10. Dantaponasikkh±padavaººan±

263. Dasame ayyavos±µitak±n²ti pitupiº¹asseta½ adhivacana½. Umm±reti sus±ne katagehassa attano gehassa v± umm±re. Ghanabaddhoti ghanama½sena sambaddho,kathinasa½hatasar²roti vutta½ hoti.
264. Mukhadv±ranti galan±¼ika½. ¾h±ranti ajjhoharitabba½ ya½kiñci y±vak±lik±di½.¾hareyy±ti mukhadv±ra½ paveseyya. Mukhena v± paviµµha½ hotu n±sik±ya v±, galenaajjhoharaº²yatt± sabbampi ta½ mukhadv±ra½ pavesitameva hoti. Yasm± pana te bhikkh³ an±h±repiudake ±h±rasaññ±ya dantapone ca mukhadv±ra½ ±haµa½ idanti saññ±ya kukkucc±yi½su,tasm± vutta½ “te bhikkh³ adinna½…pe… samm± attha½ asallakkhetv± kukkucc±yi½s³”ti.Udakañhi yath±sukha½ p±tu½ dantakaµµhañca dantaponaparibhogena paribhuñjitu½ vaµµati, tassapana rasa½ gilitu½ na vaµµati. Sacepi dantakaµµharaso aj±nantassa anto pavisati, p±cittiyameva.Anajjhoharantena pana dantakaµµha½ v± hotu añña½ v±, kiñci mukhe pakkhipitu½ vaµµati.
265. Akallakoti gil±no sahatth± paribhuñjitu½ asakkonto mukhena paµiggaºh±ti.Ucc±raºamattanti ukkhipanamatta½. Ekadesenap²ti aªguliy±pi phuµµhamattena. Ta½ce paµiggaºh±ti, sabba½ paµiggahitamev±ti veºukoµiy± bandhitv± µhapitatt±. Sacepibh³miya½ µhitameva ghaµa½ d±yakena hatthap±se µhatv± ghaµa½ dass±m²ti dinnaveºukoµiggahaºavasenapaµiggaºh±ti, ubhayakoµibaddha½ sabbampi paµiggahitameva hoti. Bhikkhussa atth±ya ap²¼etv±pakatiy± p²¼iyam±na-ucchurasa½ sandh±ya “gaºhath±”ti vuttatt± “abhih±ro na paññ±yat²”tivutta½. Hatthap±se µhitassa pana bhikkhussa atth±ya p²¼iyam±n± ucchuto paggharanta½ rasa½gaºhitu½ vaµµati, doºik±ya saya½ paggharanta½ ucchurasa½ majjhe ±varitv± ±varitv± vissajjitampigaºhitu½ vaµµati. Katthaci aµµhakath±su.
Asa½h±rimeti th±mamajjhimena purisena asa½h±riye. “Tintiºik±dipaººes³”tivacanato s±kh±su paµiggahaºa½ ruhat²ti daµµhabba½. Puñchitv± paµiggahetv±ti ettha “puñchitepaµiggahaºakicca½ natthi, tasm± puñchitv± gahetv±ti evamattho gahetabbo”tivadanti. Puñchitv± paµiggahetv± v±ti evamettha attho daµµhabbo. Patte patitarajanacuººañhiabbhantaraparibhogatth±ya aparihaµabh±vato paµiggahetv± paribhuñjitu½ vaµµati. Pubb±bhogassaanur³pena “anupasampannassa datv±…pe… vaµµat²”ti vutta½. Yasm± pana ta½ “aññassadass±m²”ti cittupp±damattena parasantaka½ n±ma na hoti, tasm± tassa adatv±pi paµiggahetv±paribhuñjitu½ vaµµati.
