Bh³maµµhakath±divaŗŗan±
94. Mah±-aµµhakath±ya½ pana saccepi alikepi dukkaµameva vutta½, ta½ pam±dalikhitantiveditabbanti yathetarahi yuttiy± gahetabb±. Tattha catuvaggena µhapetv± upasampadapav±raŗa-abbh±n±disabba½saŖghakamma½ k±tu½ vaµµaticceva vattabbe upasampadapav±raŗakathinabbh±n±d²n²ti likhant²tiveditabba½. Ta½ ±cariy± pam±dalekh±tveva vaŗŗayanti, tena vutta½ pam±dalikhitanti.Ya½ ya½ vacana½ mus±, tattha tattha p±cittiyanti vutta½. Dukkaµassa vacane payojan±bh±v±adinn±d±nassa pubbapayogeti vutta½. Ańńesampi pubbapayoge p±cittiyaµµh±nep±cittiyameva. Pam±dalikhitanti ettha idha adhippetameva gahetv± aµµhakath±ya½vuttanti gahite sameti viya. ¾cariy± pana p±cittiyaµµh±ne p±cittiyantivatv± dukkaµe visu½ vattabbe sacc±liketi s±mańńato vuttatt± pam±dalekh±tivadant²ti veditabb±ti. Kusalacittena gamane an±patt²ti vuttatt± d±nańcadass±m²ti vacanena an±patti viya.P±cittiyaµµh±ne dukkaµ± na muccat²ti p±cittiyena saddhi½ dukkaµam±pajjati. Bahuk±pi±pattiyo hont³ti khaŗanaby³hanuddharaŗesu dasa dasa katv± ±pattiyo ±panno, tesuuddharaŗe dasa p±cittiyo desetv± muccati, j±tivasena ekameva desetv± muccat²tikurundiya½ vutta½, tasm± purimena sameti. Samodh±netv± dassitapayoge dukkaµantivuttatt± sam±napayog± bahudukkaµatta½ ń±peti. Khaŗane bahuk±n²ti sam±napayogatt±na paµippassambhati. Aµµhakath±cariyappam±ŗen±ti yath± panettha, eva½ ańńesupi evar³p±niaµµhakath±ya ±gatavacan±ni saŖg²tito paµµh±ya ±gatatt± gahetabb±n²ti attho. Idha dutiyap±r±jikegahetabb±, na ańńes³ti dhammasiritthero kir±ha. Gaŗµhipade pana purimakhaŗana½pacchima½ patv± paµippassambhati, teneva ekameva desetv± muccat²ti vutta½, visabh±gakiriya½v± patv± purima½ paµippassambhat²ti ca vutta½.Eva½ ekaµµh±ne µhit±ya kumbhiy± µh±n±c±vanańcettha chah±k±rehi veditabbanti sambandho.Kumbhiy±ti bhummavacana½. Uddha½ ukkhipanto kesaggamattampi bh³mito moceti,p±r±jikanti ettha mukhavaµµiy± phuµµhok±sa½ bundena mocite µh±n±c±vanańcettha chah±k±rehiveditabbanti imin± sameti, tath± avatv± bh³mito mutte kesaggamattampi atikkantebh³mito mocita½ n±ma hot²ti da¼ha½ katv± vadanti, upaparikkhitv± gahetabba½. Etthaekacce eva½ attha½ vadanti pubbe khaŗantena avasesaµµh±n±ni viyojit±ni, tasmi½ vimuttep±r±jikanti. SaŖkhepamah±paccariy±d²su vuttavacanassa pam±dalekhabh±vo attano bh±janagata½v± karoti, muµµhi½ v± chindat²ti vacanena d²pito.Ya½ pana p²tamatte p±r±jikanti vutta½, ta½ yathetarahi pańcavińń±ŗ± uppannavatthuk±uppann±rammaŗ±ti padassa uppannavatthuk±hi an±gatapaµikkhepoti aµµhakath±vacana½asambhinnavatthuk± asambhinn±rammaŗ± purej±tavatthuk± purej±t±rammaŗ±ti