3. Puººakam±ºavasuttaniddesavaººan±

12. Tatiye puººakasuttaniddese– anejanti idampi purimanayeneva moghar±j±na½ paµikkhipitv± vutta½. Tattha m³ladass±vinti akusalam³l±didass±vi½. Isayoti isin±mak± jaµil±. Yaññanti deyyadhamma½. Akappayi½s³ti pariyesi½su.
Hetudass±v²ti-±d²ni sabb±ni k±raºavevacan±neva. K±raºañhi yasm± attano phalatth±ya hinoti pavattati, tasm± het³ti vuccati. Yasm± ta½ phala½ nideti ‘handa, gaºhatha nan’ti appeti viya, tasm± nid±nanti vuccati. Sambhavadass±v²ti-±d²ni pañca pad±ni heµµh± dassitanay±ni eva. Yasm± ta½ paµicca eti pavattati, tañca phala½ tato samudeti uppajjati, tasm± paccayoti ca samudayoti ca vuccati.
Y± v± panaññ±pi k±ci sugatiyoti catu-ap±yavinimuttak± uttaram±t±dayo appesakkh± kapaºamanuss± ca dullabhagh±sacch±dan± dukkhap²¼it± veditabb±. Y± v± panaññ±pi k±ci duggatiyoti yamar±jan±gasupaººapetamahiddhik±dayo paccetabb±. Attabh±v±bhinibbattiy±ti t²su µh±nesu paµisandhivasena attabh±vapaµil±bhatth±ya. J±n±t²ti sabbaññutaññ±ºena j±n±ti. Passat²ti samantacakkhun± passati.
Akusal±ti akosallasambh³t±. Akusala½ bhajant²ti akusalabh±giy±. Akusalapakkhe bhav±ti akusalapakkhik±. Sabbe te avijj± m³la½ k±raºa½ etesanti avijj±m³lak±. Avijj±ya samosaranti samm± osaranti gacchant²ti avijj±samosaraº±. Avijj±samuggh±t±ti arahattamaggena avijj±ya hat±ya. Sabbe te samuggh±ta½ gacchant²ti vuttappak±r± akusaladhamm±, te sabbe hatabh±va½ p±puºanti.
Appam±dam³lak±ti sati-avippav±so appam±do m³la½ k±raºa½ etesanti appam±dam³lak±. Appam±desu samm± osaranti gacchant²ti appam±dasamosaraº±. Appam±do tesa½ dhamm±na½ aggamakkh±yat²ti saya½ k±m±vacaropi sam±no catubh³makadhamm±na½ patiµµh±bh±vena aggo n±ma j±to.
Alamattoti samatthacitto. May± pucchitanti may± puµµha½. Vahasseta½ bh±ranti eta½ ±bhatabh±ra½ vahassu. Ye keci isipabbajja½ pabbajit±. “Isipabbajj± pabbajit±”tipi p±µho.
¾j²vakas±vak±na½ ±j²vak± devat±ti ye ±j²vakavacana½ suºanti sussusanti, te ±j²vakas±vak±, tesa½ ±j²vakas±vak±na½. ¾j²vak± ca tesa½ deyyadhamma½ paµiggaºhanti, te eva ±j²vak± devat±. Eva½ sabbattha. Ye yesa½ dakkhiºeyy±ti ye ±j²vak±dayo dis±pariyos±n± yesa½ khattiy±d²na½ deyyadhamm±nucchavik±. Te tesa½ devat±ti te ±j²vak±dayo tesa½ khattiy±d²na½ devat±.
Yepi yañña½ esant²ti deyyadhamma½ icchanti. Gavesant²ti olokenti. Pariyesant²ti upp±denti. Yaññ± v± ete puth³ti yaññ± eva v± ete puthuk±. Yaññay±jak± v± ete puth³ti deyyadhammassa y±janak± eva v± ete puthuk±. Dakkhiºeyy± v± ete puth³ti deyyadhamm±nucchavik± eva v± ete puthuk±. Te vitth±rato dassetu½ “katha½ yaññ± v± ete puth³”ti-±din± nayena vitth±rena dasseti.
