15. Upajjh±yavattakath±
64. Tena kho pana samayena bhikkh³ anupajjh±yak± an±cariyak± [ida½ pada½ s². sy±. potthakesu natthi] anovadiyam±n± ananus±siyam±n± dunnivatth± dupp±rut± an±kappasampann± piº¹±ya caranti; manuss±na½ [te manuss±na½ (ka.)] bhuñjam±n±na½ uparibhojanepi uttiµµhapatta½ upan±menti, uparikh±dan²yepi uttiµµhapatta½ upan±menti, uparis±yan²yepi uttiµµhapatta½ upan±menti, uparip±n²yepi uttiµµhapatta½ upan±menti; s±ma½ s³pampi odanampi viññ±petv± bhuñjanti; bhattaggepi ucc±sadd± mah±sadd± viharanti. Manuss± ujjh±yanti khiyyanti vip±centi– “kathañhi n±ma samaº± sakyaputtiy± dunnivatth± dupp±rut± an±kappasampann± piº¹±ya carissanti; manuss±na½ bhuñjam±n±na½, uparibhojanepi uttiµµhapatta½ upan±messanti, uparikh±dan²yepi uttiµµhapatta½ upan±messanti, uparis±yan²yepi uttiµµhapatta½ upan±messanti, uparip±n²yepi uttiµµhapatta½ upan±messanti; s±ma½ s³pampi odanampi viññ±petv± bhuñjissanti; bhattaggepi ucc±sadd± mah±sadd± viharissanti seyyath±pi br±hmaº± br±hmaºabhojane”ti.Assosu½ kho bhikkh³ tesa½ manuss±na½ ujjh±yant±na½ khiyyant±na½ vip±cent±na½. Ye te bhikkh³ appicch± santuµµh± lajjino kukkuccak± sikkh±k±m±, te ujjh±yanti khiyyanti vip±centi– “kathañhi n±ma bhikkh³ dunnivatth± dupp±rut± an±kappasampann± piº¹±ya carissanti; manuss±na½ bhuñjam±n±na½, uparibhojanepi uttiµµhapatta½ upan±messanti, uparikh±dan²yepi uttiµµhapatta½ upan±messanti, uparis±yan²yepi uttiµµhapatta½ upan±messanti, uparip±n²yepi uttiµµhapatta½ upan±messanti; s±ma½ s³pampi odanampi viññ±petv± bhuñjissanti; bhattaggepi ucc±sadd± mah±sadd± viharissant²”ti. Atha kho te bhikkh³…pe… bhagavato etamattha½ ±rocesu½.Atha kho bhagav± etasmi½ nid±ne etasmi½ pakaraºe bhikkhusaªgha½ sannip±t±petv± bhikkh³ paµipucchi– “sacca½ kira, bhikkhave, bhikkh³ dunnivatth± dupp±rut± an±kappasampann± piº¹±ya caranti, manuss±na½ bhuñjam±n±na½ upari bhojanepi uttiµµhapatta½ upan±menti, uparikh±dan²yepi uttiµµhapatta½ upan±menti, uparis±yan²yepi uttiµµhapatta½ upan±menti, uparip±n²yepi uttiµµhapatta½ upan±menti, s±ma½ s³pampi odanampi viññ±petv± bhuñjanti, bhattaggepi ucc±sadd± mah±sadd± viharant²”ti? “Sacca½ bhagav±”ti. Vigarahi buddho bhagav±– “ananucchavika½, bhikkhave, tesa½ moghapuris±na½ ananulomika½ appatir³pa½ ass±maºaka½ akappiya½ akaraº²ya½. Kathañhi n±ma te, bhikkhave, moghapuris± dunnivatth± dupp±rut± an±kappasampann± piº¹±ya carissanti, manuss±na½ bhuñjam±n±na½ uparibhojanepi uttiµµhapatta½ upan±messanti, uparikh±dan²yepi uttiµµhapatta½ upan±messanti, uparis±yan²yepi uttiµµhapatta½ upan±messanti, uparip±n²yepi uttiµµhapatta½ upan±messanti, s±ma½ s³pampi odanampi viññ±petv± bhuñjissanti, bhattaggepi ucc±sadd± mah±sadd± viharissanti. Neta½, bhikkhave, appasann±na½ v± pas±d±ya, pasann±na½ v± bhiyyobh±v±ya. Atha khveta½, bhikkhave, appasann±nañceva