5. Kulasaªgahavinicchayakath±

27. Kulasaªgahoti pupphaphal±d²hi kul±na½ saªgaho kulasaªgaho. Tatr±ya½vinicchayo (p±r±. aµµha. 2.431)– kulasaªgahatth±ya m±l±vacch±d²ni ropetu½ v± rop±petu½v± siñcitu½ v± siñc±petu½ v± pupph±ni ocinitu½ v± ocin±petu½ v± ganthitu½v± ganth±petu½ v± na vaµµati. Tattha akappiyavoh±ro kappiyavoh±ro pariy±yoobh±so nimittakammanti im±ni pañca j±nitabb±ni.
28. Tattha akappiyavoh±ro n±ma allaharit±na½ koµµana½ koµµ±pana½, ±v±µassa khaºana½khaº±pana½, m±l±vacchassa ropana½ rop±pana½, ±¼iy± bandhana½ bandh±pana½, udakassa secana½sec±pana½, m±tik±ya sammukhakaraºa½, kappiya-udakasiñcana½, hatthap±damukhadhovananah±nodakasiñcana½.Kappiyavoh±ro n±ma “ima½ rukkha½ j±na, ima½ ±v±µa½ j±na, ima½ m±l±vaccha½j±na, ettha udaka½ j±n±”ti-±divacana½ sukkham±tik±ya ujukaraºañca. Pariy±yon±ma “paº¹itena m±l±vacch±dayo rop±petabb±, nacirasseva upak±r±ya sa½vattant²”ti-±divacana½.Obh±so n±ma kud±lakhaºitt±d²ni ca m±l±vacche ca gahetv± µh±na½. Eva½ µhitañhis±maºer±dayo disv± “thero k±r±petuk±mo”ti gantv± karonti. Nimittakamma½n±ma kud±lakhaºittiv±sipharasu-udakabh±jan±ni ±haritv± sam²pe µhapana½.
29. Im±ni pañcapi kulasaªgahatth±ya ropanarop±pan±d²su na vaµµanti. Phalaparibhogatth±yakappiy±kappiyavoh±radvayameva na vaµµati, itarattaya½ vaµµati. Mah±paccariya½ pana “kappiyavoh±ropivaµµati, yañca attano paribhogatth±ya vaµµati, ta½ aññapuggalassa v± saªghassa v± cetiyassa v±atth±yapi vaµµat²”ti vutta½. ¾r±matth±ya pana vanatth±ya ch±yatth±ya ca akappiyavoh±ramattamevana vaµµati, sesa½ vaµµati. Na kevalañca sesa½, ya½ kiñci m±tikampi uju½ k±tu½kappiya-udaka½ siñcitu½ nah±nakoµµhaka½ katv± nah±yitu½ hatthap±damukhadhovana-udak±nica tattha cha¹¹etumpi vaµµati. Mah±paccariya½ pana kurundiyañca “kappiyapathaviya½saya½ ropetumpi vaµµat²”ti vutta½. ¾r±m±di-atth±ya pana ropitassa v± rop±pitassav± phala½ paribhuñjitumpi vaµµati.
30. Aya½ pana ±dito paµµh±ya vitth±rena ±pattivinicchayo– kulad³sanatth±yaakappiyapathaviya½ m±l±vaccha½ ropentassa p±cittiyañceva dukkaµañca, tath± akappiyavoh±renarop±pentassa. Kappiyapathaviya½ ropanepi rop±panepi dukkaµameva. Ubhayatr±pi saki½±ºattiy± bah³nampi ropane ekameva sap±cittiyadukkaµa½ v± suddhadukkaµa½ v± hoti.Paribhogatth±ya kappiyabh³miya½ v± akappiyabh³miya½ v± kappiyavoh±rena rop±pane an±patti.¾r±m±di-atth±yapi akappiyapathaviya½ ropentassa v± akappiyavacanena rop±pentassa v±p±cittiya½. Aya½ pana nayo mah±-aµµhakath±ya½ na suµµhu vibhatto, mah±paccariya½pana vibhattoti.