13. ¾s²sam±n±ti r³p±d²ni patthayam±n±. Itthattanti itthabh±vañca patthayam±n±, manuss±dibh±va½ icchant±ti vutta½ hoti. Jara½ sit±ti jara½ nissit±. Jar±mukhena cettha sabba½ vaµµadukkha½ vutta½. Tena vaµµadukkhanissit± tato aparimuccam±n±yeva kappayi½s³ti d²peti.
R³papaµil±bha½ ±s²sam±n±ti vaºº±yatanasampattil±bha½ patthayam±n±. Sadd±d²supi eseva nayo. Khattiyamah±s±lakule attabh±vapaµil±bhanti s±rappatte khattiy±na½ mah±s±lakule attabh±val±bha½ paµisandhi½ patthayam±n±. Br±hmaºamah±s±lakul±d²supi eseva nayo. Brahmak±yikesu deves³ti ettha pubbabhava½ sandh±ya vutta½. Etth±ti khattiyakul±d²su.
Jar±nissit±ti jara½ assit±. By±dhinissit±ti-±d²supi eseva nayo. Etehi sabba½ vaµµadukkha½ pariy±diyitv± dassita½ hoti.
14. Kaccisu te bhagav± yaññapathe appamatt±, at±ru j±tiñca jarañca m±ris±ti ettha yañño eva yaññapatho. Ida½ vutta½ hoti– kacci te yaññe appamatt± hutv± yañña½ kappayant± vaµµadukkhamuttari½s³ti.
Yepi yañña½ denti yajant²ti deyyadhammad±navasena yajanti. Pariccajant²ti vissajjenti.
15. ¾s²sant²ti r³papaµil±bh±dayo patthenti. Thomayant²ti “suci½ dinnan”ti-±din± nayena yaññ±d²ni pasa½santi. Abhijappant²ti r³p±dipaµil±bh±ya v±ca½ g²ranti. Juhant²ti denti. K±m±bhijappanti paµicca l±bhanti r³p±dil±bha½ paµicca punappuna½ k±me eva abhijappanti, “aho vata amh±kampi siyyun”ti vadanti, taºhañca tattha va¹¹hent²ti vutta½ hoti. Y±jayog±ti y±g±dhimutt±. Bhavar±garatt±ti evamimehi ±s²san±d²hi bhavar±geneva ratt±, bhavar±garatt± v± hutv± et±ni ±s²san±d²ni karont± n±tari½su j±ti-±divaµµadukkha½ na uttari½su.
Yañña½ v± thoment²ti d±na½ v± vaººenti. Phala½ v±ti r³p±dipaµil±bha½. Dakkhiºeyye v±ti j±tisampann±d²su. Suci½ dinnanti suci½ katv± dinna½. Man±panti manava¹¹hanaka½. Paº²tanti ojavanta½. K±len±ti tattha tattha sampattak±le Kappiyanti akappiya½ vajjetv± dinna½. Anavajjanti niddosa½. Abhiºhanti punappuna½. Dada½ citta½ pas±ditanti dadato muñcanacitta½ pas±ditanti. Thomenti kittent²ti guºa½ p±kaµa½ karonti. Vaººent²ti vaººa½ bhaºanti. Pasa½sant²ti pas±da½ p±penti.
