3. Pattavaggo
1. Pattasikkh±padavaŗŗan±
598. Tena samayen±ti pattasikkh±pada½. Tattha pattav±ŗijjanti g±manigam±d²su vicarant± pattav±ŗijja½ v± karissanti. ¾mattik±paŗa½ v±ti amatt±ni vuccanti bh±jan±ni, t±ni yesa½ bhaŗ¹a½ te ±mattik±, tesa½ ±mattik±na½ ±paŗa½ ±mattik±paŗa½, kul±labhaŗ¹av±ŗijak±paŗanti attho. 602. Tayo pattassa vaŗŗ±ti t²ŗi pattassa pam±ŗ±ni. A¹¹h±¼hakodana½ gaŗh±t²ti magadhan±¼iy± dvinna½ taŗ¹ulan±¼²na½ odana½ gaŗh±ti. Magadhan±¼i n±ma a¹¹haterasapal± hot²ti andhakaµµhakath±ya½ vutta½. S²ha¼ad²pe pakatin±¼i mahant±, dami¼an±¼i khuddak±, magadhan±¼i pam±ŗayutt±, t±ya magadhan±¼iy± diya¹¹han±¼i ek± s²ha¼an±¼i hot²ti mah±-aµµhakath±ya½ vutta½. Catubh±ga½ kh±dananti odanassa catutthabh±gappam±ŗa½ kh±dana½, ta½ hatthah±riyassa muggas³passa vasena veditabba½. Tadupiya½ byańjananti tassa odanassa anur³pa½ macchama½sas±kaphalaka¼²r±dibyańjana½.Tatr±ya½ vinicchayo anupahatapur±ŗas±litaŗ¹ul±na½ sukoµµitaparisuddh±na½ dve magadhan±¼iyo gahetv± tehi taŗ¹ulehi anuttaŗ¹ula½ akilinna½ apiŗ¹ita½ suvisada½ kundamaku¼ar±sisadisa½ avass±vitodana½ pacitv± niravasesa½ patte pakkhipitv± tassa odanassa catutthabh±gappam±ŗo n±tighano n±titanuko hatthah±riyo sabbasambh±rasaŖkhato muggas³po pakkhipitabbo. Tato ±lopassa ±lopassa anur³pa½ y±vacarim±lopappahonaka½ macchama½s±dibyańjana½ pakkhipitabba½, sappitelatakkarasakańjik±d²ni pana gaŗan³pag±ni na honti, t±ni hi odanagatik±neva, neva h±petu½ na va¹¹hetu½ sakkonti. Evameta½ sabbampi pakkhitta½ sace pattassa mukhavaµµiy± heµµhimar±jisama½ tiµµhati, suttena v± h²rena v± chindantassa suttassa v± h²rassa v± heµµhimanta½ phusati, aya½ ukkaµµho n±ma patto. Sace ta½ r±ji½ atikkamma th³p²kata½ tiµµhati, aya½ ukkaµµhomako n±ma patto. Sace ta½ r±ji½ na samp±puŗ±ti, antogatameva hoti, aya½ ukkaµµhukkaµµho n±ma patto.N±¼ikodananti magadhan±¼iy± ek±ya taŗ¹ulan±¼iy± odana½. Patthodananti magadhan±¼iy± upa¹¹han±¼ikodana½. Sesa½ vuttanayeneva veditabba½. Aya½ pana n±mamatte viseso sace n±¼ikodan±di sabbampi pakkhitta½ vuttanayeneva heµµhimar±jisama½ tiµµhati, aya½ majjhimo n±ma patto. Sace ta½ r±ji½ atikkamma th³p²kata½ tiµµhati, aya½ majjhimomako n±ma patto. Sace ta½ r±ji½ na samp±puŗ±ti antogatameva hoti, aya½ majjhimukkaµµho n±ma patto. Sace patthodan±di sabbampi pakkhitta½ heµµhimar±jisama½ tiµµhati, aya½ omako n±ma patto. Sace ta½ r±ji½ atikkamma th³p²kata½ tiµµhati, aya½ omakomako n±ma patto. Sace ta½ r±ji½ na p±puŗ±ti antogatameva hoti, aya½ omakukkaµµho n±ma pattoti evamete nava patt±. Tesu dve apatt± ukkaµµhukkaµµho ca omakomako ca. Tato ukkaµµho apatto omako apattoti idańhi ete sandh±ya vutta½. Ukkaµµhukkaµµho hi ettha ukkaµµhato ukkaµµhatt± tato ukkaµµho apattoti vutto. Omakomako ca omakato omakatt± tato omako apattoti vutto. Tasm± ete bh±janaparibhogena paribhuńjitabb±, na adhiµµh±nupag±, na vikappanupag±. Itare pana satta adhiµµhahitv± v± vikappetv± v± paribhuńjitabb±, eva½ akatv± ta½ das±ha½ atikk±mayato nissaggiya½ p±cittiyanti ta½ sattavidhampi patta½ das±haparama½ k±la½ atikk±mayato nissaggiya½ p±cittiya½. 607. Nissaggiya½ patta½ anissajjitv± paribhuńjat²ti y±gu½ pivitv± dhote dukkaµa½, khańjaka½ kh±ditv± bhatta½ bhuńjitv± dhote dukkaµanti eva½ payoge payoge dukkaµa½. 