Bhikkhussa det²ti aññassa bhikkhussa deti. Kañjikanti kh²raras±di½ ya½kiñcidrava½ sandh±ya vutta½. Hatthato mocetv± puna gaºh±ti, uggahitaka½ hot²ti ±ha “hatthatoamocentenev±”ti. ¾lulent±nanti ±lolent±na½, ayameva v± p±µho. ¾haritv±bh³miya½ µhapitatt± abhih±ro natth²ti ±ha “patto paµiggahetabbo”ti. Paµhamatara½u¼uªkato thev± patte patant²ti ettha “yath± paµhamatara½ patitatheve doso natthi, tath± ±kiritv±apanent±na½ pacch± patitathevepi abhihaµatt± nevatthi doso”ti vadanti. Caruken±tikhuddakabh±janena. Mukhavaµµiy±pi gahetu½ vaµµat²ti mukhavaµµi½ ukkhipitv± hatthe phus±pitegaºhitu½ vaµµati. Kec²ti abhayagiriv±sino. Esa nayoti k±yapaµibaddhapaµibaddhampik±yapaµibaddhamev±ti aya½ nayo. Tath± ca tattha k±yapaµibaddhe ta½paµibaddhe ca thullaccayameva vutta½.
Ten±ti yassa bhikkhuno santika½ gata½, tena. Tasm±ti yasm± m³laµµhasseva paribhogoanuññ±to, tasm±. Ta½ divasa½ hatthena gahetv± dutiyadivase paµiggahetv± paribhuñjantassauggahitakapaµiggahita½ hot²ti ±ha “an±masitv±”ti. Appaµiggahitatt± “sannidhipaccay±an±patt²”ti vutta½. Appaµiggahetv± paribhuñjantassa adinnamukhadv±r±patti hot²ti±ha “paµiggahetv± pana paribhuñjitabban”ti. “Ta½ divasa½…pe… na tatoparan”ti vacanato ta½ divasa½ hatthena gahetv± v± aggahetv± v± µhapita½ dutiyadivaseappaµiggahetv± paribhuñjantassa adinnamukhadv±r±patti hoti, hatthena gahetv± µhapita½ dutiyadivasepaµiggahetv± paribhuñjantassa pana uggahitakapaµiggahita½ hoti. Appaµiggahitameva hi hatthenagahetv± µhapita½. “S±ma½ gahetv± paribhuñjitun”ti hi vacanato appaµiggahitassevatasmi½ divase paribhogo anuññ±to. Tasm± ya½ vutta½ gaºµhipade “ta½ diyyam±na½patat²ti ettha yath± gaºabhojan±d²su gil±n±d²na½ kukkucc±yant±na½ gaºabhojana½anuññ±ta½, evamidh±pi bhagavat± paµiggahitameva kukkuccavinodanattha½ anuññ±tan”ti,ta½ na gahetabba½. “Ta½ diyyam±na½ patat²”ti avisesena vuttatt± cat³supi k±likesuaya½ nayo veditabbo.
Satthaken±ti paµiggahitasatthakena. Kasm± panettha uggahitapaccay± sannidhipaccay±v± doso na siy±ti ±ha “na hi ta½ paribhogatth±ya pariharant²”ti. Imin±va b±hiraparibhogattha½s±ma½ gahetv± anupasampannena dinna½ v± gahetv± pariharitu½ vaµµat²ti d²peti. Tasm±pattasammakkhan±di-attha½ s±ma½ gahetv± parihaµatel±di½ sace paribhuñjituk±mo hoti,paµiggahetv± paribhuñjantassa an±patti. Abbhantaraparibhogattha½ pana s±ma½ gahita½ paµiggahetv±paribhuñjantassa uggahitakapaµiggahita½ hoti, appaµiggahetv± paribhuñjantassa adinnamukhadv±r±pattihoti, abbhantaraparibhogatthameva anupasampannena dinna½ gahetv± pariharantassa siªg²loºakappoviya sannidhipaccay± ±patti hoti. Keci pana “th±mamajjhimassa purisassa ucc±raºamatta½hot²ti-±din± vuttapañcaªgasampattiy± paµiggahaºassa ruhanato b±hiraparibhogatthampi saceanupasampannena dinna½ gaºh±ti, paµiggahitamev±”ti vadanti. Eva½ sati idha b±hiraparibhogattha½anupasampannena dinna½ gahetv± pariharantassa sannidhipaccay± ±patti vattabb± siy±,“na hi ta½ paribhogatth±ya pariharant²”ti ca na vattabba½, tasm± b±hiraparibhogattha½ gahita½paµiggahita½ n±ma na hot²ti veditabba½. Yadi eva½ pañcasu paµiggahaºaªgesu “paribhogatth±y±”tivisesana½ vattabbanti? Na vattabba½. Paµiggahaºañhi paribhogatthameva hot²ti “paribhogatth±y±”tivisu½ avatv± “tañce bhikkhu k±yena v± k±yapaµibaddhena v± paµiggaºh±t²”ti ettakamevavutta½. Apare pana “satipi paµiggahaºe ‘na hi ta½ paribhogatth±ya pariharant²’ti idhaaparibhogatth±ya pariharaºe an±patti vutt±”ti vadanti. Udukkhalamusal±ni khiyyant²tiettha udukkhalamusal±na½ khayena pisitakoµµitabhesajjesu sace ±gantukavaººo paññ±yati,na vaµµati.