Ito nid±nanti ito manussalokato dinnak±raº±. Ajjh±yak±ti mante parivattent±. Mantadhar±ti mante dh±rent±. Tiººa½ ved±nanti iruvedayajuvedas±maved±na½. Oµµhapahaµakaraºavasena p±ra½ gat±ti p±rag³. Saha nighaº¹un± ca keµubhena ca sanighaº¹ukeµubh±na½. Nighaº¹³ti nighaº¹urukkh±d²na½ vevacanappak±saka½ sattha½. Keµubhanti kiriy±kappavikappo kav²na½ upak±r±vaha½ sattha½ Saha akkharappabhedena s±kkharappabhed±na½. Akkharappabhedoti sikkh± ca nirutti ca. Itih±sapañcam±nanti ±thabbaºaveda½ catuttha½ katv± “itiha ±sa, itiha ±s±”ti ²disavacanapaµisa½yuttapur±ºakath±saªkh±to itih±so pañcamo etesanti itih±sapañcam±, tesa½ itih±sapañcam±na½ ved±na½.
Pada½ tadavasesañca by±karaºa½ adhiyanti, vedenti v±ti padak± veyy±karaº±. Lok±yata½ vuccati vitaº¹av±dasattha½. Mah±purisalakkhaºanti mah±puris±na½ buddh±d²na½ lakkhaºad²paka½ dv±dasasahassaganthappam±ºa½ sattha½. Yattha so¼asasahassag±th±padaparim±º± buddhamant± n±ma ahesu½. Yesa½ vasena “imin± lakkhaºena samann±gat± buddh± n±ma honti, imin± paccekabuddh±, aggas±vak± as²timah±s±vak± (therag±. aµµha. 2.1288), buddham±t±, buddhapit±, aggupaµµh±ko, aggupaµµh±yik±, r±j± cakkavatt²”ti aya½ viseso ñ±yati. Anavay±ti imesu lok±yatamah±purisalakkhaºesu an³n± parip³rak±rino, avay± na hont²ti vutta½ hoti. Avay± n±ma ye t±ni atthato ca ganthato ca sandh±retu½ na sakkonti. V²tar±g±ti pah²nar±g±. Etena arahattaphalaµµh± vutt±. R±gavinay±ya v± paµipann±ti etena arahattamaggaµµh±. V²tados±ti an±g±miphalaµµh±. Dosavinay±ya v± paµipann±ti etena an±g±mimaggaµµh±. V²tamoh±ti arahattaphalaµµh±. Mohavinay±ya v± paµipann±ti arahattamaggaµµh±. S²lasam±dhipaññ±vimuttisampann±ti etehi cat³hi lokiyalokuttaramissakehi s²l±d²hi sampann±. Vimuttiñ±ºadassanasampann±ti etena paccavekkhaºañ±ºasampann± vutt±ti ñ±tabba½, tañca kho lokiyameva. Abhijappant²ti patthenti. Jappant²ti pacc±s²santi. Pajappant²ti at²va pacc±s²santi. Y±jayogesu yutt±ti anuyoge deyyadhamme diyyam±ne abhiyogavasena yutt±.
16. Atha ko carah²ti atha id±ni ko añño at±ri.
17. Saªkh±y±ti ñ±ºena v²ma½sitv±. Paropar±n²ti par±ni ca opar±ni ca, parattabh±vasakattabh±v±d²ni par±ni ca opar±ni c±ti vutta½ hoti. Vidh³moti k±yaduccarit±didh³mavirahito An²ghoti r±g±di-²ghavirahito. At±ri soti so evar³po arah± j±tijara½ at±ri.
Sakar³p±ti attano r³p±. Parar³p±ti paresa½ r³p±. K±yaduccarita½ vidh³mitanti tividhak±yaduccarita½ vidh³ma½ kata½. Vidhamitanti n±sita½.
