Vatthuµµhakath±vaººan±
105. Vatthuµµhakath±ya½ tiººa½ p±k±r±nanti iµµhakasil±d±r³na½ vasena tiººa½ p±k±r±na½. 106. G±maµµhakath±ya½ “g±mo n±m±”ti p±¼iya½ na vutta½ sabbaso g±malakkhaºassa pubbe vuttatt±.
Araññaµµhakath±vaººan±
107. Araññaµµhakath±ya½ vinivijjhitv±ti ujukameva vinivijjhitv±. Lakkhaºacchinnass±ti araññas±mik±na½ hatthato kiºitv± gaºhantehi kata-akkhar±disaññ±ºassa. Challiy± pariyonaddhanti imin± s±mik±na½ nir±pekkhat±ya ciracha¹¹itabh±va½ d²peti, ten±ha “gahetu½ vaµµat²”ti. Yadi s±mik±na½ s±pekkhat± atthi, na vaµµati. T±ni kat±ni ajjh±vutth±ni ca hont²ti t±ni geh±d²ni kat±ni pariniµµhit±ni manussehi ca ajjh±vutth±ni ca honti. D±r³n²ti geh±d²na½ katatt± avasiµµhad±r³ni. Gahetu½ vaµµat²ti s±mik±na½ an±layatt± vutta½, te ca yadi gahaºak±le disv± s±lay± hutv± v±renti, gahetu½ na vaµµatiyeva. “Deh²”ti vutte d±tabbamev±ti “deh²”ti vutte “dass±m²”ti ±bhoga½ katv± gacchantassa “deh²”ti avutte adatv± gamane ±patti natthi. Pacch±pi tehi codite d±tabbameva.Adisv± gacchati, bhaº¹adeyyanti suddhacittena gatassa bhaº¹adeyya½. ¾rakkhaµµh±nampi suddhacittena atikkamitv± theyyacitte uppannepi avah±ro natthi ±rakkhaµµh±nassa atikkantatt±. Keci pana “yattha katthaci n²t±nampi d±r³na½ araññas±mik±naññeva santakatt± puna theyyacitta½ upp±detv± gacchati, p±r±jikamev±”ti vadanti, ta½ na yutta½ “±rakkhaµµh±na½ patv±…pe… assatiy± atikkamat²”ti, sahas± ta½ µh±na½ atikkamat²ti-±din± (p±r±. aµµha. 1.107) ca ±rakkhaµµh±n±tikkameyeva ±pattiy± vuccam±natt±, ±rakkhaµµh±n±tikkamameva sandh±ya “ida½ pana theyyacittena pariharantassa ±k±sena gacchatopi p±r±jikamev±”ti vutta½. Yañca “yattha katthaci n²t±nampi d±r³na½ araññas±mik±naññeva santakatt±”ti k±raºa½ vutta½, tampi ±rakkhaµµh±nato bahi p±r±jik±pajjanassa k±raºa½ na hoti bhaº¹adeyyabh±vasseva k±raºatt±. Tesa½ santakatteneva hi bahi katass±pi bhaº¹adeyya½ j±ta½, itarath± ca bhaº¹adeyyampi na siy± suªkagh±t±tikkame viya. Addhikehi dinnameva suªkik±na½ santaka½ hoti, n±dinna½, tena ta½ µh±na½ yato kutoci paccayato suddhacittena atikkantassa bhaº¹adeyyampi na hoti. Idha pana araññas±mik±na½ santakatt± sabbatth±pi bhaº¹adeyyameva hoti, teneveta½ araññe ±rakkhaµµh±na½ suªkagh±tatopi garutara½ j±ta½. Yadi hi ±rakkhaµµh±nato bahipi theyyacitte sati avah±ro bhaveyya, ±rakkhaµµh±na½ patv±ti-±din± µh±naniyamo niratthako siy± yattha katthaci theyyacitte uppanne p±r±jikanti vattabbato. Tasm± ±rakkhaµµh±nato bahi theyyacittena gacchantassa avah±ro na bhavati ev±ti niµµhamettha gantabba½. Ida½ pana theyyacittena pariharantass±ti yasmi½ padese atikkante tesa½ arañña½ ±rakkhaµµh±nañca atikkanto n±ma hoti, ta½ padesa½ ±k±sen±pi atikkamanavasena gacchantass±p²ti attho.