8. Satipaµµh±nakath±
Satipaµµh±nakath±vaººan±
34. Id±ni samas²sakath±nantara½ attan± vuttassa iddhip±µih±riyassa s±dhake satta anupassan±visese dassentena kathit±ya suttantapubbaªgam±ya satipaµµh±nakath±ya apubbatth±nuvaººan±. Tattha suttante t±va catt±roti gaºanaparicchedo, tena na tato heµµh±, na uddhanti satipaµµh±napariccheda½ d²peti. Imeti niddisitabbanidassana½. Bhikkhaveti dhammapaµigg±hakapuggal±lapana½. Satipaµµh±n±ti tayo satipaµµh±n± satigocaropi, tidh± paµipannesu s±vakesu satthuno paµigh±nunayav²tivattat±pi, satipi. “Catunna½, bhikkhave, satipaµµh±n±na½ samudayañca atthaªgamañca desess±m²”ti-±d²su (sa½. ni. 5.408) hi satigocaro “satipaµµh±nan”ti vutto. Tassattho– patiµµh±ti tasminti paµµh±na½. K± patiµµh±ti? Sati. Satiy± paµµh±na½ satipaµµh±nanti. “Tayo satipaµµh±n± yadariyo sevati, yadariyo sevam±no satth± gaºamanus±situmarahat²”ti (ma. ni. 3.304, 311) ettha tidh± paµipannesu s±vakesu satthuno paµigh±nunayav²tivattat± “satipaµµh±nan”ti vutt±. Tassattho– paµµhapetabbato paµµh±na½, pavattayitabbatoti attho. Kena paµµhapetabbatoti? Satiy±. Satiy± paµµh±na½ satipaµµh±nanti. “Catt±ro satipaµµh±n± bh±vit± bahul²kat± satta bojjhaªge parip³rent²”ti-±d²su (ma. ni. 3.147) pana satiyeva “satipaµµh±nan”ti vutt±. Tassattho– patiµµh±t²ti paµµh±na½, upaµµh±ti okkanditv± pakkhanditv± vattat²ti attho. Satiyeva paµµh±na½ satipaµµh±na½. Atha v± saraºaµµhena sati, upaµµh±naµµhena upaµµh±na½. Iti sati ca s± upaµµh±nañc±tipi satipaµµh±na½. Idamidha adhippeta½. Yadi eva½ kasm± satipaµµh±n±ti bahuvacana½ katanti? Satibahutt±. ¾rammaºabhedena hi bahuk± t± satiyoti. Katame catt±roti kathetukamyat±pucch±. Idh±ti imasmi½ s±sane. Bhikkh³ti sa½s±re bhaya½ ikkhat²ti bhikkhu. Sesapad±na½ atthavaººan± panettha sutamayañ±ºakath±ya maggasaccaniddesavaººan±ya½ vutt±yev±ti. Kasm± pana bhagavat± catt±rova satipaµµh±n± vutt± an³n± anadhik±ti? Veneyyahitatt±. Taºh±caritadiµµhicaritasamathay±nikavipassan±y±nikesu hi mandatikkhavasena dvedh± dvedh± pavattesu mandassa taºh±caritassa o¼±rika½ k±y±nupassan±satipaµµh±na½ visuddhimaggo, tikkhassa sukhuma½ vedan±nupassan±satipaµµh±na½. Diµµhicaritass±pi mandassa n±tippabhedagata½ citt±nupassan±satipaµµh±na½ visuddhimaggo, tikkhassa atippabhedagata½ dhamm±nupassan±satipaµµh±na½. Samathay±nikassa ca mandassa akicchena adhigantabbanimitta½ paµhama½ satipaµµh±na½ visuddhimaggo, tikkhassa o¼±rik±rammaºe asaºµhahanato dutiya½. Vipassan±y±nikassapi mandassa n±tippabhedagat±rammaºa½ tatiya½, tikkhassa atippabhedagat±rammaºa½ catuttha½. Iti catt±rova vutt± an³n± anadhik±ti. Subhasukhanicca-attavipall±sappah±nattha½ v±. K±yo hi asubho, tattha ca subhavipall±savipallatth± satt±. Tesa½ tattha asubhabh±vadassanena tassa vipall±sassa pah±nattha½ paµhama½ satipaµµh±na½ vutta½. Sukha½ nicca½ att±ti gahitesupi ca vedan±d²su vedan± dukkh±, citta½ anicca½, dhamm± anatt±, tesu ca sukhanicca-attavipall±savipallatth± satt±. Tesa½ tattha dukkh±dibh±vadassanena tesa½ vipall±s±na½ pah±nattha½ ses±ni t²ºi vutt±n²ti eva½ subhasukhanicca-attavipall±sappah±nattha½ v± catt±rova vutt±. Na kevalañca vipall±sappah±natthameva, caturoghayog±savagantha-up±d±na-agatippah±natthampi catubbidh±h±rapariññatthampi catt±rova vutt±ti veditabba½. 35. (Ka) suttantaniddese pathav²k±yanti imasmi½ r³pak±ye pathav²dh±tu. Sakalasar²re pana pathav²dh±t³na½ bahukatt± sabbapathav²dh±tusaªgahattha½ sam³hatthena k±yaggahaºa½ kata½. ¾pok±y±d²supi eseva nayo. Kesak±y±d²nampi bahukatt± kesak±y±digahaºa½ kata½. Vakk±d²ni pana paricchinnatt± k±yaggahaºa½ n±rahant²ti tesa½ gahaºa½ na katanti veditabba½. (Kha) sukha½ vedananti-±d²su sukha½ vedananti k±yika½ v± cetasika½ v± sukha½ vedana½. Tath± dukkha½ vedana½. Adukkhamasukha½ vedananti pana cetasikameva upekkh±vedana½. S±misa½ sukha½ vedananti cha gehasitasomanassavedan±. Nir±misa½ sukha½ vedananti cha nekkhammasitasomanassavedan± S±misa½ dukkha½ vedananti cha gehasitadomanassavedan±. Nir±misa½ dukkha½ vedananti cha nekkhammasitadomanassavedan±. S±misa½ adukkhamasukha½ vedananti cha gehasita-upekkh±vedan±. Nir±misa½ adukkhamasukha½ vedananti cha nekkhammasita-upekkh±vedan±. (Ga) sar±ga½ cittanti-±d²ni ñ±ºakath±ya½ vuttatth±ni. (Gha) tadavasese dhammeti tehi k±yavedan±cittehi avasese tebh³makadhamme. Sabbattha tena ñ±ºen±ti tena sattavidhena anupassan±ñ±ºena. Y±ni panettha antarantar± avuttatth±ni, t±ni heµµh± tattha tattha vuttatth±nev±ti.
Satipaµµh±nakath±vaººan± niµµhit±.