14. Paccavekkhaºañ±ºaniddesavaººan±

65. Paccavekkhaºañ±ºaniddese maggakkhaºeyeva hetuµµhena paµhama½ maggaªg±ni visu½ visu½ vatv± puna maggaªgabh³te ca amaggaªgabh³te ca dhamme “bujjhanaµµhena bodh²”ti laddhan±massa ariyassa aªgabh±vena bojjhaªge visu½ dassesi. Satidhammavicayav²riyasam±dhisambojjhaªg± hi maggaªg±neva, p²tipassaddhi-upekkh±sambojjhaªg± amaggaªg±ni. Puna balavasena indriyavasena ca visu½ niddiµµhesu saddh± eva amaggaªgabh³t±. Puna maggakkhaºe j±teyeva dhamme r±sivasena dassento ±dhipateyyaµµhen±ti-±dim±ha. Tattha upaµµh±naµµhena satipaµµh±n±ti ek±va nibb±n±rammaº± sati k±yavedan±cittadhammesu subhasukhanicca-attasaññ±pah±nakiccas±dhanavasena catt±ro satipaµµh±n± n±ma. Nibb±n±rammaºa½ ekameva v²riya½ uppann±nuppann±na½ akusal±na½ pah±n±nuppattikiccassa, anuppannuppann±na½ kusal±na½ upp±daµµhitikiccassa s±dhanavasena catt±ro sammappadh±n± n±ma.
Tathaµµhena sacc±ti dukkhabh±v±d²su avisa½v±dakaµµhena catt±ri ariyasacc±ni. Et±neva cettha paµivedhaµµhena tad± samud±gat±ni, “amatogadha½ nibb±nan”ti visu½ vutta½ nibb±nañca, ses± pana dhamm± paµil±bhaµµhena tad± samud±gat±. “Tathaµµhena sacc± tad± samud±gat±”ti vacanato maggaphalapariyos±ne avassa½ catt±ri sacc±ni paccavekkhat²ti niµµhamettha gantabba½. “Kata½ karaº²ya½ n±para½ itthatt±y±ti paj±n±t²”ti (d². ni. 1.248) vacanato ca “dukkha½ me pariññ±ta½, samudayo me pah²no, nirodho me sacchikato, maggo ca me bh±vito”ti paccavekkhaºa½ vuttameva hoti. Tath± paccavekkhaºa½ yujjati ca. Samudayoti cettha ta½ta½maggavajjhoyeva veditabbo. Ettha vuttasamudayapaccavekkhaºavaseneva aµµhakath±ya½ duvidha½ kilesapaccavekkhaºa½ maggaphalanibb±napaccavekkhaº±ni idha sar³peneva ±gat±n²ti vutt±ni. Kevala½ dukkhapaccavekkhaºameva na vutta½. Kiñc±pi na vutta½, atha kho p±µhasabbh±vato yuttisabbh±vato ca gahetabbameva. Saccapaµivedhatthañhi paµipannassa niµµhite saccapaµivedhe saya½ katakiccapaccavekkhaºa½ yuttamev±ti. Avikkhepaµµhena samathoti-±di maggasampayutte eva samathavipassan±dhamme ekarasaµµhena anativattanaµµhena ca dassetu½ vutta½. Sa½varaµµhena s²lavisuddh²ti samm±v±c±kammant±j²v± eva. Avikkhepaµµhena cittavisuddh²ti samm±sam±dhi eva. Dassanaµµhena diµµhivisuddh²ti samm±diµµhiyeva. Vimuttaµµhen±ti samucchedavasena maggavajjhakilesehi muccanaµµhena, nibb±n±rammaºe v± adhimuccanaµµhena. Vimokkhoti samucchedavimokkho, ariyamaggoyeva. Paµivedhaµµhena vijj±ti saccapaµivedhaµµhena vijj±, samm±diµµhiyeva. Paricc±gaµµhena vimutt²ti maggavajjhakiles±na½ pajahanaµµhena tato muccanato vimutti, ariyamaggoyeva. Samucchedaµµhena khaye ñ±ºanti kilesasamucchindanaµµhena kilesakkhayakare ariyamagge ñ±ºa½, samm±diµµhiyeva.
Chand±dayo heµµh± vuttanayeneva veditabb±. Kevalañhettha maggakkhaºeyeva maggassa ±dimajjhapariyos±n±k±rena dassit±. Vimutt²ti cettha maggavimuttiyeva. “Tathaµµhena sacc±”ti ettha gahitampi ca nibb±na½ idha pariyos±nabh±vadassanattha½ puna vuttanti veditabba½. Phalakkhaºepi eseva nayo. Ettha pana hetuµµhena maggoti phalamaggabh±veneva. Sammappadh±n±ti maggakkhaºe catukiccas±dhakassa v²riyakiccassa phalassa upp±dakkhaºe siddhatt± vuttanti veditabba½. Aññath± hi phalakkhaºe sammappadh±n± eva na labbhanti. Vuttañhi maggakkhaºe sattati½sa bodhipakkhiyadhamme uddharantena therena “phalakkhaºe µhapetv± catt±ro sammappadh±ne avases± tetti½sa dhamm± labbhant²”ti. Evameva paµivedhakicc±disiddhivasena sacc±d²nipi yath±yoga½ veditabb±ni. Vimokkhoti ca phalavimokkho. Vimutt²ti phalavimutti. Paµippassaddhaµµhena anupp±de ñ±ºa½ vuttatthameva. Vuµµhahitv±ti antar± vuµµh±n±bh±v± phal±vas±nena eva½ vutta½. Ime dhamm± tad± samud±gat±ti ime vuttappak±r± dhamm± maggakkhaºe phalakkhaºe ca samud±gat±ti paccavekkhat²ti iti-sadda½ p±µhasesa½ katv± sambandho veditabbo.

Paccavekkhaºañ±ºaniddesavaººan± niµµhit±.