appas±d±ya, pasann±nañca ekacc±na½ aññathatt±y±”ti. Atha kho bhagav± te bhikkh³ anekapariy±yena vigarahitv± dubbharat±ya dupposat±ya mahicchat±ya asantuµµhit±ya [asantuµµhiy± (s².), asantuµµhat±ya (sy±)] saªgaºik±ya kosajjassa avaººa½ bh±sitv± anekapariy±yena subharat±ya suposat±ya appicchassa santuµµhassa sallekhassa dhutassa p±s±dikassa apacayassa v²riy±rambhassa [viriy±rambhassa (s². sy±.)] vaººa½ bh±sitv± bhikkh³na½ tadanucchavika½ tadanulomika½ dhammi½ katha½ katv± bhikkh³ ±mantesi– 65. “Anuj±n±mi, bhikkhave, upajjh±ya½. Upajjh±yo, bhikkhave, saddhivih±rikamhi puttacitta½ upaµµhapessati saddhivih±riko upajjh±yamhi pitucitta½ upaµµhapessati. Eva½ te aññamañña½ sag±rav± sappatiss± sabh±gavuttino viharant± imasmi½ dhammavinaye vu¹¹hi½ viru¼hi½ vepulla½ ±pajjissanti. Evañca pana, bhikkhave, upajjh±yo gahetabbo– eka½sa½ uttar±saªga½ karitv± p±de vanditv± ukkuµika½ nis²ditv± añjali½ paggahetv± evamassa vacan²yo– ‘upajjh±yo me, bhante, hohi; upajjh±yo me, bhante, hohi; upajjh±yo me, bhante, hoh²’ti. S±h³ti v± lah³ti v± op±yikanti v± patir³panti v± p±s±dikena samp±deh²ti v± k±yena viññ±peti, v±c±ya viññ±peti, k±yena v±c±ya [na v±c±ya (ka.)] viññ±peti, gahito hoti upajjh±yo; na k±yena viññ±peti, na v±c±ya viññ±peti na k±yena v±c±ya viññ±peti, na gahito hoti upajjh±yo. 66. [C³¼ava. 376 ±dayo]“saddhivih±rikena, bhikkhave, upajjh±yamhi samm± vattitabba½. Tatr±ya½ samm±vattan±–“K±lasseva vuµµh±ya up±han± omuñcitv± eka½sa½ uttar±saªga½ karitv± dantakaµµha½ d±tabba½, mukhodaka½ d±tabba½, ±sana½ paññapetabba½. Sace y±gu hoti, bh±jana½ dhovitv± y±gu upan±metabb±. Y±gu½ p²tassa udaka½ datv± bh±jana½ paµiggahetv± n²ca½ katv± s±dhuka½ appaµigha½santena dhovitv± paµis±metabba½. Upajjh±yamhi vuµµhite ±sana½ uddharitabba½. Sace so deso ukl±po hoti, so deso sammajjitabbo.“Sace upajjh±yo g±ma½ pavisituk±mo hoti, niv±sana½ d±tabba½, paµiniv±sana½ paµiggahetabba½, k±yabandhana½ d±tabba½, saguºa½ katv± saªgh±µiyo d±tabb±, dhovitv± patto sodako [sa-udako (ka.)] d±tabbo. Sace upajjh±yo pacch±samaºa½ ±kaªkhati, timaº¹ala½ paµicch±dentena parimaº¹ala½ niv±setv± k±yabandhana½ bandhitv± saguºa½ katv± saªgh±µiyo p±rupitv± gaºµhika½ paµimuñcitv± dhovitv± patta½ gahetv± upajjh±yassa pacch±samaºena hotabba½. N±tid³re gantabba½, n±cc±sanne gantabba½, pattapariy±panna½ paµiggahetabba½. Na upajjh±yassa bhaºam±nassa antarantar± kath± op±tetabb±. Upajjh±yo ±pattis±mant± bhaºam±no niv±retabbo.“Nivattantena paµhamatara½ ±gantv± ±sana½ paññapetabba½, p±dodaka½ p±dap²µha½ p±dakathalika½ upanikkhipitabba½, paccuggantv± pattac²vara½ paµiggahetabba½, paµiniv±sana½ d±tabba½, niv±sana½ paµiggahetabba½. Sace c²vara½ sinna½ hoti, muhutta½ uºhe ot±petabba½, na ca uºhe c²vara½ nidahitabba½; c²vara½ saªgharitabba½, c²vara½ saªgharantena caturaªgula½ kaººa½ uss±retv± c²vara½ saªgharitabba½– m± majjhe bhaªgo ahos²ti. Obhoge k±yabandhana½ k±tabba½.