Suddha½ udaka½ hot²ti rukkhas±kh±d²hi ga¼itv± patana-udaka½ sandh±ya vutta½. Pattov±ssa paµiggahetabboti etth±pi pattagata½ chupitv± dentassa hatthalaggena misena dos±bh±vattha½ pattapaµiggahaºanti abbhantaraparibhogatthameva paµiggahaºa½ veditabba½.Ya½ s±maºerassa patte patati…pe… paµiggahaºa½ na vijahat²ti ettha punappuna½ gaºhantassaattano patte pakkhittameva “attano santakan”ti sanniµµh±nakaraºato hatthagata½ paµiggahaºa½na vijahati, paricchinditv± dinna½ pana gaºhantassa gahaºasamayeyeva “attano santakan”tisanniµµh±nassa katatt± hatthagata½ paµiggahaºa½ vijahati. Kesañci atth±ya odana½ pakkhipat²tiettha anupasampannassa atth±ya pakkhipantepi “±gantv± gaºhissat²”ti sayameva pakkhipitv±µhapanato paµiggahaºa½ na vijahati, anupasampannassa hatthe pakkhitta½ pana anupasampanneneva µhapita½n±ma hot²ti paµiggahaºa½ vijahati pariccattabh±vato. Tena vutta½ “s±maºera…pe…pariccattatt±”ti.
Paµiggahaº³paga½ bh±ra½ n±ma th±mamajjhimassa purisassa ukkhep±raha½. Kiñc±pi avissajjetv±va aññena hatthena pidahantassa doso natthi, tath±pi na pidahitabbanti aµµhakath±pam±ºeneva gahetabba½.Macchikav±raºatthanti ettha “sacepi s±kh±ya laggaraja½ patte patati, sukhena paribhuñjitu½sakk±ti s±kh±ya paµiggahitatt± abbhantaraparibhogatthamevidha paµiggahaºanti m³lapaµiggahaºamevavaµµat²”ti vutta½. Apare pana “macchikav±raºatthanti ettha vacanamatta½ gahetv± b±hiraparibhogattha½gahitan”ti vadanti. Tasmimpi asat²ti c±µiy± v± kuº¹ake v± asati. Anupasampanna½g±h±petv±ti ta½yeva ajjhoharaº²yabhaº¹a½ anupasampannena g±h±petv±. Therassa patta½anutherass±ti therassa patta½ attan± gahetv± anutherassa deti. Tuyha½ y±gu½ mayha½deh²ti ettha eva½ vatv± s±maºerassa patta½ gahetv± attanopi patta½ tassa deti. Etthapan±ti paº¹ito s±maºeroti-±dipattaparivattanakath±ya. K±raºa½ upaparikkhitabbantiyath± m±tu-±d²na½ tel±d²ni haranto tath±r³pe kicce anupasampannena aparivattetv±va paribhuñjitu½labhati, evamidha pattaparivattana½ akatv± paribhuñjitu½ na labhat²ti ettha k±raºa½ v²ma½sitabbantiattho.
Ettha pana “s±maºerehi gahitataº¹ulesu parikkh²ºesu avassa½ amh±ka½ s±maºer± saªgaha½karont²ti vitakkuppatti sambhavati, tasm± ta½ parivattetv±va paribhuñjitabba½. M±t±pit³na½atth±ya pana ch±yatth±ya v± gahaºe paribhog±s± natthi, tasm± ta½ vaµµat²”tik±raºa½ vadanti. Teneva ±cariyabuddhadattattherenapi vutta½–
“M±t±pit³namatth±ya, tel±diharatopi ca;
s±kha½ ch±y±di-atth±ya, imesa½ na visesati.