vacanamapekkhitv±at²t±n±gatapaµikkhepoti parivatteti, tath± t±disehi parivattanti veditabba½. Nahi aµµhakath±cariy± pubb±paraviruddha½ vadanti. Ya½ pana ±cariy± ida½ pam±dalikhitantiapanetv± paµikkhipitv± vacanak±le v±centi, uddisanti, tameva ca imin±pi ±cariyenapam±dalikhitanti paµikkhitta½. Yańca sutta½ dassetv± te paµikkhipanti, tamevaca dassentena imin± paµikkhitta½, tena vutta½ ta½ pana tatthev±ti-±di.An±pattimattameva vuttanti neva avah±ro na g²v± an±patt²ti byańjanatova bhedo, naatthatoti dassanattha½. Ta½ pam±dalikhita½ katareh²ti ce? Pubbe vuttappak±rehi,lekhakehi v±, esa nayo sabbattha. Na hi tadeva bah³su µh±nesu yuttato p±r±jikamahutv±katthaci hot²ti sabba½ anugaŗµhipade vutta½. Duµµhapita½ v± µhapet²ti etthatato paggharissat²ti µh±n±c±vana½ sandh±ya katatt± p±r±jika½ ta½ pana gaŗhatu v± m±v± tattheva bhindat²ti-±divacanato veditabba½. Tatthev±ti µh±n±c±vana½ akarontovaµh±n± ac±vetuk±mova kevala½ bhindat²ti aµµhakath±vacanato ca ń±petabbantiańńatarasmi½ gaŗµhipade vutta½. Tath± paggharitehi tintapa½su½ gahetv± udakepakkhipitv± pacitv± gahetu½ sakk±, tasm± gahaŗameva sandh±ya vuttanti apare. Rittakumbhiy±upari karoti, bhaŗ¹adeyyanti vutta½, ta½ ±ŗattiy± virujjhati, yad± sakkosi,tad± ta½ bhaŗ¹a½ avahar±ti atthas±dhako ±ŗattik±le eva p±r±jika½. Apica ±v±µak±d²nith±varapayog±ni ca ettha s±dhak±ni. Natthi k±lakatapayog±ni p±r±jikavatth³n²ti tasm±upaparikkhitabbanti eke. Yattha yattha apareti v± eketi v± vuccati,tattha tattha suµµhu upaparikkhitv± yutta½ gahetabba½, itara½ cha¹¹etabba½. Vadant²ti ±cariy±vadanti. Na, ańńath± gahetabbatthatoti p±¼ipariharaŗattha½ vutta½. Evameke vadant²tita½ na gahetabba½. Kasm±? Pass±va½ v± cha¹¹et²ti ca aparibhoga½ v± karot²tica atthato ekatt±, aµµhakath±ya muggarena pothetv± bhindat²ti vuttatt±pi.Aya½ panettha s±roti-±dikath±ya amh±ka½ ±cariyassa vacananti dhammasiritthero±ha. SaŖgah±cariy±na½ v±doti eke. Pubbe vutt±pi te eva, tasm± voh±ravasen±tiacha¹¹etuk±mampi tath± karonta½ cha¹¹et²ti voharanti. Evametesa½ pad±na½ atthogahetabboti eva½ sante µh±n±c±vanassa natthit±ya dukkaµanti aµµhakath±vacanena ativiyasameti, tattha µh±n±c±vanacittassa natthit±ya µh±n± cutampi na µh±n± cutanti vuccat²tiattho gahetabbo. Itarath±p²ti theyyacitt±bh±v± µh±n± c±vetuk±massapi dukkaµa½yujjati. 96. Sayameva patitamorasseva ito cito ca karoto thullaccaya½. ¾k±saµµhavinicchayetappasaŖgena tasmi½ veh±s±digatepi asammohattha½ eva½ gahetabbanti vutta½. Evamańńatr±pis±miseti gaŗµhipade vutta½. Żh±n±c±vana½ akaronto c±let²ti vacanatoµh±n±c±vane thullaccaya½ natth²ti vutta½ hoti. Keci aphand±petv± µh±n±c±van±c±vanehipidukkaµathullaccaye vadanti. Te µh±n±c±vana½ akarontoti ima½ aµµhakath±vacana½ dassetv±paµisedhetabb±ti keci vadanti, v²ma½sitabba½. 