Siñcanasiñc±pane pana akappiya-udakena sabbattha p±cittiya½, kulad³sanaparibhogatth±ya dukkaµampi.Kappiyena tesa½yeva dvinna½ atth±ya dukkaµa½, paribhogatth±ya cettha kappiyavoh±rena siñc±panean±patti. ¾pattiµµh±ne pana dh±r±vacchedavasena payogabahulat±ya ca ±pattibahulat± veditabb±.
Kulasaªgahatth±ya ocinane pupphagaºan±ya dukkaµap±cittiy±ni, aññattha p±cittiy±neva.Bah³ni pana pupph±ni ekapayogena ocinanto payogavasena k±retabbo. Ocin±panekulad³sanatth±ya saki½ ±ºatto bahumpi ocin±ti, ekameva sap±cittiyadukkaµa½,aññatra p±cittiyameva.
31. Ganthanaganth±panesu pana sabb±pi cha pupphavikatiyo veditabb±– ganthima½ gopphima½vedhima½ veµhima½ p³rima½ v±yimanti. Tattha ganthima½ n±ma sadaº¹akesu v±uppalapadum±d²su aññesu v± d²ghavaºµesu pupphesu daµµhabba½. Daº¹akena v± daº¹aka½,vaºµena v± vaºµa½ ganthetv± katameva hi ganthima½. Ta½ bhikkhussa v± bhikkhuniy±v± k±tumpi akappiyavacanena k±r±petumpi na vaµµati, “eva½ j±na, eva½ kate sobheyya,yath± et±ni pupph±ni na vikiriyanti, tath± karoh²”ti-±din± pana kappiyavacanenak±r±petu½ vaµµati.
Gopphima½ n±ma suttena v± v±k±d²hi v± vassikapupph±d²na½ ekatovaºµika-ubhatovaºµikam±l±vasenagopphana½, v±ka½ v± rajju½ v± diguºa½ katv± tattha avaºµak±ni n²papupph±d²nipavesetv± paµip±µiy± bandhanti, etampi gopphimameva. Sabba½ purimanayeneva na vaµµati.
Vedhima½ n±ma savaºµak±ni vassikapupph±d²ni vaºµe, avaºµak±ni vakulapupph±d²niattano chiddesu s³cit±lah²r±d²hi vinivijjhitv± ±vunanti, eta½ vedhima½ n±ma.Ta½ purimanayeneva na vaµµati. Keci pana kadalikkhandhamhi kaºµake v± t±lah²r±d²niv± pavesetv± tattha pupph±ni vinivijjhitv± µhapenti, keci kaºµakas±kh±su, kecipupphachattapupphak³µ±g±rakaraºattha½ chatte ca bhittiyañca pavesetv± µhapitakaºµakesu,keci dhamm±sanavit±ne baddhakaºµakesu, keci kaºik±rapupph±d²ni sal±k±hi vijjhanti,chatt±dhichatta½ viya karonti, ta½ ati-o¼±rikameva. Pupphavijjhanattha½ pana dhamm±sanavit±nekaºµakampi bandhitu½ kaºµak±d²hi v± ekapupphampi vijjhitu½ puppheyeva v± puppha½pavesetu½ na vaµµati. J±lavit±navedikan±gadantakapupphapaµicchakat±lapaººagu¼ak±d²na½ panachiddesu asokapiº¹iy± v± antaresu pupph±ni pavesetu½ na doso. Na heta½ vedhima½hoti. Dhammarajjuyampi eseva nayo.