608. An±patti antodas±ha½ adhiµµheti vikappet²ti ettha pana pam±ŗayuttassapi adhiµµh±navikappanupagatta½ eva½ veditabba½ ayopatto pańcahi p±kehi mattik±patto dv²hi p±kehi pakko adhiµµh±nupago, ubhopi ya½ m³la½ d±tabba½, tasmi½ dinneyeva. Sace ekopi p±ko ³no hoti, k±kaŗikamattampi v± m³la½ adinna½, na adhiµµh±nupago. Sacepi pattas±miko vadati yad± tumh±ka½ m³la½ bhavissati, tad± dassatha, adhiµµhahitv± paribhuńjath±ti neva adhiµµh±nupago hoti, p±kassa hi ³natt± pattasaŖkha½ na gacchati, m³lassa sakalassa v± ekadesassa v± adinnatt± sakabh±va½ na upeti, ańńasseva santako hoti, tasm± p±ke ca m³le ca niµµhiteyeva adhiµµh±nupago hoti. Yo adhiµµh±nupago, sveva vikappanupago, so hattha½ ±gatopi an±gatopi adhiµµh±tabbo vikappetabbo v±. Yadi hi pattak±rako m³la½ labhitv± saya½ v± d±tuk±mo hutv± aha½, bhante, tumh±ka½ patta½ katv± asukadivase n±ma pacitv± µhapess±m²ti vadati, bhikkhu ca tena paricchinnadivasato das±ha½ atikk±meti, nissaggiya½ p±cittiya½. Sace pana pattak±rako aha½ tumh±ka½ patta½ katv± pacitv± s±sana½ pesess±m²ti vatv± tatheva karoti, tena pesitabhikkhu pana tassa bhikkhuno na ±roceti, ańńo disv± v± sutv± v± tumh±ka½, bhante, patto niµµhitoti ±roceti, etassa ±rocana½ napam±ŗa½. Yad± pana tena pesitoyeva ±roceti, tassa vacana½ sutadivasato paµµh±ya das±ha½ atikk±mayato nissaggiya½ p±cittiya½. Sace pattak±rako aha½ tumh±ka½ patta½ katv± pacitv± kassaci hatthe pahiŗiss±m²ti vatv± tatheva karoti, patta½ gahetv± ±gatabhikkhu pana attano pariveŗe µhapetv± tassa na ±roceti, ańńo koci bhaŗati api, bhante, adhun± ±bhato patto sundaroti! Kuhi½, ±vuso, pattoti? Itthann±massa hatthe pesitoti. Etassapi vacana½ na pam±ŗa½. Yad± pana so bhikkhu patta½ deti laddhadivasato paµµh±ya das±ha½ atikk±mayato nissaggiya½ p±cittiya½. Tasm± das±ha½ anatikk±metv±va adhiµµh±tabbo vikappetabbo v±.Tattha dve pattassa adhiµµh±n± k±yena v± adhiµµh±ti, v±c±ya v± adhiµµh±ti. Tesa½ vasena adhiµµhahantena ca ima½ patta½ paccuddhar±m²ti v± eta½ patta½ paccuddhar±m²ti v± eva½ sammukhe v± parammukhe v± µhita½ pur±ŗapatta½ paccuddharitv± ańńassa v± datv± nava½ patta½ yattha katthaci µhita½ hatthena par±masitv± ima½ patta½ adhiµµh±m²ti cittena ±bhoga½ katv± k±yavik±ra½ karontena k±yena v± adhiµµh±tabbo, vac²bheda½ katv± v±c±ya v± adhiµµh±tabbo. Tatra duvidha½ adhiµµh±na½ sace hatthap±se hoti ima½ patta½ adhiµµh±m²ti v±c± bhinditabb±. Atha antogabbhe v± uparip±s±de v± s±mantavih±re v± hoti, µhapitaµµh±na½ sallakkhetv± eta½ patta½ adhiµµh±m²ti v±c± bhinditabb±. Adhiµµhahantena pana ekakena adhiµµh±tumpi vaµµati, ańńassa santike adhiµµh±tumpi vaµµati. Ańńassa santike ayam±nisa½so sacassa adhiµµhito nu kho me, noti vimati uppajjati, itaro s±retv± vimati½ chindissat²ti. Sace koci dasa patte labhitv± sabbeva attan±va paribhuńjituk±mo hoti, na sabbe adhiµµh±tabb±. Eka½ patta½ adhiµµh±ya punadivase ta½ paccuddharitv± ańńo adhiµµh±tabbo. Etenup±yena vassasatampi pariharitu½ sakk±.Eva½ appamattassa bhikkhuno siy± adhiµµh±navijahananti? Siy±. Sace hi aya½ patta½ ańńassa v± deti, vibbhamati v± sikkha½ v± paccakkh±ti, k±la½ v± karoti, liŖga½ v±ssa parivattati, paccuddharati v±, patte v± chidda½ hoti, adhiµµh±na½ vijahati. Vuttampi ceta½
Dinnavibbhantapaccakkh± k±la½kiriyakatena ca;
liŖgapaccuddhar± ceva, chiddena bhavati sattamanti.