M±no hi te, br±hmaºa, kh±ribh±roti yath± kh±ribh±ro khandhena vayham±no upariµµhitopi akkantakkantaµµh±na½ pathaviy± saddhi½ phasseti viya, eva½ j±tigottakul±d²ni m±navatth³ni niss±ya uss±pito m±no, tattha tattha issa½ upp±dento cat³su ap±yesu sa½s²d±peti. Ten±ha– “m±no hi te, br±hmaºa, kh±ribh±ro”ti. Kodho dh³moti tava ñ±ºaggissa upakkilesaµµhena kodho dh³mo. Tena hi te upakkiliµµho ñ±ºaggi na virocati. Bhasmani mosavajjanti nirojaµµhena mus±v±do ch±rik± n±ma. Yath± hi ch±rik±ya paµicchanno aggi na jotati, eva½ te mus±v±dena paµicchanna½ ñ±ºanti dasseti. Jivh± suj±ti yath± tuyha½ suvaººarajatalohakaµµhamattik±su aññataramay± y±gayajanatth±ya suj± hoti, eva½ mayha½ dhammay±gayajanatth±ya pahutajivh± suj±ti vadati. Yath± tuyha½ nad²t²re yajanaµµh±na½, eva½ dhammay±gayajanaµµh±naµµhena hadaya½ jotiµµh±na½. Att±ti citta½.
J±t²ti j±yanakavasena j±ti. Idamettha sabh±vapaccatta½. Sañj±yanavasena sañj±ti, upasaggena pada½ va¹¹hita½. Okkamanavasena okkanti. J±yanaµµhena v± j±ti. S± aparipuºº±yatanavasena yutt±. Sañj±yanaµµhena sañj±ti. S± paripuºº±yatanavasena yutt±. Okkamanaµµhena okkanti. S± aº¹ajajal±bujavasena yutt±. Te hi aº¹akosañca vatthikosañca okkamanti pavisanti okkamant± pavisant± viya paµisandhi½ gaºhanti. Abhinibbattanaµµhena abhinibbatti. S± sa½sedaja-opap±tikavasena yutt±. Te hi p±kaµ± eva hutv± nibbattanti. Aya½ t±va sammutikath±.
Id±ni paramatthakath± hoti. Khandh± eva hi paramatthato p±tubhavanti, na satt±. Tattha ca khandh±nanti ekavok±rabhave ekassa, catuvok±rabhave catunna½, pañcavok±rabhave pañcannampi gahaºa½ veditabba½. P±tubh±voti uppatti. ¾yatan±nanti ettha tatra tatra upapajjam±n±yatan±na½ saªgaho veditabbo. Paµil±bhoti santatiy± p±tubh±voyeva. P±tubhavant±neva hi t±ni paµiladdh±ni n±ma honti. S± panes± tattha tattha bhave paµham±bhinibbattilakkhaº± j±ti, niyy±tanaras±, at²tabhavato idha ummujjanapaccupaµµh±n±, phalavasena dukkhavicittat±paccupaµµh±n± v±.
Jar±ti sabh±vapaccatta½. J²raºat±ti ±k±rabh±vaniddeso. Khaº¹iccanti-±dayo tayo k±l±tikkame kiccaniddes±, pacchim± dve pakatiniddes±. Ayañhi jar±ti imin± padena sabh±vato d²pit±. Tenass± ida½ sabh±vapaccatta½. J²raºat±ti imin± ±k±rato, tenass±ya½ ±k±raniddeso. Khaº¹iccanti imin± k±l±tikkame dantanakh±na½ khaº¹itabh±vakaraºakiccato. P±liccanti imin± kesalom±na½ palitabh±vakaraºakiccato. Valittacat±ti imin± ma½sa½ mil±petv± tace valibh±vakaraºakiccato. Tenass± ime khaº¹iccanti-±dayo tayo k±l±tikkame kiccaniddes±. Tehi imesa½ vik±r±na½ dassanavasena p±kaµ²bh³t± p±kaµajar± dassit±. Yatheva hi udakassa v± v±tassa v± aggino v± tiºarukkh±d²na½ sa½bhaggapalibhaggat±ya v± jh±mat±ya v± gatamaggo p±kaµo hoti, na ca so gatamaggo t±neva udak±d²ni, evameva jar±ya dant±d²na½ khaº¹icc±divasena gatamaggo p±kaµo, cakkhu½ umm²letv±pi gayhati, na ca khaº¹icc±d²neva jar±. Na hi jar± cakkhuviññeyy± hoti.