97. Chedanamocan±di uparibh±ga½ sandh±ya vutta½. Avassa½ µh±nato ±k±sagata½ karoti.Ettha ekakoµi½ n²haritv± µhapite va½se µhitassa ±k±sakaraŗa½ sandh±y±ti kecivadanti. Te pana atha m³la½ acchetv± valaya½ ito cito ca s±reti, rakkhati. Sacepana m³lato an²haritv±pi hatthena gahetv± ±k±sagata½ karoti, p±r±jikanti aµµhakath±vacana½dassetv± paµisedhetabb±. Bhittinissitanti bhittiy± upatthambhita½ sandh±ya vuttantieke. Bhitti½ niss±ya µhapitanti n±gadant±d²su µhita½ sandh±ya vutta½. Chinnamattetiupari uggantv± µhita½ sandh±ya vutta½. 98. Upari µhitassa piµµhiy±ti ettha adho os±raŗa½ sandh±ya vutta½. Heµµh± os±rentassauparimassa piµµhiy± heµµhimena µhitok±sa½ atikkantamatte p±r±jika½, uddha½ ukkhipantassaudakato muttamatte. Eva½ gahite bh³maµµhe vuttena samet²ti vadanti.Matamacch±na½ µhitaµµh±nameva µh±na½ kira. Theyyacittena m±retv± gaŗhato ³nap±dagghanakedukkaµa½, sahapayogatt± p±cittiya½ natth²ti eke. Madanaphalavas±d²n²ti ettha s²ha¼abh±s±kira vasa iti visanti attho, garu¼±k±rena katuppeyita½ v±. 99. Pubbe p±se baddhas³kara-upam±ya vutt± eva. Thale µhapit±ya n±v±ya na phuµµhok±samattamev±tip±µho. V±to ±gamm±ti vacanato v±tassa natthik±le payogassa katatt± avah±ronatthi, atthik±le ce kato, avah±rov±ti vadanti. Bhaŗ¹adeyya½ pana kesantice? Yesa½ hatthe kah±paŗ±ni gahit±ni, tesa½ v±, n±v±s±min± n±v±ya aggahit±yan±v±s±mikassa v±ti anugaŗµhipade vutta½. 104. Nirambitv± upari. Akata½ v± pana patiµµhapet²ti apubba½ v±paµµhapet²ti attho. 106. G±maµµhe v± g±mo n±m±ti na vutta½ paµhama½ g±malakkhaŗassa sabbaso vuttatt±. 107. Arańńaµµhe arańńa½ n±m±ti puna na kevala½ pubbe vuttalakkhaŗańńeva arańńantiidh±dhippeta½, kintu parapariggahitameva ceta½ hoti, ta½ idh±dhippetanti dassanattha½ vutta½.Teneva atthepi arańńaggahaŗa½ kata½. Aggepi m³lepi chinn±ti ettha na veµhetv±µhit±, chinnamatte patanaka½ sandh±ya vuttanti vadanti. Tacchetv± µhapitoti arańńas±mikehiparehi laddhehi tacchetv± µhapito. Addhagatop²ti cirak±likopi. Na gahetabbotiarańńas±mikehi anuńń±tenap²ti gaŗµhipade vutta½. Challiy± pariyonaddha½hot²ti imin± s±mik±na½ nirapekkhata½ d²peti. Tena vutta½ gahetu½ vaµµat²ti.Yadi s±mik±na½ s±pekkhat± atthi, na vaµµati. 