Y±n±dipaµikkhepakath±vaººan±

253. Anuj±n±mi, bhikkhave, purisayutta½ hatthavaµµakanti ettha “anuj±n±mi, bhikkhave, purisayutta½, anuj±n±mi, bhikkhave, hatthavaµµakan”ti eva½ paccekav±kyaparisam±pana½ adhippetanti ±ha “purisayutta½ itthis±rathi v±…pe… puris± v±, vaµµatiyev±”ti. P²µhakasivikanti p²µhakay±na½. P±µaªkinti andolik±yeta½ adhivacana½.

Ucc±sayanamah±sayanapaµikkhepakath±vaººan±

254. V±¼ar³p±n²ti ±harim±ni v±¼ar³p±ni. “Akappiyar³p±kulo akappiyamañco pallaªko”ti s±rasam±se vutta½. “D²ghalomako mah±kojavoti caturaªgul±dhikalomo k±¼akojavo. “Caturaªgul±dhik±ni kira tassa lom±n²”ti vacanato caturaªgulato heµµh± vaµµat²ti vadanti. V±nacitro uºº±mayattharaºoti bhitticched±divasena vicitro uºº±mayattharaºo. Ghanapupphako uºº±mayattharaºoti uºº±mayalohitattharaºo. Pakatit³lik±ti rukkhat³lalat±t³lapoµak²t³lasaªkh±t±na½ tiººa½ t³l±na½ aññatarapuºº± t³lik±. “Uddalom²ti ubhatodasa½ uºº±mayattharaºa½. Ekantalom²ti ekatodasa½ uºº±mayattharaºan”ti d²ghanik±yaµµhakath±ya½ (d². ni. aµµha. 1.15) vutta½, s±rasam±se pana “uddalom²ti ekato uggatapuppha½. Ekantalom²ti ubhato uggatapupphan”ti vutta½. “Koseyyakaµµissamayanti koseyyakasaµamayan”ti ±cariyadhammap±lattherena vutta½. Suddhakoseyyanti ratanaparisibbanarahita½. D²ghanik±yaµµhakath±ya½ panettha “µhapetv± t³lika½ sabb±neva gonak±d²ni ratanaparisibbit±ni vaµµant²”ti vutta½. Tattha “µhapetv± t³likan”ti etena ratanaparisibbanarahit±pi t³lik± na vaµµat²ti d²peti. “Ratanaparisibbit±ni vaµµant²”ti imin± pana y±ni ratanaparisibbit±ni, t±ni bh³mattharaºavasena yath±nur³pa½ mañc±d²su ca upanetu½ vaµµat²ti d²pitanti veditabba½. Ettha ca vinayapariy±ya½ patv± garuke µh±tabbatt± idha vuttanayenevettha vinicchayo veditabbo. Suttantikadesan±ya½ pana gahaµµh±nampi vasena vuttatt± tesa½ saªgaºhanattha½ “µhapetv± t³lika½…pe… vaµµant²”ti vuttanti apare.
Ajinacammeh²ti ajinamigacammehi. T±ni kira camm±ni sukhumatar±ni, tasm± dupaµµatipaµµ±ni katv± sibbanti. Tena vutta½ “ajinapaveº²”ti. Uttara½ uparibh±ga½ ch±det²ti uttaracchado, vit±na½, tañca lohitavit±na½ idh±dhippetanti ±ha “uparibaddhena rattavit±nen±”ti. “Rattavit±nesu ca k±s±va½ vaµµati, kusumbh±dirattameva na vaµµat²”ti gaºµhipadesu vutta½. Mah±-upadh±nanti pam±º±tikkanta½ upadh±na½. Ettha ca kiñc±pi d²ghanik±yaµµhakath±ya½ (d². ni aµµha. 1.15) “alohitak±ni dvepi vaµµantiyeva, tato uttari labhitv± aññesa½ d±tabb±ni, d±tu½ asakkonto mañce tiriya½ attharitv± upari paccattharaºa½ datv± nipajjitumpi labhat²”ti avisesena vutta½, sen±sanakkhandhakavaººan±ya½ (c³¼ava. aµµha. 297) pana “agil±nassa s²supadh±nañca p±dupadh±nañc±ti dvayameva vaµµati, gil±nassa bimbohan±ni santharitv± upari paccattharaºa½ datv± nipajjitumpi vaµµat²”ti vuttatt± gil±noyeva mañce tiriya½ attharitv± nipajjitu½ labhat²ti veditabba½.

Ucc±sayanamah±sayanapaµikkhepakath±vaººan± niµµhit±.