Pakiººakakath±
Imasmi½ pana sikkh±pade kosallattha½ ida½ pakiººaka½veditabba½–
“Samuµµh±nañca kiriy±, atho saññ± sacittaka½;
lokavajjañca kammañca, kusala½ vedan±ya c±”ti.
Tattha “samuµµh±nan”ti sabbasaªg±hakavasena cha sikkh±padasamuµµh±n±ni. T±ni pariv±re ±vi bhavissanti. Sam±sato pana sikkh±pada½ n±ma– atthi chasamuµµh±na½, atthi catusamuµµh±na½, atthi tisamuµµh±na½, atthi kathinasamuµµh±na½, atthi e¼akalomasamuµµh±na½, atthi dhuranikkhep±disamuµµh±nanti.Tatr±pi kiñci kiriyato samuµµh±ti, kiñci akiriyato samuµµh±ti, kiñci kiriy±kiriyato samuµµh±ti, kiñci siy± kiriyato, siy± akiriyato samuµµh±ti, kiñci siy± kiriyato siy± kiriy±kiriyato samuµµh±ti.Tatr±pi atthi saññ±vimokkha½, atthi nosaññ±vimokkha½. Tattha ya½ cittaªga½ labhatiyeva, ta½ saññ±vimokkha½; itara½ nosaññ±vimokkha½.Puna atthi sacittaka½, atthi acittaka½. Ya½ saheva cittena ±pajjati, ta½ sacittaka½; ya½ vin±pi cittena ±pajjati, ta½ acittaka½ Ta½ sabbampi lokavajja½ paººattivajjanti duvidha½. Tesa½ lakkhaºa½ vuttameva.Kammakusalavedan±vasen±pi cettha atthi sikkh±pada½ k±yakamma½, atthi vac²kamma½. Tattha ya½ k±yadv±rika½, ta½ k±yakamma½; ya½ vac²dv±rika½, ta½ vac²kammanti veditabba½. Atthi pana sikkh±pada½ kusala½, atthi akusala½, atthi aby±kata½. Dvatti½seva hi ±pattisama-uµµh±pakacitt±ni– aµµha k±m±vacarakusal±ni, dv±dasa akusal±ni, dasa k±m±vacarakiriyacitt±ni, kusalato ca kiriyato ca dve abhiññ±citt±n²ti. Tesu ya½ kusalacittena ±pajjati, ta½ kusala½; itarehi itara½. Atthi ca sikkh±pada½ tivedana½, atthi dvivedana½, atthi ekavedana½. Tattha ya½ ±pajjanto t²su vedan±su aññataravedan±samaªg² hutv± ±pajjati, ta½ tivedana½; ya½ ±pajjanto sukhasamaªg² v± upekkh±samaªg² v± ±pajjati, ta½ dvivedana½; ya½ ±pajjanto dukkhavedan±samaªg²yeva ±pajjati, ta½ ekavedananti veditabba½. Eva½–
“Samuµµh±nañca kiriy±, atho saññ± sacittaka½;
lokavajjañca kammañca, kusala½ vedan±ya c±”ti.
Ima½ pakiººaka½ viditv± tesu samuµµh±n±d²su ida½ sikkh±pada½ samuµµh±nato ekasamuµµh±na½. Aªgavasena dukasamuµµh±na½, k±yacittato samuµµh±ti. Kiriyasamuµµh±nañca karontoyeva hi eta½ ±pajjati. Methunapaµisa½yutt±ya k±masaññ±ya abh±vena muccanato saññ±vimokkha½. “An±patti aj±nantassa as±diyantass±”ti hi vutta½. Methunacitteneva na½ ±pajjati, na vin± citten±ti sacittaka½. R±gavaseneva ±pajjitabbato lokavajja½. K±yadv±reneva samuµµh±nato k±yakamma½. Citta½ panettha aªgamatta½ hoti, na tassa vasena kammabh±vo labbhati. Lobhacittena ±pajjitabbato akusalacitta½. Sukhasamaªg² v± upekkh±samaªg² v± ta½ ±pajjat²ti dvivedananti veditabba½. Sabbañceta½ ±pattiya½ yujjati. Sikkh±padas²sena pana sabba-aµµhakath±sudesan± ±r³¼h±, tasm± eva½ vutta½.
Pakiººakakath± niµµhit±.