40. Dassanavisuddhiñ±ºaniddesavaººan±
91. Dassanavisuddhiñ±ºaniddese sabbe dhamm± ekasaªgahit±ti sabbe saªkhat±saªkhat± dhamm± ekena saªgahit± paricchinn±. Tathaµµhen±ti bh³taµµhena, attano attano sabh±vavasena vijjam±natthen±ti attho. Anattaµµhen±ti k±rakavedakasaªkh±tena attan± rahitaµµhena. Saccaµµhen±ti avisa½v±dakaµµhena, attano sabh±vaññathatt±bh±ven±ti attho. Paµivedhaµµhen±ti sabh±vato ñ±ºena paµivijjhitabbaµµhena. Idha lokuttarañ±ºena asammohato ±rammaºato ca paµivedho veditabbo. Abhij±nanaµµhen±ti lokikena ñ±ºena ±rammaºato, lokuttarena ñ±ºena asammohato ±rammaºato ca tesa½ tesa½ dhamm±na½ sabh±vato abhij±nitabbaµµhena. “Sabba½, bhikkhave, abhiññeyyan”ti (sa½. ni. 4.46) hi vutta½. Parij±nanaµµhen±ti vuttanayeneva lokiyalokuttarehi ñ±ºehi sabh±vato abhiññ±t±na½ dhamm±na½ anicc±dito niyy±n±dito ca paricchinditv± j±nitabbaµµhena. “Sabba½, bhikkhave, pariññeyyan”ti hi vutta½. Dhammaµµhen±ti sabh±vadh±raº±din± dhammaµµhena. Dh±tuµµhen±ti nijj²vat±din± dh±tuµµhena. ѱtaµµhen±ti lokiyalokuttarehi ñ±ºehi ñ±tu½ sakkuºeyyaµµhena. Yath± daµµhu½ sakkuºeyy±din± atthena “diµµha½ suta½ muta½ viññ±ta½ r³pan”ti vutta½, evamidh±pi ñ±tu½ sakkuºeyyaµµho ñ±taµµhoti veditabbo. Sacchikiriyaµµhen±ti ±rammaºato paccakkhak±tabbaµµhena. Phusanaµµhen±ti paccakkhakatassa ±rammaºato punappuna½ phusitabbaµµhena. Abhisamayaµµhen±ti lokikena ñ±ºena abhisam±gantabbaµµhena. Kiñc±pi hi “tathaµµhe paññ± saccavivaµµe ñ±ºa½, abhiññ±paññ± ñ±taµµhe ñ±ºa½, sacchikiriy±paññ± phassanaµµhe ñ±ºan”ti ekekameva ñ±ºa½ vutta½. Aµµhakath±yañca–
“Samav±ye khaºe k±le, sam³he hetudiµµhisu;
paµil±bhe pah±ne ca, paµivedhe ca dissat²”ti
G±th±vaººan±ya½ abhisamayasaddassa paµivedhattho vutto, idha pana yath±vuttena atthena tesa½ n±natta½ veditabba½. Aµµhakath±yameva hi so lokiyañ±ºavasena dhamm±bhisamayo vuttoti.
K±macchando n±nattanti vikkhepasabbh±vato n±n±rammaºatt± ca n±n±sabh±voti attho. Eva½ sabbakiles± veditabb±. Nekkhamma½ ekattanti cittekaggat±sabbh±vato n±n±rammaºavikkhep±bh±vato ca ekasabh±vanti attho. Eva½ sabbakusal± veditabb±. Idha peyy±lena sa½khitt±na½ by±p±d±d²na½ akusal±na½ yath±vuttena atthena n±natta½ veditabba½. Vitakkavic±r±d²na½ pana heµµhim±na½ heµµhim±na½ uparimato uparimato o¼±rikaµµhena n±natta½ veditabba½. Yasm± ekasaªgahitan±nattekatt±na½ paµivedho maggakkhaºe saccapaµivedhena sijjhati, tasm± “paµivedho”ti pada½ uddharitv± sacc±bhisamaya½ dassesi. Pariññ± paµivedha½ paµivijjhat²ti pariññ±bhisamayena abhisameti. Esa nayo sesesu. Sacc±bhisamayak±lasmiñhi maggañ±ºassa ekakkhaºe pariññ±, pah±na½, sacchikiriy±, bh±van±ti catt±ri kicc±ni honti. Yath± n±v± apubba½ acarima½ ekakkhaºe catt±ri kicc±ni karoti, orima½ t²ra½ pajahati, sota½ chindati, bhaº¹a½ vahati, p±rima½ t²ra½ appeti, evameva maggañ±ºa½ apubba½ acarima½ ekakkhaºe catt±ri sacc±ni abhisameti, dukkha½ pariññ±bhisamayena abhisameti, samudaya½ pah±n±bhisamayena abhisameti, magga½ bh±van±bhisamayena abhisameti, nirodha½ sacchikiriy±bhisamayena abhisameti. Ki½ vutta½ hoti? Nirodha½ ±rammaºa½ katv± kiccavasena catt±ripi sacc±ni p±puº±ti passati paµivijjhat²ti. Yath± orima½ t²ra½ pajahati, eva½ maggañ±ºa½ dukkha½ parij±n±ti. Yath± sota½ chindati, eva½ samudaya½ pajahati. Yath± bhaº¹a½ vahati, eva½ sahaj±t±dipaccayat±ya magga½ bh±veti. Yath± p±rima½ t²ra½ appeti, eva½ p±rimat²rabh³ta½ nirodha½ sacchikarot²ti eva½ upam±sa½sandana½ veditabba½. Dassana½ visujjhat²ti ta½ta½maggavajjhakilesatamappah±nena ñ±ºadassana½ visuddhibh±va½ p±puº±ti. Dassana½ visuddhanti tassa tassa phalassa upp±dakkhaºe tassa tassa maggañ±ºassa kiccasiddhippattito ñ±ºadassana½ visuddhibh±va½ patta½ hoti. Sabbadhamm±na½ ekasaªgahit±ya n±nattekattapaµivedhapaññ±ya maggaphalañ±ºehi siddhito ante maggaphalañ±º±ni vutt±ni.
Dassanavisuddhiñ±ºaniddesavaººan± niµµhit±.