¾yuno sa½h±ni indriy±na½ parip±koti imehi pana padehi k±l±tikkameyeva abhibyatt±ya ±yukkhayacakkh±di-indriyaparip±kasaªkh±t±ya pakatiy± d²pit±, tenassime pacchim± dve pakatiniddes±ti veditabb±. Tattha yasm± jara½ pattassa ±yu h±yati, tasm± jar± “±yuno sa½h±n²”ti phal³pac±rena vutt±. Yasm± ca daharak±le suppasann±ni sukhumampi attano visaya½ sukheneva gaºhanasamatth±ni cakkh±d²ni indriy±ni jara½ pattassa paripakk±ni ±lu¼it±ni avisad±ni, o¼±rikampi attano visaya½ gahetu½ asamatth±ni honti. Tasm± “indriy±na½ parip±ko”ti phal³pac±reneva vutt±.
S± panes± eva½ niddiµµh± sabb±pi jar± p±kaµ± paµicchann±ti duvidh± hoti. Tattha dant±d²su khaº¹±dibh±vadassanato r³padhammesu jar± p±kaµajar± n±ma. Ar³padhammesu pana jar± t±disassa vik±rassa adassanato paµicchannajar± n±ma. Tattha yv±ya½ khaº¹±dibh±vo dissati, so t±dis±na½ dant±d²na½ suviññeyyatt± vaººoyeva. Tañca cakkhun± disv± manodv±rena cintetv± “ime dant± jar±ya pahaµ±”ti jara½ j±n±ti. Udakaµµh±ne baddh±ni gosiªg±d²ni oloketv± heµµh± udakassa atthibh±vaj±nana½ viya.
Puna av²ci sav²c²ti evampi aya½ jar± duvidh± hoti. Tattha maºikanakarajatapav±¼acandas³riy±d²na½ mandadasak±d²su p±º²na½ viya ca pupphaphalapallav±d²su ap±º²na½ viya ca antarantar± vaººavises±d²na½ dubbiññeyyatt± jar± av²cijar± n±ma, nirantarajar±ti attho. Tato aññesu pana yath±vuttesu antarantar± vaººavises±d²na½ suviññeyyatt± jar± sav²cijar± n±ma.
Tattha sav²cijar± up±dinnaka-anup±dinnakavasena eva½ d²petabb±– daharakum±rak±nañhi paµhamameva kh²radant± n±ma uµµhahanti, na te thir±. Tesu pana patitesu puna dant± uµµhahanti, te paµhamameva set± honti, jar±v±tena pana pahaµak±le k±¼ak± honti. Kes± pana paµhamameva tamb±pi honti k±¼ak±pi setak±pi. Chavi pana salohitak± hoti. Va¹¹hant±na½ va¹¹hant±na½ od±t±na½ od±tabh±vo, k±¼ak±na½ k±¼akabh±vo paññ±yati. Jar±v±tena pahaµak±le ca vali½ gaºh±ti. Sabbampi sassa½ vapitak±le seta½ hoti, pacch± n²la½. Jar±v±tena pana pahaµak±le paº¹ara½ hoti. Ambaªkuren±pi d²petu½ vaµµati eva. S± panes± khandhaparip±kalakkhaº± jar±, maraº³panayanaras±, yobbanavin±sapaccupaµµh±n±. Sesa½ sabbattha p±kaµameva. Eva½ bhagav± idampi sutta½ arahattanik³µeneva desesi, desan±pariyos±ne ayampi br±hmaºo arahatte patiµµh±si saddhi½ antev±sikasahassena. Aññesañca anekasahass±na½ dhammacakkhu½ udap±di. Sesa½ vuttasadisameva.

Saddhammappajjotik±ya c³¼aniddesa-aµµhakath±ya

Puººakam±ºavasuttaniddesavaººan± niµµhit±.