“Tasm± hissa visesassa, cintetabba½ tu k±raºa½;
tassa s±layabh±va½ tu, visesa½ takkay±ma tan”ti.
Idamevettha yuttatara½ avassa½ tath±vidhavitakkuppattiy± sambhavato. Na sakk± hi ettha vitakka½sodhetunti. M±t±d²na½ atth±ya haraºe pana n±vassa½ tath±vidhavitakkuppatt²ti sakk±vitakka½ sodhetu½. Yattha hi vitakka½ sodhetu½ sakk±, tattha nevatthi doso. Tenevavakkhati “sace pana sakkoti vitakka½ sodhetu½, tato laddha½ kh±ditumpi vaµµat²”ti.
Nicc±letu½ na sakkot²ti nicc±letv± sakkhar± apanetu½ na sakkoti. ¾dh±rakepatto µhapito hot²ti paµiggahetabbapatta½ sandh±ya vutta½. C±let²ti vin± k±raºa½c±leti. Satipi k±raºe bhikkh³na½ paribhog±raha½ c±letu½ na vaµµati. Kiñc±pi “anuj±n±mi,bhikkhave, amanussik±b±dhe ±makama½sa½ ±makalohitan”ti (mah±va. 264) t±dise±b±dhe attano atth±ya ±makama½sapaµiggahaºa½ anuññ±ta½, “±makama½sapaµiggahaº± paµiviratohot²”ti ca s±maññato paµikkhitta½, tath±pi attano aññassa v± bhikkhuno atth±ya aggahitatt±“s²havigh±s±di½…pe… vaµµat²”ti vutta½. Sakkoti vitakka½ sodhetuntimayhampi det²ti vitakkassa anuppannabh±va½ sallakkhetu½ sakkoti, s±maºerassa dass±m²tisuddhacittena may± gahitanti v± sallakkhetu½ sakkoti.
Sace pana m³lepi paµiggahita½ hot²ti ettha “gahetv± gate mayhampi dadeyyunti saññ±yasace paµiggahita½ hot²”ti vadanti. Koµµh±se karot²ti bhikkhus±maºer± ca attanoattano abhirucita½ koµµh±sa½ gaºhant³ti sabbesa½ samake koµµh±se karoti. Gahit±vasesantis±maºerehi gahitakoµµh±sato avasesa½. Gaºhitv±ti “mayha½ ida½ gaºhiss±m²”tigahetv±. Idha gahit±vasesa½ n±ma tena gaºhitv± puna µhapita½. Paµiggahetv±ti tadahupaµiggahetv±. Teneva “y±vak±likena y±vaj²vikasa½sagge doso natth²”ti vutta½.Sace pana purimadivase paµiggahetv± µhapit± hoti, s±misena mukhena tass± vaµµiy± dh³ma½pivitu½ na vaµµati. Samuddodaken±ti appaµiggahitasamuddodakena. Yasm± katakaµµhiudaka½ pas±detv± visu½ tiµµhati, tasm± “abboh±rikan”ti vutta½. Laggat²timukhe hatthe ca udake sukkhe setavaººa½ dassenta½ laggati. P±n²ya½ gahetv±ti attanoyevaatth±ya gahetv±. Sace pana p²t±vasesa½ tattheva ±kiriss±m²ti gaºh±ti, puna paµiggahaºakicca½natthi. Vikkhambhetv±ti viy³hitv±, apanetv±ti attho.
Mah±bh³tes³ti sar²ranissitesu mah±bh³tesu. Patat²ti vicchinditv± patati.Vicchinditv± patitameva hi paµiggahetabba½, na itara½. Allad±ru½ rukkhato chinditv±pik±tu½ vaµµat²ti ettha mattikatth±ya pathavi½ khaºitumpi vaµµat²ti veditabba½. Sappadaµµhakkhaºeyevavaµµat²ti asati kappiyak±rake s±ma½ gahetv± paribhuñjitu½ vaµµati, aññad± paµiggah±petv±paribhuñjitabba½. Sesamettha utt±nameva. Appaµiggahitat±, ananuññ±tat±, dh³m±di-abboh±rik±bh±vo,ajjhoharaºanti im±ni panettha catt±ri aªg±ni.

Dantaponasikkh±padavaººan± niµµhit±.

Niµµhito bhojanavaggo catuttho.