“Sace piº¹ap±to hoti, upajjh±yo ca bhuñjituk±mo hoti, udaka½ datv± piº¹ap±to upan±metabbo. Upajjh±yo p±n²yena pucchitabbo Bhutt±vissa udaka½ datv± patta½ paµiggahetv± n²ca½ katv± s±dhuka½ appaµigha½santena dhovitv± vodaka½ katv± muhutta½ uºhe ot±petabbo, na ca uºhe patto nidahitabbo. Pattac²vara½ nikkhipitabba½. Patta½ nikkhipantena ekena hatthena patta½ gahetv± ekena hatthena heµµh±mañca½ v± heµµh±p²µha½ v± par±masitv± patto nikkhipitabbo. Na ca anantarahit±ya bh³miy± patto nikkhipitabbo. C²vara½ nikkhipantena ekena hatthena c²vara½ gahetv± ekena hatthena c²varava½sa½ v± c²vararajju½ v± pamajjitv± p±rato anta½ orato bhoga½ katv± c²vara½ nikkhipitabba½. Upajjh±yamhi vuµµhite ±sana½ uddharitabba½, p±dodaka½ p±dap²µha½ p±dakathalika½ paµis±metabba½. Sace so deso ukl±po hoti, so deso sammajjitabbo.“Sace upajjh±yo nah±yituk±mo hoti, nah±na½ paµiy±detabba½. Sace s²tena attho hoti, s²ta½ paµiy±detabba½. Sace uºhena attho hoti, uºha½ paµiy±detabba½.“Sace upajjh±yo jant±ghara½ pavisituk±mo hoti, cuººa½ sannetabba½, mattik± temetabb±, jant±gharap²µha½ ±d±ya upajjh±yassa piµµhito piµµhito gantv± jant±gharap²µha½ datv± c²vara½ paµiggahetv± ekamanta½ nikkhipitabba½, cuººa½ d±tabba½, mattik± d±tabb±. Sace ussahati, jant±ghara½ pavisitabba½. Jant±ghara½ pavisantena mattik±ya mukha½ makkhetv± purato ca pacchato ca paµicch±detv± jant±ghara½ pavisitabba½. Na there bhikkh³ anupakhajja nis²ditabba½. Na nav± bhikkh³ ±sanena paµib±hitabb±. Jant±ghare upajjh±yassa parikamma½ k±tabba½. Jant±ghar± nikkhamantena jant±gharap²µha½ ±d±ya purato ca pacchato ca paµicch±detv± jant±ghar± nikkhamitabba½.“Udakepi upajjh±yassa parikamma½ k±tabba½. Nah±tena paµhamatara½ uttaritv± attano gatta½ vodaka½ katv± niv±setv± upajjh±yassa gattato udaka½ pamajjitabba½, niv±sana½ d±tabba½, saªgh±µi d±tabb±, jant±gharap²µha½ ±d±ya paµhamatara½ ±gantv± ±sana½ paññapetabba½, p±dodaka½ p±dap²µha½ p±dakathalika½ upanikkhipitabba½, upajjh±yo p±n²yena pucchitabbo. Sace uddis±petuk±mo hoti, uddisitabbo. Sace paripucchituk±mo hoti, paripucchitabbo.“Yasmi½ vih±re upajjh±yo viharati, sace so vih±ro ukl±po hoti, sace ussahati, sodhetabbo. Vih±ra½ sodhentena paµhama½ pattac²vara½ n²haritv± ekamanta½ nikkhipitabba½. Nis²danapaccattharaºa½ n²haritv± ekamanta½ nikkhipitabba½. Bhisibibbohana½ [bhisibimbohana½ (s². sy±.)] n²haritv± ekamanta½ nikkhipitabba½. Mañco n²ca½ katv± s±dhuka½ appaµigha½santena, asaªghaµµentena kav±µapiµµha½, n²haritv± ekamanta½ nikkhipitabbo. P²µha½ n²ca½ katv± s±dhuka½ appaµigha½santena asaªghaµµentena kav±µapiµµha½, n²haritv± ekamanta½ nikkhipitabba½. Mañcapaµip±dak± n²haritv± ekamanta½ nikkhipitabb±. Khe¼amallako