3. Vik±lag±mappavisanasikkh±padavaŗŗan±
508. Tatiye ariyamaggass±ti ettha saggamaggopi saŖgahetabbo. Aniyy±nikatt± saggamokkhamagg±na½tiracch±nabh³t± hi kath± tiracch±nakath±. Tiracch±nabh³tanti tirokaraŗabh³ta½ vibandhanabh³ta½.R±japaµisa½yutta½ kathanti (d². ni. aµµha. 1.17; ma. ni. aµµha. 2.223; sa½. ni.aµµha. 3.5.1080; a. ni. aµµha. 3.10.69-70) r±j±na½ ±rabbha mah±sammato mandh±t±dhamm±soko eva½mah±nubh±voti-±din± nayena pavattakatha½. Ettha ca asuko r±j±abhir³po dassan²yoti-±din± nayena gehassitakath±va tiracch±nakath± hoti. Sopin±ma eva½mah±nubh±vo khaya½ gatoti eva½ pavatt± pana aniccat±paµisa½yutt± kammaµµh±nabh±vetiµµhati. Coresupi m³ladevo eva½mah±nubh±vo, megham±lo eva½mah±nubh±votitesa½ kamma½ paµicca aho s³r±ti gehassitakath±va tiracch±nakath±.Yuddhepi bharatayuddh±d²su asukena asuko eva½ m±rito eva½ viddhoti k±mass±davasenevakath± tiracch±nakath±. Tepi n±ma khaya½ gat±ti eva½ pavatt± pana sabbattha kammaµµh±namevahoti. Apica ann±d²su eva½ vaŗŗavanta½ gandhavanta½ rasavanta½ phassasampanna½ kh±dimha bhuńjimhapivimha paribhuńjimh±ti k±mass±davasena kathetu½ na vaµµati, s±tthaka½ pana katv±pubbe eva½ vaŗŗ±disampanna½ anna½ p±na½ vattha½ sayana½ m±l±gandha½ s²lavant±na½ adamha,cetiyap³ja½ akarimh±ti kathetu½ vaµµati. ѱtikath±d²supi amh±ka½ ń±tak±s³r± samatth±ti v± pubbe maya½ eva½ vicitrehi y±nehi vicarimh±ti v±ass±davasena vattu½ na vaµµati, s±tthaka½ pana katv± tepi no ń±tak± khaya½ gat±tiv± pubbe maya½ evar³p± up±han± saŖghassa adamh±ti v± kathetabba½. G±makath±pisuniviµµhadunniviµµhasubhikkhadubbhikkh±divasena v± asukag±mav±sino s³r± samatth±tiv± eva½ ass±davasena na vaµµati, s±tthaka½ pana katv± saddh± pasann±ti v± khayavaya½gat±ti v± vattu½ vaµµati. Nigamanagarajanapadakath±supi eseva nayo.Itthikath±pi vaŗŗasaŗµh±n±d²ni paµicca ass±davasena na vaµµati, saddh± pasann±, khaya½gat±ti eva½ vattu½ vaµµati. S³rakath±pi nandimitto n±ma yodho s³ro ahos²tiass±davasena na vaµµati, saddho ahosi, khaya½ gatoti evameva vaµµati. Visikh±kath±piasuk± visikh± suniviµµh± dunniviµµh± s³r± samatth±ti ass±davaseneva navaµµati, saddh± pasann±, khaya½ gat±icceva vaµµati.Kumbhaµµh±nakath±ti kuµaµµh±nakath± udakatitthakath± vuccati, kumbhad±s²kath± v±.S±pi p±s±dik± naccitu½ g±yitu½ chek±ti ass±davasena na vaµµati, saddh±pasann±ti-±din± nayeneva vaµµati. Pubbapetakath±ti at²tań±tikath±. Tatthavattam±nań±tikath±sadisova vinicchayo.N±nattakath±ti purimapacchimakath±vimutt± avases± n±n±sabh±v± niratthakakath±.Lokakkh±yik±ti aya½ loko kena nimmito, asukena paj±patin±brahmun± issarena v± nimmito, k±ko seto aµµh²na½ setatt±, bak± ratt± lohitassarattatt±ti evam±dik± lok±yatavitaŗ¹asall±pakath±. Uppattiµhitisa½h±r±divasena loka½akkh±yat²ti lokakkh±yik±. Samuddakkh±yik± n±ma kasm± samuddo s±garo, s±garassarańńo puttehi khatatt± s±garo. Khato amheh²ti hatthamudd±ya niveditatt± samuddotievam±dik± niratthak± samuddakkh±yikakath±.Iti bhavo iti abhavoti ya½ v± ta½ v± niratthakak±raŗa½ vatv± pavattitakath± itibhav±bhavakath±.Ettha ca bhavoti sassata½, abhavoti uccheda½. Bhavoti vuddhi, abhavoti h±ni Bhavoti k±masukha½, abhavoti attakilamatho. Iti im±ya chabbidh±ya itibhav±bhavakath±yasaddhi½ b±tti½sa tiracch±nakath± n±ma hoti. Atha v± p±¼iya½ sar³pato an±gat±pi arańńapabbatanad²d²pakath±iti-saddena saŖgahetv± chatti½sa tiracch±nakath±ti vuccati. Iti v±ti hi etthaiti-saddo pak±ratthe, v±-saddo vikappatthe. Ida½ vutta½ hoti eva½pak±ra½ito ańńa½ v± t±disa½ niratthakakatha½ kathent²ti. ¾di-atthe v± iti-saddo itiv± iti evar³p± naccag²tav±ditavis³kadassan± paµiviratoti-±d²su (d². ni. 1.10,194) viya, evam±di½ ańńampi t±disa½ katha½ kathent²ti attho. 512. Aparikkhittassa g±massa upac±ro adinn±d±ne vuttanayeneva veditabboti imin±dutiyale¹¹up±to idha upac±roti dasseti. Sesamettha utt±nameva. Santa½ bhikkhu½an±pucchan±, anuńń±tak±raŗ±bh±vo, vik±le g±mappavisananti im±ni panettha t²ŗiaŖg±ni.
Vik±lag±mappavisanasikkh±padavaŗŗan± niµµhit±.