108. Tattha bh±janesu pokkharaŗ²ta¼±kesu ca g±vo pakkosat²ti ito paµµh±ya tayo dasav±r± ±dimeva dassetv± sa½khitt±ti anugaŗµhipade vutta½. Nibbahana-udaka½n±ma ta¼±karakkhaŗatth±ya adhikodakanikkhamanadv±rena nikkhamana-udaka½. Gahetu½ na labhat²tis±m²cikamma½ na hot²ti anugaŗµhipade vutta½. Ito paµµh±ya vuttantivutte anugaŗµhipadeti gahetabba½. Anikkhante udaketi p±µhaseso, sukkham±tik±payogatt±bhaŗ¹adeyyampi na hot²ti adhipp±yo. Ta¼±ka½ niss±ya khettassa katatt±ti sabbas±dh±raŗa½ta¼±ka½ hot²ti paµhama½ vuttatt± ta½ sandh±ya vutta½. Yasm± ta¼±kagata½ udaka½sabbas±dh±raŗampi m±tik±ya sati ta½ atikkamitv± gahetu½ na vaµµati, tasm± ta½ sandh±yakurundiy±d²su avah±roti vuttanti apare ±h³ti. Imin± lakkhaŗenana samet²ti yasm± sabbas±dh±raŗadeso n±ma tańca ta¼±ka½ sabbas±dh±raŗa½, katik±bh±v±ca mah±-aµµhakath±ya½ vuttameva yuttanti ±h±cariyo. 109. Tato paµµh±ya avah±ro natth²ti theyy±yapi gaŗhato, tasm± yath±muŗ¹amah±jetabbatt±,arakkhitabbatt±, sabbas±dh±raŗatt± ca ańńampi saŖghasantaka½ ida½ na hot²ti gaŗµhipadevutta½. 110. Ujukameva tiµµhat²ti ettha sam²pe rukkhas±kh±d²hi sandh±ritatt± ²saka½khalitv± ujukameva tiµµhati ce, avah±ro. Chinnaveŗu viya tiµµhati ce, an±patt²tivutta½, ta½ suvutta½, tassa vinicchaye sace t±ni rakkhant²ti vuttatt±. Noańńath±ti sampatte ce v±te v±tamukhasodhana½ karoti, p±r±jikanti attho. 111. Ańńesu pana vic±raŗ± eva natth²ti tesu appaµikkhipitatt± ayameva vinicchayotivutta½ hoti. Etena dhuranikkhepa½ katv±pi corehi ±haµa½ codetv± gaŗhato an±patt²tid²pita½ hot²ti vutta½. 112. Eseva nayoti uddh±reyeva p±r±jika½, kasm±? Ańńehi pattehi s±dh±raŗassasańń±ŗassa vuttatt±. Padav±ren±ti corena n²haritv± dinna½ gahetv± gacchato.G±madv±ranti voh±ramattameva, g±manti attho ±ŗattiy± daµµhabbatt±, dvinnampi uddh±reeva p±r±jika½. Asuka½ n±ma g±ma½ gantv±ti vacanena y±va tassag±massa parato upac±ro, sabbameta½ ±ŗattameva hoti. Żhatv± v± nis²ditv± v±vissamitv± purimatheyyacitta½ v³pasamitv± gamanatthańce bhaŗ¹a½ na nikkhitta½, yath±gahitameva,padav±rena k±retabboti, nikkhittańce, uddh±ren±ti ca likhita½. Kevala½ likhitantivutte gaŗµhipade gahetabba½. Theyyacittena paribhuńjantoti µh±n±c±vana½ akatv±nivatthap±rutan²h±rena pubbeveda½ may± gahitanti theyyacittena paribhuńjanto.Naµµhe bhaŗ¹adeyya½ kir±ti likhita½. Ańńo v±ti vacanena yena µhapita½,tena dinne an±patt²ti d²pita½ hoti gopakassa d±ne viya, kevala½ idha bhaŗ¹adeyyantiapareti vutta½. Ańńo v±ti vacanato yena µhapita½. So v±tipi labbhat²tivic±retv± gahetabbo. V±-saddena yassa hatthe µhapita½, so v± deti r±jagahe gaŗakoviya dhaniyassa, tasm± p±r±jika½ yutta½ viya.Tava th³las±µako laddhoti vuttakkhaŗe mus±v±de dukkaµa½. Tassa n±ma½ likhitv±tiettha tena gahetv± µhapeyy±s²ti ±ŗattatt± n±malekhanak±le an±patti