Veµhima½ n±ma pupphad±mapupphahatthakesu daµµhabba½. Keci hi matthakad±ma½ karont±heµµh± ghaµak±k±ra½ dassetu½ pupphehi veµhenti, keci aµµha aµµha v± dasa dasa v± uppalapupph±d²nisuttena v± v±kena v± daº¹akesu bandhitv± uppalahatthake v± padumahatthake v± karonti,ta½ sabba½ purimanayeneva na vaµµati. S±maºerehi upp±µetv± thale µhapita-uppal±d²nik±s±vena bhaº¹ikampi bandhitu½ na vaµµati. Tesa½yeva pana v±kena v± daº¹akena v±bandhitu½ a½sabhaº¹ika½ v± k±tu½ vaµµati. A½sabhaº¹ika½ n±ma khandhe µhapitak±s±vassaubho ante ±haritv± bhaº¹ika½ katv± tasmi½ pasibbake viya pupph±ni pakkhipanti,aya½ vuccati a½sabhaº¹ik±, eta½ k±tu½ vaµµati. Daº¹akehi paduminipaººa½ vijjhitv±uppal±d²ni paººena veµhetv± gaºhanti, tatr±pi pupph±na½ upari paduminipaººameva bandhitu½vaµµati, heµµh± daº¹aka½ pana bandhitu½ na vaµµati.
P³rima½ n±ma m±l±guºe ca pupphapaµe ca daµµhabba½. Yo hi m±l±guºena cetiya½ v±bodhi½ v± vedika½ v± parikkhipanto puna ±netv± purimaµµh±na½ atikk±meti, ett±vat±p³rima½ n±ma hoti, ko pana v±do anekakkhattu½ parikkhipantassa. N±gadantakantarehipavesetv± haranto olambaka½ katv± puna n±gadantaka½ parikkhipati, etampi p³rima½n±ma. N±gadantake pana pupphavalaya½ pavesetu½ vaµµati. M±l±guºehi pupphapaµa½karonti, tatr±pi ekameva m±l±guºa½ haritu½ vaµµati. Puna pacc±harato p³rimameva hoti.Ta½ sabba½ purimanayeneva na vaµµati. M±l±guºehi pana bah³hipi kata½ pupphad±ma½ labhitv±±sanamatthak±d²su bandhitu½ vaµµati. Atid²gha½ pana m±l±guºa½ ekav±ra½ haritv± parikkhipitv±puna itarassa bhikkhuno d±tu½ vaµµati, tenapi tatheva k±tu½ vaµµati.
V±yima½ n±ma pupphaj±lapupphapaµapupphar³pesu daµµhabba½. Cetiye pupphaj±la½ karontassaekamekamhi j±lachiddake dukkaµa½. Bhittichattabodhitthambh±d²supi eseva nayo. Pupphapaµa½pana parehi p³ritampi v±yitu½ na labbhati. Gopphimapuppheheva hatthi-ass±dir³pak±nikaronti, t±nipi v±yimaµµh±ne tiµµhanti. Purimanayeneva sabba½ na vaµµati. Aññehikataparicchede pana pupph±ni µhapentena hatthi-ass±dir³pakampi k±tu½ vaµµati. Mah±paccariya½pana ka¼ambakena a¹¹hacandakena ca saddhi½ aµµha pupphavikatiyo vutt±.
32. Tattha ka¼ambakoti a¹¹hacandakantare ghaµikad±ma-olambako vutto. A¹¹hacandakotia¹¹hacand±k±rena m±l±guºaparikkhepo. Tadubhayampi p³rimeyeva paviµµha½. Kurundiya½pana “dve tayo m±l±guºe ekato katv± pupphad±makaraºampi v±yima½yev±”ti vutta½.Tampi idha p³rimaµµh±neyeva paviµµha½. Na kevalañca pupphad±mameva, piµµhamayad±mampi geº¹ukapupphad±mampikurundiya½ vutta½. Kharapattad±mampi sikkh±padassa s±dh±raºatt± bhikkh³nampi bhikkhun²nampineva k±tu½, na k±r±petu½ vaµµati, p³j±nimitta½ pana kappiyavacana½ sabbattha vattu½vaµµati. Pariy±ya-obh±sanimittakamm±ni vaµµantiyeva.