Coraharaŗaviss±sagg±hehipi vijahatiyeva. Kittakena chiddena adhiµµh±na½ bhijjati? Yena kaŖgusittha½ nikkhamati ceva pavisati ca. Idańhi sattanna½ dhańń±na½ l±makadhańńasittha½, tasmi½ ayacuŗŗena v± ±ŗiy± v± paµip±katike kate das±habbhantare puna adhiµµh±tabbo. Aya½ t±va antodas±ha½ adhiµµheti vikappet²ti ettha adhiµµh±ne vinicchayo.Vikappane pana dve vikappan± sammukh±vikappan± ca parammukh±vikappan± ca. Katha½ sammukh±vikappan± hoti? Patt±na½ ekabahubh±va½ sannihit±sannihitabh±vańca ńatv± ima½ pattanti v± ime patteti v± eta½ pattanti v± ete patteti v± vatv± tuyha½ vikappem²ti vattabba½. Ayamek± sammukh±vikappan±. Ett±vat± nidhetu½ vaµµati, paribhuńjitu½ v± vissajjetu½ v± adhiµµh±tu½ v± na vaµµati. Mayha½ santaka½ paribhuńja v± vissajjehi v± yath±paccaya½ v± karoh²ti eva½ pana vutte paccuddh±ro n±ma hoti, tatopabhuti paribhog±dayopi vaµµanti.Aparo nayo tatheva patt±na½ ekabahubh±va½ sannihit±sannihitabh±vańca ńatv± tasseva bhikkhuno santike ima½ pattanti v± ime patteti v± eta½ pattanti v± ete patteti v± vatv± pańcasu sahadhammikesu ańńatarassa attan± abhirucitassa yassa kassaci n±ma½ gahetv± tissassa bhikkhuno vikappem²ti v± tiss±ya bhikkhuniy± sikkham±n±ya s±maŗerassa tiss±ya s±maŗeriy± vikappem²ti v± vattabba½, aya½ apar±pi sammukh±vikappan±. Ett±vat± nidhetu½ vaµµati, paribhog±d²su pana ekampi na vaµµati. Tena pana bhikkhun± tissassa bhikkhuno santaka½
pe
tiss±ya s±maŗeriy± santaka½ paribhuńja v± vissajjehi v± yath±paccaya½ v± karoh²ti vutte paccuddh±ro n±ma hoti. Tatopabhuti paribhog±dayopi vaµµanti. Katha½ parammukh±vikappan± hoti? Patt±na½ tatheva ekabahubh±va½ sannihit±sannihitabh±vańca ńatv± ima½ pattanti v± ime patteti v± eta½ pattanti v± ete patteti v± vatv± tuyha½ vikappanatth±ya damm²ti vattabba½. Tena vattabbo ko te mitto v± sandiµµho v±ti? Tato itarena purimanayeneva tisso bhikkh³ti v±
pe
tiss± s±maŗer²ti v± vattabba½. Puna tena bhikkhun± aha½ tissassa bhikkhuno damm²ti v±
pe
tiss±ya s±maŗeriy± damm²ti v± vattabba½, aya½ parammukh±vikappan±. Ett±vatt± nidhetu½ vaµµati, paribhog±d²su pana ekampi na vaµµati. Tena pana bhikkhun± dutiyasammukh±vikappan±ya½ vuttanayeneva itthann±massa santaka½ paribhuńja v± vissajjehi v± yath±paccaya½ v± karoh²ti vutte paccuddh±ro n±ma hoti. Tatopabhuti paribhog±dayopi vaµµanti. Im±sa½ pana dvinna½ vikappan±na½ n±n±karaŗa½, avaseso ca vacanakkamo sabbo paµhamakathinasikkh±padavaŗŗan±ya½ vuttanayeneva veditabbo saddhi½ samuµµh±n±d²h²ti.
Pattasikkh±padavaŗŗan± niµµhit±.