kusasaŖkamanasadisa½na hot²ti vutta½. Na j±nant²ti na suŗant²ti attho. Sace j±nitv±pi cittenana sampaµicchanti eseva nayo. J±nantena pana rakkhitu½ anicchante paµikkhipitabbameva etantivatta½ j±nitabba½. Ummaggen±ti pur±p±ŗa½ khaŗitv± katamaggen±ti attho.Nissitav±rikassa pana sabh±g± bhatta½ denti, tasm± yath± vih±re panti, tatheva k±tabbantisampattav±ra½ aggahetu½ na labhanti, tassa v± sabh±g± ad±tu½ na labhant²ti vutta½.Attadutiyass±ti na hi eken±n²ta½ dvinna½ pahoti, sace pahoti p±petabboti dassetu½yassa v±ti-±di vutta½. Paripuccha½ det²ti pucchitapańhassa vissajjana½karot²ti likhita½. SaŖghassa bh±ra½ n±ma saddhammav±can± ev±ti vutta½, navakammikopivuccat²ti ca, ito bhaŗ¹ato vaµµanta½ puna anto pavisat²ti mah±-aµµhakath±padassakurund²saŖkhepaµµhakath±hi adhipp±yo vivaritoti likhita½. 113. Gacchante y±ne v±ti ettha suŖkaµµh±nassa bahi µhita½ sandh±ya vuttanti upatissattherovadati kira. Gacchante y±ne v±ti-±di suŖkaµµh±nabbhantare gahetabbantivutta½. Bahi µhitassa vattabbameva natthi, anto µhatv±ti adhik±re vuttatt±ceti yutta½ y±n±d²su µhapite tassa payoga½ vin±yeva gatesu p±r±jiko na hoti.Kasm± na bhaŗ¹adeyyanti ce? SuŖkaµµh±nassa bahi µhitatt±. Arańńaµµhe assatiy± atikkamantassapibhaŗ¹adeyyamev±ti (p±r±. aµµha. 1.107) vutta½ tesa½ sapariggahitatt±. Idha pana atrapaviµµhass±ti vacanato na bahi µhitassa, ta½ kira suŖkasaŖketa½. Ańńa½ har±pet²titattha sahatth±ti vacanato an±patti. Nissaggiy±ni hont²ti aµµhakath±to p±cittiya½,upac±ra½ okkamitv± pariharaŗe s±d²navatt± dukkaµa½.SuŖkaµµh±ne suŖka½ datv±va gantu½ vaµµat²ti ida½ d±ni vattabb±na½ m±tik±ti dhammasiritthero.Anur±dhapurassa cat³su dv±resu suŖka½ gaŗhanti, tesu dakkhiŗadv±rassa purato maggoth³p±r±mato ±nandacetiya½ padakkhiŗa½ katv± jetavanavih±rassantarap±k±rass±sanne niviµµho,yo na g±ma½ pavisanto upac±ra½ okkanto hoti. Th³p±r±mato ca mah±cetiya½ padakkhiŗa½katv± r±javih±ra½ gacchanto na okkamat²ti kira mah±-aµµhakath±ya½ ±gata½. Etthac±ti suŖkagh±te dv²hi le¹¹up±teh²ti ±cariyaparampar±bhat±ti likhita½. Dv²hile¹¹up±teh²ti suŖkagh±tassa paricchede aµµhapite yujjati, µhapite pana atirekayojanampisuŖkagh±ta½ hot²ti tato para½ dve le¹¹up±t± upac±roti gahetabbo. So panetth±piduvidho b±hirabbhantarabhedato. Tattha dutiyale¹¹up±tasaŖkh±ta½ b±hiropac±ra½ sandh±ya p±¼iya½,mah±-aµµhakath±yańca dukkaµa½ vutta½. Abbhantara½ sandh±ya kurundiyanti no khanti.Atra paviµµhassa suŖka½ gaŗhant³ti hi niyamitaµµh±na½ ekantato p±r±jikakhetta½ hoti,tańca parikkhitta½, eko le¹¹up±to dukkaµakhetta½, aparikkhittańce, dutiyo le¹¹up±totino adhipp±yoti ±cariyo vadati. 