± ev±ti tato para½ apariccattatt± gahetu½ vaµµati. Tasm± vuttanayenettha itoparampi ±y±did±navaseneva rajjad±na½ veditabba½. Pupphu¼ak± hutv±ti ketak²p±rohaªkur±viya udakapupphu¼ak±k±r± hutv±. Gavakkhaj±lasadisanti bh±vanapu½saka½, v±tap±nesuj±l±k±rena µhapitad±rupaµasadisanti attho, gavakkhena ca sutt±dimayaj±lena ca sadisantiv± attho.Devadundubhiyoti ettha devoti megho, tassa acchasukkhat±ya ±k±samiva kh±yam±nassa animittagajjita½devadundubhi n±ma, ya½ “±k±sadundubh²”tipi vadanti. Phali½s³ti thani½su.Pabbat±na½ nacceh²ti pathav²kampena ito cito ca bhamant±na½ pabbat±na½ naccehi. Vimhayaj±t±yakkh± “hin”tisadda½ nicch±rent²ti ±ha “yakkh±na½ hiªk±reh²”ti. Sakasakapaµibh±neh²tiattano attano sippakosallehi. Abhiseka½ datv±ti anotattadahodakena abhiseka½datv±.Devat±kul±n²ti mah±bodhi½ pariv±retv± µhitan±gayakkh±didevat±kul±ni datv±ti sambandho.Gopakar±jakammino tath± “taracch±”ti vadanti. Imin± pariv±ren±ti sahatthekaraºavacana½, imin± pariv±rena sah±ti attho. T±malittinti eva½n±maka½ samuddat²repaµµana½. Idamassa tatiyanti suvaººakaµ±he patiµµhitas±kh±bodhiy± rajjasampad±na½ sandh±yavutta½. Tato pana pubbe ekav±ra½ rajjasampad±na½ acchinn±ya s±kh±ya mah±bodhiy± eva kata½,tena saddhi½ catukkhattu½ r±j± rajjena p³jesi. Rajjena p³jitadivasesukira sakalad²pato uppanna½ ±ya½ gahetv± mah±bodhimeva p³jesi.Paµhamap±µipadadivaseti sukkapakkhap±µipadadivase. Tañhi kaºhapakkhap±µipadadivasa½ apekkhitv±“paµhamap±µipadadivasan”ti vutta½, idañca tasmi½ tambapaººid²pe voh±ra½ gahetv± vutta½,idha pana puººamito paµµh±ya y±va apar± puººam², t±va eko m±soti voh±ro. Tasm± imin±voh±rena “dutiyap±µipadadivase”ti vattabba½ siy± kaºhapakkhap±µipadassa idha paµhamap±µipadatt±.Gacchati vatareti ettha areti khede. Samant±yojananti accantasa½yoge upayogavacana½,yojanappam±ºe padese sabbatth±ti attho. Supaººar³pen±ti mah±bodhi½ balakk±rena gahetv±n±gabhavana½ netuk±m±ni n±gar±jakul±ni iddhiy± gahitena garu¼ar³pena sant±seti.Ta½ vibh³ti½ passitv±ti devat±d²hi kar²yam±na½ p³j±mahatta½, mah±bodhiy± ca ±nubh±vamahatta½disv± sayampi tath± p³jetuk±m± theri½ y±citv±ti yojan±. Samuddas±lavatthusmintiyasmi½ padese µhatv± r±j± samudde ±gacchanta½ bodhi½ ther±nubh±vena addasa, yattha ca pacch±samuddassa diµµhaµµh±nanti pak±setu½ samuddas±la½ n±ma s±la½ aka½su, tasmi½ samuddas±l±yavatthubh³te padese. Therass±ti mah±mahindattherassa. Puppha-agghiy±n²ti k³µ±g±rasadis±nipupphacetiy±ni. ¾gato vatareti ettha areti pamode. Aµµhahi amaccakulehi aµµhahibr±hmaºakulehi c±ti so¼asahi j±tisampannakulehi. Rajja½ vic±res²ti rajja½ vic±retu½vissajjesi. R±javatthudv±rakoµµhakaµµh±neti r±juyy±nassa dv±rakoµµhakaµµh±ne. Anupubbavipassanantiudayabbay±di-anupubbavipassana½. “Saha bodhipatiµµh±nen±”ti karaºavacanena vattabbe vibhattipariº±mena“saha bodhipatiµµh±n±”ti nissakkavacana½ kata½. Sati hi sahasaddappayoge karaºavacanenevabhavitabba½. Dassi½s³ti paññ±yi½su. Mah±-±sanaµµh±neti pubbapasse mah±sil±sanenapatiµµhitaµµh±ne. P³jetv± vand²ti ±g±mina½ mah±cetiya½ vandi. Purime panamah±vih±raµµh±ne p³j±mattasseva katatt± an±gate saªghassapi navakat± avanditabbat± capak±sit±ti veditabb±. An±gate pana metteyy±dibuddh± paccekabuddh± ca buddhabh±vakkhaºa½uddissa vanditabb±va sabh±vena visiµµhapuggalatt±ti gahetabba½.Mah±-ariµµhoti pañcapaññ±s±ya bh±tukehi saddhi½ cetiyagirimhi pabbajita½sandh±ya vutta½. Meghavaºº±bhaya-amaccassa pariveºaµµh±neti meghavaººa-abhayassa rañño amaccenakattabbassa pariveºassa vatthubh³te µh±ne. Maªgalanimittabh±vena ±k±se samuppanno manoharasaddo±k±sassa ravo viya hot²ti vutta½ “±k±sa½ mah±virava½ rav²”ti. Na hi ±k±son±ma koci dhammo atthi, yo sadda½ samuµµh±peyya, ±k±sagata-utuvisesasamuµµhitova sosaddoti gahetabbo. Paµhamakattikapav±raºadivase…pe… vinayapiµaka½ pak±ses²tiida½ vinaya½ v±cetu½ ±raddhadivasa½ sandh±ya vutta½. Anusiµµhikar±nanti anus±san²kar±na½.R±jinoti upayogatthe s±mivacana½, dev±na½piyatissar±j±nanti attho. Aññep²timahind±d²hi aµµhasaµµhimah±therehi aññepi, tesa½ sar³pa½ dassento ±ha tesa½ ther±nanti-±di.Tattha tesa½ ther±na½ antev±sik±ti mahindatther±d²na½ aµµhasaµµhimah±ther±na½ ariµµh±dayoantev±sik± ca mah±-ariµµhattherassa antev±sik± tissadattak±¼asuman±dayo c±ti yojetabba½.Antev±sik±na½ antev±sik±ti ubhayattha vutta-antev±sik±na½ antev±sikaparampar±c±ti attho. Pubbe vuttappak±r±ti mahindo iµµiyo uttiyoti-±dig±th±hi (p±r±.aµµha. 1.tatiyasaªg²tikath±) pak±sit± ±cariyaparampar±.Na paggharat²ti na ga¼ati, na pamussat²ti attho. Satigatidhitimantes³ti ettha sat²tiuggahadh±raºe sati. Gat²ti saddatthavibh±gaggahaºe ñ±ºa½. Dhit²ti uggahapariharaº±d²suv²riya½. Kukkuccakes³ti “kappati na kappat²”ti v²ma½sakukkuccak±r²su.M±t±pituµµh±niyoti vatv± tamevattha½ samatthetu½ ±ha tad±yatt±h²ti-±di. Vinayapariyatti½niss±y±ti vinayapiµakapariy±puºana½ niss±ya. Attano s²lakkhandho suguttotilajjino vinayadh±raºassa alajji-aññ±ºat±d²hi chahi ±k±rehi ±pattiy± an±pajjanatoattano s²lakkhandho khaº¹±didosavirahito sugutto surakkhito hoti. Kukkuccapakat±nantikappiy±kappiya½ niss±ya uppannena kukkuccena pakat±na½ upaddut±na½ abhibh³t±na½yath±vinaya½ kukkucca½ vinodetv± suddhante patiµµh±panena paµisaraºa½ hoti. Vigatos±rado bhayametass±ti vis±rado. “Eva½ kathentassa doso eva½ na doso”ti ñatv±vakathanato nibbhayova saªghamajjhe voharati . Paccatthiketi attapaccatthike cevavajjiputtak±dis±sanapaccatthike ca. Sahadhammen±ti sak±raºena vacanena sikkh±pada½dassetv± yath± te asaddhamma½ patiµµh±petu½ na sakkonti, eva½ suniggahita½ katv±niggaºh±ti. Saddhammaµµhitiy±ti pariyattipaµipattipaµivedhasaªkh±tassa tividhass±pi saddhammassaµhitiy±, pavattiy±ti attho.Vinayo sa½varatth±y±ti-±d²su vinayapariy±puºana½ vinayo, vinayapaññatti v± k±yavac²dv±rasa½varatth±ya.Avippaµis±roti kat±kata½ niss±ya vippaµis±r±bh±vo sant±p±bh±vo. P±mojja½taruºap²ti. P²ti n±ma balavap²ti. Passaddh²ti k±yacittapassaddhi. Yath±bh³tañ±ºadassanantisappaccayan±mar³papariggaho. Nibbid±ti vipassan±. Vir±goti ariyamaggo. Vimutt²tiaggaphala½. Vimuttiñ±ºadassananti paccavekkhaºañ±ºa½. Anup±d±ti kañci dhamma½anup±diyitv± pariccajitv±. Parinibb±natth±y±ti paccavekkhaºañ±ºe anuppanne antar±parinibb±n±bh±vena ta½parinibb±natth±y±ti paccayattena vutta½ anantar±dipaccayatt±. Etadatth±kath±ti aya½ vinayakath± n±ma etassa anup±d±parinibb±nassa atth±y±ti attho. Mantan±tivinayamantan±yeva, bhikkh³na½ “eva½ kariss±ma, eva½ na kariss±m±”ti vinayapaµibaddhamantan±.Upanis±ti upanis²dati ettha phalanti upanis±, k±raºa½. Vinayo sa½varatth±y±ti-±dik±raºaparampar±pietadatth±ti attho. Sot±vadh±nanti imiss± paramparapaccayakath±ya att±na½ samanatth±yasot±vadh±na½, tampi etamattha½. Yadidanti nip±to. Yo aya½ cat³hi up±d±nehi anup±diyitv±cittassa arahattamaggasaªkh±to, tapphalasaªkh±to v± vimokkho, sopi etadatth±ya anup±d±parinibb±natth±ya.Atha v± yo aya½ kañci dhamma½ anup±d±cittassa vimokkho vimuccana½ vigamo parinibb±na½etadatth± kath±ti eva½ upasa½haraºavasena yojetumpi vaµµati maggaphalavimokkhassa pubbe vuttatt±.¾yogoti uggahaº±divasena punappuna½ abhiyogo.
¾cariyaparamparakath±vaººan±nayo niµµhito.
Iti samantap±s±dik±ya vinayaµµhakath±ya vimativinodaniya½
B±hiranid±nakath±vaººan±nayo niµµhito.