Yo haritv± v± har±petv± v± pakkositv± v± pakkos±petv± v± saya½ v± upagat±na½ya½ kiñci attano santaka½ puppha½ kulasaªgahatth±ya deti, tassa dukkaµa½, parasantaka½deti, dukkaµameva. Theyyacittena deti, bhaº¹agghena k±retabbo. Esa nayo saªghikepi.Aya½ pana viseso– sen±sanatth±ya niyamita½ issaravat±ya dadato thullaccayanti.
33. Puppha½ n±ma kassa d±tu½ vaµµati, kassa na vaµµat²ti? M±t±pit³na½ t±va haritv±pihar±petv±pi pakkositv±pi pakkos±petv±pi d±tu½ vaµµati sesañ±tak±na½pakkos±petv±va. Tañca kho vatthup³janatth±ya, maº¹anatth±ya pana sivaliªg±dip³janatth±ya v±kassacipi d±tu½ na vaµµati. M±t±pit³nañca har±pentena ñ±tis±maºereheva har±petabba½.Itare pana yadi sayameva icchanti, vaµµati. Sammatena pupphabh±jakena pupphabh±janak±le sampatt±na½s±maºer±na½ upa¹¹habh±ga½ d±tu½ vaµµati. Kurundiya½ pana “sampattagih²na½ upa¹¹habh±ga½”,mah±paccariya½ “c³¼aka½ d±tu½ vaµµat²”ti vutta½. Asammatena apaloketv± d±tabba½.¾cariyupajjh±yesu sag±rav± s±maºer± bah³ni pupph±ni ±haritv± r±si½ katv± µhapenti,ther± p±tova sampatt±na½ saddhivih±rik±d²na½ up±sak±d²na½ v± “tva½ ida½ gaºha, tva½ida½ gaºh±”ti denti, pupphad±na½ n±ma na hoti. “Cetiya½ p³jess±m±”ti gahetv±gacchant±pi p³ja½ karont±pi tattha tattha sampatt±na½ cetiyap³janatth±ya denti, etampi pupphad±na½n±ma na hoti. Up±sake akkapupph±d²hi p³jente disv± “vih±re kaºik±rapupph±d²niatthi, up±sak± t±ni gahetv± p³jeth±”ti vattumpi vaµµati. Bhikkh³ pupphap³ja½katv± div±tara½ g±ma½ paviµµhe “ki½, bhante, atidiv± paviµµhatth±”ti pucchanti,“vih±re pupph±ni bah³ni, p³ja½ akarimh±”ti vadanti. Manuss± “bah³ni kiravih±re pupph±n²”ti punadivase pah³ta½ kh±dan²ya½ bhojan²ya½ gahetv± vih±ra½gantv± pupphap³jañca karonti d±nañca denti, vaµµati.
34. Manuss± “maya½, bhante, asukadivasa½ n±ma p³jess±m±”ti pupphav±ra½ y±citv±anuññ±tadivase ±gacchanti, s±maºerehi ca pageva pupph±ni ocinitv± µhapit±nihonti, te rukkhesu pupph±ni apassant± “kuhi½, bhante, pupph±n²”ti vadanti,s±maºerehi ocinitv± µhapit±ni, tumhe pana p³jetv± gacchatha, saªgho añña½ divasa½p³jessat²ti. Te p³jetv± d±na½ datv± gacchanti, vaµµati. Mah±paccariya½ pana kurundiyañca“ther± s±maºerehi d±petu½ na labhanti, sace sayameva t±ni pupph±ni tesa½ denti,vaµµati. Therehi pana ‘s±maºerehi ocinitv± µhapit±n²’ti ettakameva vattabban”tivutta½. Sace pana pupphav±ra½ y±citv± anocitesu pupphesu y±gubhatt±d²ni ±d±ya±gantv± s±maºere “ocinitv± deth±”ti vadanti, ñ±bhis±maºer±na½yeva ocinitv±d±tu½ vaµµati. Aññ±take ukkhipitv± rukkhas±kh±ya µhapenti, na orohitv± pal±yitabba½,ocinitv± d±tu½ vaµµati Sace pana koci dhammakathiko “bah³ni up±sak±vih±re pupph±ni, y±gubhatt±d²ni ±d±ya gantv± pupphap³ja½ karoth±”ti vadati,tasseva na kappat²ti mah±paccariyañca kurundiyañca vutta½. Mah±-aµµhakath±ya½ pana“eta½ akappiya½ na vaµµat²”ti avisesena vutta½.