114. Dhana½ pana gataµµh±ne va¹¹hat²ti ettha va¹¹hiy± saha avah±rakassa bhaŗ¹adeyyantilikhita½. Ta½ va¹¹hi½ dass±m²ti aggahesi, tattha kamma½ akarontassa va¹¹hat²tikatv± vutta½. Kevala½ ±µhapitakhettassa na va¹¹hati. Ya½ dhana½ va¹¹hi, ta½ dentassaavah±rakassa va¹¹hiy± ad±ne p±r±jika½ hot²ti vadanti.N±men±ti sappan±mena v± s±mikena katena v±. 116. R±jagharassa antovatthumhi, parikkhittar±jaŖgaŗa½ v± antovatthu. Aparikkhitter±jaŖgaŗe µhitassa sakalanagara½ µh±na½. Goŗassa aparikkhitte µhitassa akkantaµµh±namevaµh±nanti vuttatt± khaŗ¹adv±ranti attan± khaŗ¹itacchidda½. Tattheva gh±tet²ti j²vitindriy±rammaŗatt±vadhakacittassa p±cittiya½ hot²ti? Na hoti. Kasm±? Adinn±d±napayogatt±. Tampitheyyacitta½ saŖkh±r±rammaŗa½va hoti. Idha tadubhaya½ labhati saddhi½ pubbabh±g±parabh±geh²tivutta½. 118. Tassuddh±re sabbesa½ p±r±jikanti yadi yo ±ŗatto avassa½ ta½ bhaŗ¹a½harati, ±ŗattikkhaŗe eva p±r±jika½. Idha tiŗŗa½ kasm± p±r±jika½, nanu tumhe,bhante, tayo harath±ti vuttatt± thullaccaya½, itaresańca paµip±µiy± ekekass±ŗattatt±ekekena ca dukkaµena bhavitabba½. Katha½, eko kira m±sagghanaka½ pariss±vana½thenetv± desetv± niruss±ho eva v± hutv± puna m±sagghanaka½ s³ci½ tatheva katv±puna m±sagghanakanti eva½ siy±ti? Na eva½, ta½ yath± uppalathenako yena vatthup³rati t±va sa-uss±hatt± p±r±jiko ±si, evamime sa-uss±h±va na desayi½su v±tilikhita½, p±¼iya½, aµµhakath±yańca sa½vidahitv± gatesu ekassuddh±re sabbesa½ p±r±jika½vin± viya ±ŗattiy± kińc±pi vutta½, atha kho tass±ya½ atthoti vatv± pacch±vuttavinicchayesu ca ekabhaŗ¹a-ekaµµh±n±d²su ca sambahul± eka½ ±ŗ±pent²ti ±ŗattimevaniyametv± vutta½, tasm± ±ŗatti icchitabb± viya, v²ma½sitabba½. Ekabhaŗ¹a½ekaµµh±nanti ca p±µho ekakulassa bhaŗ¹anti vacanatoti vadanti. 119-120. Ocarake vuttanayenev±ti avassa½h±riye bhaŗ¹e. Ta½ saŖketanti tassa saŖketassa.Atha v± ta½ saŖketa½ atikkamitv± pacch± v±. Apatv± pure v±. Esa nayo ta½ nimittantietth±pi. Akkhinikhaŗan±dikamma½ lahuka½ ittarak±la½, taŖkhaŗe eva bhaŗ¹a½ avaharitu½na sakk±, kińci bhaŗ¹a½ d³ra½ hoti, kińci bh±riya½, ta½ gahetu½ y±va gacchatiy±va ukkhipati, t±va nimittassa pacch± hoti. Sace ta½ bhaŗ¹a½ adhigata½ viya±sanna½, lahukańca, sakk± nimittakkhaŗe avaharitu½, tameva sandh±ya vutta½ kinti?Na, pubbe vuttampi tato paµµh±ya teneva nimittena avaharat²ti vuccati ±raddhatt±.Yadi eva½ purebhattapayogo esoti v±ro pam±ŗa½ hoti, na ca ta½ pam±ŗa½ mah±padumattherav±dassapacch± vuttatt±, na saŖketakamma½ viya nimittakamma½ daµµhabba½. Tattha hi k±laparicchedoatthi, idha natthi, idameva tesa½ n±natta½. 