n²haritv± ekamanta½ nikkhipitabbo. Apassenaphalaka½ n²haritv± ekamanta½ nikkhipitabba½. Bh³mattharaºa½ yath±paññatta½ sallakkhetv± n²haritv± ekamanta½ nikkhipitabba½. Sace vih±re sant±naka½ hoti, ullok± paµhama½ oh±retabba½, ±lokasandhikaººabh±g± pamajjitabb±. Sace gerukaparikammakat± bhitti kaººakit± hoti, co¼aka½ temetv± p²¼etv± pamajjitabb±. Sace k±¼avaººakat± bh³mi kaººakit± hoti, co¼aka½ temetv± p²¼etv± pamajjitabb±. Sace akat± hoti bh³mi, udakena paripphositv± sammajjitabb±– m± vih±ro rajena uhaññ²ti. Saªk±ra½ vicinitv± ekamanta½ cha¹¹etabba½.“Bh³mattharaºa½ ot±petv± sodhetv± papphoµetv± atiharitv± yath±paññatta½ paññapetabba½. Mañcapaµip±dak± ot±petv± pamajjitv± atiharitv± yath±µh±ne µhapetabb±. Mañco ot±petv± sodhetv± papphoµetv± n²ca½ katv± s±dhuka½ appaµigha½santena, asaªghaµµentena kav±µapiµµha½, atiharitv± yath±paññatta½ paññapetabbo. P²µha½ ot±petv± sodhetv± papphoµetv± n²ca½ katv± s±dhuka½ appaµigha½santena, asaªghaµµentena kav±µapiµµha½, atiharitv± yath±paññatta½ paññapetabba½. Bhisibibbohana½ ot±petv± sodhetv± papphoµetv± atiharitv± yath±paññatta½ paññapetabba½. Nis²danapaccattharaºa½ ot±petv± sodhetv± papphoµetv± atiharitv± yath±paññatta½ paññapetabba½. Khe¼amallako ot±petv± pamajjitv± atiharitv± yath±µh±ne µhapetabbo. Apassenaphalaka½ ot±petv± pamajjitv± atiharitv± yath±µh±ne µhapetabba½. Pattac²vara½ nikkhipitabba½. Patta½ nikkhipantena ekena hatthena patta½ gahetv± ekena hatthena heµµh±mañca½ v± heµµh±p²µha½ v± par±masitv± patto nikkhipitabbo. Na ca anantarahit±ya bh³miy± patto nikkhipitabbo. C²vara½ nikkhipantena ekena hatthena c²vara½ gahetv± ekena hatthena c²varava½sa½ v± c²vararajju½ v± pamajjitv± p±rato anta½ orato bhoga½ katv± c²vara½ nikkhipitabba½.“Sace puratthim± saraj± v±t± v±yanti, puratthim± v±tap±n± thaketabb±. Sace pacchim± saraj± v±t± v±yanti, pacchim± v±tap±n± thaketabb±. Sace uttar± saraj± v±t± v±yanti, uttar± v±tap±n± thaketabb±. Sace dakkhiº± saraj± v±t± v±yanti, dakkhiº± v±tap±n± thaketabb±. Sace s²tak±lo hoti, div± v±tap±n± vivaritabb±, ratti½ thaketabb±. Sace uºhak±lo hoti, div± v±tap±n± thaketabb±, ratti½ vivaritabb±.“Sace pariveºa½ ukl±pa½ hoti, pariveºa½ sammajjitabba½. Sace koµµhako ukl±po hoti, koµµhako sammajjitabbo. Sace upaµµh±nas±l± ukl±p± hoti, upaµµh±nas±l± sammajjitabb±. Sace aggis±l± ukl±p± hoti, aggis±l± sammajjitabb±. Sace vaccakuµi ukl±p± hoti, vaccakuµi sammajjitabb±. Sace p±n²ya½ na hoti, p±n²ya½ upaµµh±petabba½. Sace paribhojan²ya½ na hoti, paribhojan²ya½ upaµµh±petabba½. Sace ±camanakumbhiy± udaka½ na hoti, ±camanakumbhiy± udaka½ ±siñcitabba½.