35. Phalampi attano santaka½ vuttanayeneva m±t±pit³nañca sesañ±t²nañca d±tu½vaµµati. Kulasaªgahatth±ya pana dentassa vuttanayeneva attano santake parasantake saªghikesen±sanatth±ya niyamite ca dukkaµ±d²ni veditabb±ni. Attano santaka½yeva gil±namanuss±na½v± sampatta-issar±na½ v± kh²ºaparibbay±na½ v± d±tu½ vaµµati, phalad±na½ na hoti. Phalabh±jakenapisammatena saªghassa phalabh±janak±le sampattamanuss±na½ upa¹¹habh±ga½ d±tu½ vaµµati, asammatenaapaloketv± d±tabba½. Saªgh±r±mepi phalaparicchedena v± rukkhaparicchedena v± katik±k±tabb± “tato gil±namanuss±na½ v± aññesa½ v± phala½ y±cant±na½ yath±paricchedena catt±ripañca phal±ni d±tabb±ni, rukkh± v± dassetabb± ‘ito gahetu½ labbhat²”’ti. “Idhaphal±ni sundar±ni, ito gaºhath±”ti eva½ pana na vattabba½. Attano santaka½ sir²sacuººa½v± añña½ v± ya½ kiñci kas±va½ kulasaªgahatth±ya deti, dukkaµa½. Parasantak±d²supivuttanayeneva vinicchayo veditabbo. Aya½ pana viseso– saªghassa rakkhitagopit±pi rukkhachalligarubhaº¹amev±ti. Mattikadantakaµµhave¼upaººesupi garubhaº¹³paga½ ñatv± cuººe vuttanayenevavinicchayo veditabbo.
36. Jaªghapesaniyanti gih²na½ d³teyya½ s±sanaharaºakamma½ vuccati, ta½ na k±tabba½.Gih²nañhi s±sana½ gahetv± gacchantassa pade pade dukkaµa½. Ta½ kamma½ niss±ya laddhabhojana½bhuñjantassapi ajjhoh±re ajjhoh±re dukkaµa½. Paµhama½ s±sana½ aggahetv±pi pacch± “aya½d±ni so g±mo, handa na½ s±sana½ ±rocem²”ti magg± okkamantassapi pade pade dukkaµa½.S±sana½ ±rocetv± laddhabhojana½ bhuñjato purimanayeneva dukkaµa½. S±sana½ aggahetv± ±gatenapana “bhante, tasmi½ g±me itthann±massa k± pavatt²”ti pucchiyam±nena kathetu½vaµµati, pucchitapañhe doso natthi. Pañcanna½ pana sahadhammik±na½ m±t±pit³na½ paº¹upal±sassaattano veyy±vaccakarassa s±sana½ haritu½ vaµµati, gih²nañca kappiyas±sana½, tasm±“mama vacanena bhagavato p±de vandath±”ti v± “cetiya½ paµima½ bodhi½ saªghatthera½ vandath±”tiv± “cetiye gandhap³ja½ karoth±”ti v± “pupphap³ja½ karoth±”ti v± “bhikkh³ sannip±tetha,d±na½ dass±ma, dhamma½ des±payiss±m±”ti v± ²disesu s±sanesu kukkucca½ nak±tabba½. Kappiyas±san±ni hi et±ni, na gih²na½ gihikammapaµisa½yutt±n²ti. Imehipana aµµhahi kulad³sakakammehi uppannapaccay± pañcannampi sahadhammik±na½ na kappanti.Abh³t±rocanar³piyasa½voh±rehi uppannapaccayasadis±va honti.