121. Tańca asammohatthanti eko purebhatt±d²su v±, akkhinikhaŗan±d²ni v± disv±gaŗh±ti, eko gahetabba½ bhaŗ¹anissita½ katv± purebhatta½ eva½ vaŗŗasaŗµh±na½ bhaŗ¹a½gaŗh±ti vadati, eva½vidhesu asammohattha½ eva½vidha½ saŖketa½ nimittańca dassetuntica, yath±dhipp±yanti dutiyo tatiyassa tatiyo catutthass±ti eva½ paµip±µiy± ce vadant²tiattho. Sace dutiyo catutthassa vadeti, na yath±dhipp±yoti ca. Paµiggahitamattetiavassa½ ce paµiggaŗh±ti, pubbeva thullaccayanti ca likhita½. Paµiggaŗhak±na½ dukkaµa½sabbatthok±s±bh±vato na vutta½. P±r±jik±pajjaneneta½ dukkaµa½ ±pajjitv± ±pajjantikira. Atthas±dhak±ŗatticetan±khaŗe eva p±r±jiko hot²ti adhipp±yo. Tattha maggaµµh±niya½katara½, katara½ phalaµµh±niyanti atthas±dhakacetan± n±ma magg±nantaraphalasadis±ti vuttatt±phalaµµh±niy± cetan±ti siddha½. ¾ŗatti ce maggaµµh±niy± siy±, cetan±sahajatt± na sambhavati,tath± bhaŗ¹assa avassa½h±rit± ca na sambhavati. ¾ŗattikkhaŗe eva hi ta½ avassa½h±rita½j±tanti avah±rakassa paµiggaŗhańce, tampi na sambhavati an±gatatt±. Cetan± ce maggaµµh±niy±hoti, ±ŗatti-±d²su ańńatara½, bhaŗ¹assa avassa½h±rit± eva v± phalaµµh±niy± ce, atthona sambhavati. P±r±jik±patti eva hi phalaµµh±niy± bhavitumarahati, na ańńanti eva½ t±vaidha opammasa½sandana½ sambhavati cetan± maggaµµh±niy±, tass± p±r±jik±pattibh±vo phalaµµh±niyo.Yath± ki½? Yath± paµisambhid±magge saddh±ya ń±ŗa½ dhammapaµisambhid±. Saddh±ya saddattheń±ŗa½ atthapaµisambhid±ti ettha ańńo saddho, ańńo saddh±ya saddatthoti siddha½, yath± caeko amohasaŖkh±to dhammo sampayuttak±na½ dhamm±na½ hetupaccayena paccayo dhipatisahaj±ta-ańńamańńanissaya-indriyamaggasampayutta-atthi-avigatapaccayena paccayoti etthaamoho dhammo ańńo, ańńe tassa hetupaccayat±dayoti siddha½. Yath± ca vinayapiµakey±ni cha ±pattisamuµµh±n±ni, eva½ yath±sambhava½ satta ±pattikkhandh±ti vuccanti,tesa½ ańń± ±pattisamuµµh±nat±, ańńo ±pattikkhandhabh±voti siddha½. Imin± ±pattikkhandhanayena±patt±dhikaraŗassa kati µh±n±n²ti? Satta ±pattikkhandh± µh±n±n²ti. Kati vatth³n²ti?Satta ±pattikkhandh± vatth³n²ti. Kati bh³miyoti? Satta ±pattikkhandh± bh³miyotievam±dayopi dassetabb±. Tath± hi tass± eva½ maggaµµh±niy±ya atthas±dhik±ya cetan±ya yasm±ańń± p±r±jik±pattit± anatthantarabh³t± ±k±ravisesasaŖkh±t± phalaµµh±niy± atthi, tasm±atthas±dhakacetan± n±ma magg±nantaraphalasadis±ti vutt±ti veditabba½. Atha v± kevala½dhammaniy±matta½yeva upamattena ±cariyena eva½ vuttantipi sambhavat²ti na tattha opammasa½sandana½pariyesitabba½, ida½ sabba½ kevala½ takkavasena vuttatt± vic±retv± gahetabbanti±cariyo.
Bh³maµµhakath±divaŗŗan± niµµhit±.