“Sace upajjh±yassa anabhirati uppann± hoti, saddhivih±rikena v³pak±setabbo, v³pak±s±petabbo, dhammakath± v±ssa k±tabb±. Sace upajjh±yassa kukkucca½ uppanna½ hoti, saddhivih±rikena vinodetabba½, vinod±petabba½, dhammakath± v±ssa k±tabb±. Sace upajjh±yassa diµµhigata½ uppanna½ hoti, saddhivih±rikena vivecetabba½, vivec±petabba½, dhammakath± v±ssa k±tabb± Sace upajjh±yo garudhamma½ ajjh±panno hoti pariv±s±raho, saddhivih±rikena ussukka½ k±tabba½– kinti nu kho saªgho upajjh±yassa pariv±sa½ dadeyy±ti. Sace upajjh±yo m³l±ya paµikassan±raho hoti, saddhivih±rikena ussukka½ k±tabba½– kinti nu kho saªgho upajjh±ya½ m³l±ya paµikasseyy±ti. Sace upajjh±yo m±natt±raho hoti, saddhivih±rikena ussukka½ k±tabba½– kinti nu kho saªgho upajjh±yassa m±natta½ dadeyy±ti. Sace upajjh±yo abbh±n±raho hoti, saddhivih±rikena ussukka½ k±tabba½– kinti nu kho saªgho upajjh±ya½ abbheyy±ti. Sace saªgho upajjh±yassa kamma½ kattuk±mo hoti tajjan²ya½ v± niyassa½ [niyasa½ (ka.)] v± pabb±jan²ya½ v± paµis±raº²ya½ v± ukkhepan²ya½ v±, saddhivih±rikena ussukka½ k±tabba½– kinti nu kho saªgho upajjh±yassa kamma½ na kareyya lahuk±ya v± pariº±meyy±ti. Kata½ v± panassa hoti saªghena kamma½ tajjan²ya½ v± niyassa½ v± pabb±jan²ya½ v± paµis±raº²ya½ v± ukkhepan²ya½ v±, saddhivih±rikena ussukka½ k±tabba½– kinti nu kho upajjh±yo samm± vatteyya, loma½ p±teyya, netth±ra½ vatteyya, saªgho ta½ kamma½ paµippassambheyy±ti.“Sace upajjh±yassa c²vara½ dhovitabba½ hoti, saddhivih±rikena dhovitabba½, ussukka½ v± k±tabba½ kinti nu kho upajjh±yassa c²vara½ dhoviyeth±ti. Sace upajjh±yassa c²vara½ k±tabba½ hoti, saddhivih±rikena k±tabba½, ussukka½ v± k±tabba½– kinti nu kho upajjh±yassa c²vara½ kariyeth±ti. Sace upajjh±yassa rajana½ pacitabba½ hoti, saddhivih±rikena pacitabba½, ussukka½ v± k±tabba½– kinti nu kho upajjh±yassa rajana½ paciyeth±ti. Sace upajjh±yassa c²vara½ rajitabba½ [rajetabba½ (s². sy±.)] hoti, saddhivih±rikena rajitabba½, ussukka½ v± k±tabba½– kinti nu kho upajjh±yassa c²vara½ rajiyeth±ti. C²vara½ rajantena [rajentena (s². sy±.)] s±dhuka½ samparivattaka½ samparivattaka½ rajitabba½, na ca acchinne theve pakkamitabba½.“Na upajjh±ya½ an±pucch± ekaccassa patto d±tabbo, na ekaccassa patto paµiggahetabbo; na ekaccassa c²vara½ d±tabba½, na ekaccassa c²vara½ paµiggahetabba½; na ekaccassa parikkh±ro d±tabbo, na ekaccassa parikkh±ro paµiggahetabbo; na ekaccassa kes± chedetabb± [chettabb± (s².), cheditabb± (ka.)], na ekaccena kes± ched±petabb±; na ekaccassa parikamma½ k±tabba½, na ekaccena parikamma½ k±r±petabba½; na ekaccassa veyy±vacco [veyy±vacca½ (katthaci)] k±tabbo na ekaccena veyy±vacco k±r±petabbo; na ekaccassa pacch±samaºena hotabba½, na ekacco pacch±samaºo ±d±tabbo; na ekaccassa piº¹ap±to n²haritabbo, na ekaccena piº¹ap±to n²har±petabbo; na upajjh±ya½ an±pucch± g±mo pavisitabbo; na sus±na½ gantabba½; na dis± pakkamitabb±. Sace upajjh±yo gil±no hoti, y±vaj²va½ upaµµh±tabbo; vuµµh±namassa ±gametabban”ti.
Upajjh±yavatta½ niµµhita½.