Pabb±jan²yakammakato pana yasmi½ g±me v± nigame v± kulad³sakakamma½ kata½, yasmiñcavih±re vasati, neva tasmi½ g±me v± nigame v± caritu½ labhati, na vih±re vasitu½.Paµippassaddhakammenapi ca tena yesu kulesu pubbe kulad³sakakamma½ kata½, tatouppannapaccay± na gahetabb±, ±savakkhayapattenapi na gahetabb±, akappiy±va honti. “Kasm±na gaºhath±”ti pucchitena “pubbe eva½ katatt±”ti vutte sace vadanti “na maya½tena k±raºena dema, id±ni s²lavantat±ya dem±”ti, gahetabb±. Pakatiy± d±naµµh±neyevakulad³sakakamma½ kata½ hoti, tato pakatid±nameva gahetu½ vaµµati. Ya½ va¹¹hetv± denti,ta½ na vaµµati. Yasm± ca pucchitapañhe doso natthi, tasm± aññampi bhikkhu½ pubbaºhe v±s±yanhe v± antaraghara½ paviµµha½ koci puccheyya “kasm±, bhante, carath±”ti. Yenatthenacarati, ta½ ±cikkhitv± “laddha½ na laddhan”ti vutte sace na laddha½, “na laddhan”ti vatv±ya½ so deti, ta½ gahetu½ vaµµati.
37. “Na ca, bhikkhave, paºidh±ya araññe vatthabba½, yo vaseyya, ±patti dukkaµassa.Na ca, bhikkhave, paºidh±ya piº¹±ya caritabba½…pe… na ca, bhikkhave, paºidh±ya caªkamitabba½…pe…na ca, bhikkhave, paºidh±ya µh±tabba½…pe… na ca, bhikkhave, paºidh±ya nis²ditabba½…pe…na ca, bhikkhave, paºidh±ya seyy± kappetabb±, yo kappeyya, ±patti dukkaµass±”ti(p±r±. 223 ±dayo) vuttatt± “eva½ (p±r±. aµµha. 2.223) araññe vasanta½ ma½ janoarahatte v± sekkhabh³miya½ v± sambh±vessati, tato lokassa sakkato bhaviss±mi garukatom±nito p³jito”ti eva½ patthana½ katv± araññe na vasitabba½. Eva½ paºidh±ya “araññevasiss±m²”ti gacchantassa padav±re padav±re dukkaµa½, tath± araññe kuµikaraºacaªkamananis²dananiv±sanap±rupan±d²susabbakiccesu payoge payoge dukkaµa½, tasm± eva½ araññe na vasitabba½. Eva½ vasantohi sambh±vana½ labhatu v± m± v±, dukkaµa½ ±pajjati. Yo pana sam±dinnadhutaªgo “dhutaªga½rakkhiss±m²”ti v± “g±mante me vasato citta½ vikkhipati, arañña½ sapp±yan”ticintetv± v± “addh± araññe tiººa½ vivek±na½ aññatara½ p±puºiss±m²”ti v±“arañña½ pavisitv± arahatta½ ap±puºitv± na nikkhamiss±m²”ti v± “araññav±son±ma bhagavat± pasattho, mayi ca araññe vasante bah³ sabrahmac±r² g±manta½ hitv± ±raññak±bhavissant²”ti v± eva½ anavajjav±sa½ vasituk±mo hoti, teneva vasitabba½. Piº¹±yacarantassapi “abhikkant±d²ni saºµhapetv± piº¹±ya cariss±m²”ti niv±sanap±rupanakiccatopabhuti y±va bhojanapariyos±na½, t±va payoge payoge dukkaµa½, sambh±vana½ labhatu v± m±v±, dukkaµameva. Khandhakavattasekhiyavattaparip³raºattha½ pana sabrahmac±r²na½ diµµh±nugati-±pajjanattha½v± p±s±dikehi abhikkamapaµikkam±d²hi piº¹±ya pavisanto anupavajjo viññ³na½.Caªkaman±d²supi eseva nayo.

Iti p±¼imuttakavinayavinicchayasaªgahe

Kulasaªgahavinicchayakath± samatt±.