9. P±timokkhaµµhapanakkhandhaka½
P±timokkhuddesay±canakath±vaººan±
383. P±timokkhaµµhapanakkhandhake tadah³ti (ud±. aµµha. 45) tasmi½ ahanitasmi½ divase. Uposatheti ettha upavasanti etth±ti uposatho, upavasant²ti s²lenav± anasanena v± upet± hutv± vasant²ti attho. Ayañhi uposatha-saddo “aµµhaªgasamann±gata½uposatha½ upavas±m²”ti-±d²su (a. ni. 3.71; 10.46) s²le ±gato. “Uposathov± pav±raº± v±”ti-±d²su (mah±va. 155) p±timokkhuddes±divinayakamme. “Gop±lak³posathonigaºµh³posatho”ti-±d²su (a. ni. 3.71) upav±se. “Uposatho n±ma n±gar±j±”ti-±d²su(d². ni. 2.246; ma. ni. 3.258) paññattiya½. “Ajjuposatho pannaraso”ti-±d²su(mah±va. 168) divase. Idh±pi divaseyeva daµµhabbo. Tasm± tadahuposatheti tasmi½uposathadivasabh³te ahan²ti attho. Nisinno hot²ti mah±bhikkhusaªghaparivuto ov±dap±timokkha½uddisitu½ up±sik±ya ratanap±s±de nisinno hoti. Nisajja pana bhikkh³na½ citt±niolokento eka½ duss²lapuggala½ disv± “sac±ha½ imasmi½ puggale idha nisinneyevap±timokkha½ uddisiss±mi, sattadh±vassa muddh± phalissat²”ti tasmi½ anukamp±ya tuºh²yevaahosi.Abhikkant±ti atikkant± parikkh²º±. Uddhaste aruºeti uggate aruºas²se. Nandimukhiy±tituµµhimukhiy±. Uddhasta½ aruºanti aruºuggamana½ patv±pi “uddisatu, bhante, bhagav±bhikkh³na½ p±timokkhan”ti thero bhagavanta½ p±timokkhuddesa½ y±ci tasmi½ k±le “na,bhikkhave, anuposathe uposatho k±tabbo”ti (mah±va. 183) sikkh±padassa apaññattatt±.Aparisuddh±, ±nanda, paris±ti tikkhattu½ therena p±timokkhuddesassa y±citatt± anuddesassak±raºa½ kathento “asukapuggalo aparisuddho”ti avatv± “aparisuddh±, ±nanda,paris±”ti ±ha Kasm± pana bhagav± tiy±maratti½ tath± v²tin±mesi? Tato paµµh±yaov±dap±timokkha½ anuddisituk±mo tassa vatthu½ p±kaµa½ k±tu½.Addas±ti katha½ addasa. Attano cetopariyañ±ºena tassa½ parisati bhikkh³na½citt±ni parij±nanto tassa purisassa duss²lyacitta½ passi. Yasm± pana citte diµµheta½samaªg²puggalo diµµho n±ma hoti, tasm± “addas± kho ±yasm± mah±moggall±no ta½puggala½ duss²lan”ti vutta½. Yatheva hi an±gate sattasu divasesu pavatta½ paresa½citta½ cetopariyañ±ºal±bh² paj±n±ti, eva½ at²tep²ti. Duss²lanti niss²la½,s²lavirahitanti attho. P±padhammanti duss²latt± eva h²najjh±sayat±ya l±makasabh±va½.Asucinti aparisuddhehi k±yakamm±d²hi samann±gatatt± na suci½. Saªkassarasam±c±rantikiñcideva as±ruppa½ disv± “ida½ imin± kata½ bhavissat²”ti eva½ paresa½ ±saªkan²yat±yasaªk±ya saritabbasam±c±ra½. Atha v± kenacideva karaº²yena mantayante bhikkh³ disv± “kaccinu kho ime may± katakamma½ j±nitv± mantent²”ti attanoyeva saªk±ya saritabbasam±c±ra½.Lajjitabbat±ya paµicch±detabbassa karaºato paµicchanna½ kammanta½ etass±ti paµicchannakammanta½.Kucchitasamaºavesadh±rit±ya na samaºanti assamaºa½. Sal±kaggahaº±d²su “kittak±samaº±”ti gaºan±ya “ahampi samaºomh²”ti micch±paµiññ±ya samaºapaµiñña½. Aseµµhac±rit±yaabrahmac±ri½. Aññe brahmac±rino sunivatthe sup±rute kusumbhakapaµadhare g±manigam±d²supiº¹±ya caritv± j²vika½ kappente disv± abrahmac±r² sam±no sayampi t±disena ±k±renapaµipajjanto uposath±d²su ca sandissanto “ahampi brahmac±r²”ti paµiñña½ dento viyahot²ti brahmac±ripaµiñña½. P³tin± kammena s²lavipattiy± anto anupaviµµhatt± antop³ti½.Chahi dv±rehi r±g±dikiles±vassavena tintatt± avassuta½. Sañj±tar±g±dikacavaratt±s²lavantehi cha¹¹etabbatt± ca kasambuj±ta½. Majjhe bhikkhusaªghassa nisinnanti saªghapariy±pannoviya bhikkhusaªghassa anto nisinna½.Diµµhos²ti “aya½ na pakatatto”ti bhagavat± diµµho asi. Yasm± ca eva½ diµµho, tasm±natthi te tava bhikkh³hi saddhi½ ekakamm±disa½v±so. Yasm± pana so sa½v±so tava natthi,tasm± uµµhehi ±vusoti evamettha padayojan± veditabb±. Tatiyampi kho so puggalotuºh² ahos²ti anekav±ra½ vatv±pi “thero sayameva nibbinno oramissati, id±niimesa½ paµipatti½ j±niss±m²”ti v± adhipp±yena tuºh² ahosi.B±h±ya½ gahetv±ti “bhagavat± may± ca y±th±vato diµµho, y±vatatiya½ ‘uµµheh²’ti cavutto na uµµh±ti, id±nissa nikka¹¹hanak±lo m± saªghassa uposathantar±yo ahos²”ti b±h±ya½aggahesi. Bahi dv±rakoµµhak± nikkh±metv±ti dv±rakoµµhak± dv±ras±lato nikkh±metv±,bah²ti pana nikkh±mitaµµh±nadassana½. Atha v± bahidv±rakoµµhak±ti bahidv±rakoµµhakatopinikkh±metv±, na antodv±rakoµµhakato eva. Ubhayath±pi vih±rato bahikatv±ti attho.S³cighaµika½ datv±ti agga¼as³ciñca uparighaµikañca ±dahitv±, suµµhu kav±µa½ thaketv±tiattho. Y±va b±h±gahaº±pi n±m±ti “aparisuddh±, ±nanda, paris±”ti vacana½ sutv±eva hi tena pakkamitabba½ siy±, eva½ apakkamitv± y±va b±h±gahaº±pi n±ma so moghapuriso±gamissati, acchariyamidanti dasseti. Idañca garahaºacchariyamev±ti veditabba½.