V±¼amigasaªghasevitanti s²habyaggh±div±¼amigasam³hehi tattha tattha upasevita½. Kuñjaramattakareºulo¼itanti mattakuñjarehi hatthin²hi ca mig±na½ cittat±panena rukkhagacch±d²na½ s±kh±bhañjanena ca ±lo¼itapadesa½. Kiñc±pi tasmi½ vane ²disa½ tad± natthi, vana½ n±ma evar³panti ta½ bhi½s±petuk±mo evam±ha. Rahitanti janarahita½ vijana½. Bhi½sanakanti bhayajanaka½. Tapan²yakat±va dh²tik±ti rattasuvaººena vicarit± dh²talik± viya sukusalena yant±cariyena yantayogavasena sajjit± suvaººapaµim± viya vicarasi, id±neva ito cito ca sañcarasi. Cittalateva acchar±ti cittalat±n±make uyy±ne devacchar± viya. K±sikasukhumeh²ti k±siraµµhe uppannehi ativiya sukhumehi. Vaggubh²ti siniddhamaµµhehi. Sobhas² suvasanehi n³pameti niv±sanap±rupanavatthehi anupame upam±rahite tva½ id±ni me vas±nugo sobhas²ti bh±vina½ attano adhipp±yavasena ekantika½ vattam±na½ viya katv± vadati. Aha½ tava vas±nugo siyanti ahampi tuyha½ vas±nugo ki½k±rapaµiss±v² bhaveyya½. Yadi viharemase k±nanantareti yadi maya½ ubhopi vanantare saha vas±ma ram±ma. Na hi matthi tay± piyattaroti vas±nugabh±vassa k±raºam±ha. P±ºoti satto, añño kocipi satto tay± piyataro mayha½ na hi atth²ti attho. Atha v± p±ºoti attano j²vita½ sandh±ya vadati, mayha½ j²vita½ tay± piyatara½ na hi atth²ti attho. Kinnarimandalocaneti kinnariy± viya mandaputhuvilocane. Yadi me vacana½ karissasi, sukhit± ehi ag±ram±vas±ti sace tva½ mama vacana½ karissasi, ek±sana½ ekaseyya½ brahmacariyadukkha½ pah±ya ehi k±mabhogehi sukhit± hutv± ag±ra½ ajjh±vasa. “Sukhit± heti ag±ram±vasant²”ti keci paµhanti, tesa½ sukhit± bhavissati, ag±ra½ ajjh±vasant²ti attho. P±s±daniv±tav±sin²ti niv±tesu p±s±desu v±sin². “P±s±davim±nav±sin²”ti ca p±µho, vim±nasadisesu p±s±desu v±sin²ti attho. Parikammanti veyy±vacca½. Dh±ray±ti paridaha, niv±sehi ceva uttariyañca karohi. Abhiropeh²ti maº¹anavibh³sanavasena v± sar²ra½ ±ropaya, alaªkaroh²ti attho. M±lavaººakanti m±lañceva gandhavilepanañca. Kañcanamaºimuttakanti kañcanena maºimutt±hi ca yutta½, suvaººamayamaºimutt±hi khacitanti attho. Bahunti hatth³pag±dibhedato bahuppak±ra½. Vividhanti karaºavikatiy± n±n±vidha½. Sudhotarajapacchadanti sudhotat±ya pav±hitaraja½ uttaracchada½. Subhanti sobhana½. Gonakat³likasanthatanti d²ghalomak±¼akojavena ceva ha½salom±dipuºº±ya t³lik±ya ca santhata½. Navanti abhinava½. Mah±rahanti mahaggha½. Candanamaº¹itas±ragandhikanti gos²sak±dis±racandanena maº¹itat±ya surabhigandhika½, evar³pa½ sayanam±ruha, ta½ ±ruhitv± yath±sukha½ say±hi ceva nis²da c±ti attho. Uppala½ cudak± samuggatanti ca-k±ro nip±tamatta½, udakato uggata½ uµµhita½ accuggamma µhita½ suphullamuppala½. Yath± ta½ amanussasevitanti tañca rakkhasapariggahit±ya pokkharaºiy± j±tatt± nimmanussehi sevita½ kenaci aparibhuttameva bhaveyya. Eva½ tva½ brahmac±rin²ti evameva ta½ suµµhu phullamuppala½ viya tuva½ brahmac±rin². Sakesaªgesu attano sar²r±vayavesu kenaci aparibhuttesuyeva jara½ gamissasi, mudh±yeva jar±jiºº± bhavissasi. Eva½ dhuttakena attano adhipp±ye pak±site ther² sar²rasabh±vavibh±vanena ta½ tattha vicchindent² “ki½ te idh±”ti g±tham±ha. Tassattho– ±vuso suvaººak±raputta, kes±dikuºapap³re ekantena bhedanadhamme sus±nava¹¹hane, idha imasmi½ k±yasaññite asucika¼evare ki½ n±ma tava s±ranti sammata½ sambh±vita½, ya½ disv± vimano aññatarasmi½ ±rammaºe vigatamanasaªkappo, ettheva v± avimano somanassiko hutv± udikkhasi, ta½ mayha½ katheh²ti. Ta½ sutv± dhuttako kiñc±pi tass± r³pa½ c±turiyasobhita½, paµhamadassanato pana paµµh±ya yasmi½ diµµhip±te paµibaddhacitto, tameva apadisanto “akkh²ni ca t³riy±riv±”ti-±dim±ha. K±mañc±ya½ ther² suµµhu sa½yatat±ya santindriy±, t±ya thiravippasannasommasantanayananip±tesu kamm±nubh±vanipphannesu pasannapañcappas±dapaµimaº¹itesu nayanesu labbham±ne pabh±visiµµhac±turiye diµµhip±te, yasm± saya½ caritah±vabh±vavil±s±diparikappavañcito so dhutto j±to, tasm±ssa diµµhir±go savisesa½ vepulla½ agam±si. Tattha akkh²ni ca t³riy±riv±ti t³ri vuccati mig², ca-saddo nip±tamatta½, migacch±p±ya viya te akkh²n²ti attho. “Koriy±riv±”ti v± p±¼i, kuñcak±rakukkuµiy±ti vutta½ hoti. Kinnariy±riva pabbatantareti pabbatakucchiya½ vicaram±n±ya kinnarivanit±ya viya ca te akkh²n²ti attho. Tava me nayan±ni dakkhiy±ti tava vuttaguºavises±ni nayan±ni disv±, bhiyyo upar³pari me k±m±bhirati pava¹¹hati. Uppalasikharopam±ni teti rattuppala-aggasadis±ni pamh±ni tava. Vimaleti nimmale. H±µakasannibheti kañcanar³pakassa mukhasadise te mukhe, nayan±ni dakkhiy±ti yojan±. Api d³ragat±ti d³ra½ µh±na½ gat±pi. Saramhaseti añña½ kiñci acintetv± tava nayan±ni eva anussar±mi. ¾yatapamheti d²ghapakhume. Visuddhadassaneti nimmalalocane. Na hi matthi tay± piyattaro nayan±ti tava nayanato añño koci mayha½ piyataro natthi. Tay±ti hi s±mi-atthe eva karaºavacana½. Eva½ cakkhusampattiy± umm±ditassa viya ta½ ta½ vippalapato tassa purisassa manoratha½ viparivattent² ther² “apathen±”ti-±din± dv±dasa g±th± abh±si. Tattha apathena pay±tumicchas²ti, ±vuso suvaººak±raputta, sante aññasmi½ itthijane yo tva½ buddhasuta½ buddhassa bhagavato orasadh²tara½ ma½ maggayasi patthesi, so tva½ sante kheme ujumagge apathena kaºµakanivutena sabhayena kummaggena pay±tumicchasi paµipajjituk±mosi, canda½ k²¼anaka½ gavesasi candamaº¹ala½ k²¼±go¼aka½ k±tuk±mosi, meru½ laªghetumicchasi catur±s²tiyojanasahassubbedha½ sinerupabbatar±ja½ laªghayitv± aparabh±ge µh±tuk±mosi, so tva½ ma½ buddhasuta½ maggayas²ti yojan±. Id±ni tassa attano avisayabh±va½ patthan±ya ca vigh±t±vahata½ dassetu½ “natth²”ti-±di vutta½. Tattha r±go yatthapi d±ni me siy±ti yattha id±ni me r±go siy± bhaveyya, ta½ ±rammaºa½ sadevake loke natthi eva. Napi na½ j±n±mi k²risoti na½ r±ga½ k²risotipi na j±n±mi. Atha maggena hato sam³lakoti ath±ti nip±tamatta½. Ayonisomanasik±rasaªkh±tena m³lena sam³lako r±go ariyamaggena hato samuggh±tito. Iªg±lakuy±ti aªg±rak±suy±. Ujjhitoti v±tukkhitto viya yo koci, dahaniy± indhana½ viy±ti attho. Visapattoriv±ti visagatabh±jana½ viya. Aggito katoti aggito aªg±rato apagato kato, visassa lesampi asesetv± apan²to vin±sitoti attho. Yass± siy± apaccavekkhitanti yass± itthiy± ida½ khandhapañcaka½ ñ±ºena appaµivekkhita½ apariññ±ta½ siy±. Satt± v± anus±sito siy±ti satt± v± dhammasar²rassa adassanena yass± itthiy± ananus±sito siy±. Tva½ t±disika½ palobhay±ti, ±vuso, tva½ tath±r³pa½ aparimadditasaªkh±ra½ apaccavekkhitalokuttaradhamma½ k±mehi palobhaya upagaccha. J±nanti½ so ima½ vihaññas²ti so tva½ pavatti½ nivattiñca y±th±vato j±nanti½ paµividdhasacca½ ima½ subha½ bhikkhuni½ ±gamma vihaññasi, sampati ±yatiñca vigh±ta½ dukkha½ ±pajjasi. Id±nissa vigh±t±pattita½ k±raºavibh±vanena dassent² “mayha½ h²”ti-±dim±ha. Tattha h²ti hetu-atthe nip±to. Akkuµµhavanditeti akkose vandan±ya ca. Sukhadukkheti sukhe ca dukkhe ca, iµµh±niµµhavisayasam±yoge v±. Sat² upaµµhit±ti paccavekkhaºayutt± sati sabbak±la½ upaµµhit±. Saªkhatamasubhanti j±niy±ti tebh³maka½ saªkh±ragata½ kiles±sucipaggharaºena asubhanti ñatv±. Sabbatthev±ti sabbasmi½yeva bhavattaye mayha½ mano taºh±lep±din± na upalimpati. Maggaµµhaªgikay±nay±yin²ti aµµhaªgikamaggasaªkh±tena ariyay±nena nibb±napura½ y±yin² upagat±. Uddhaµasall±ti attano sant±nato samuddhaµar±g±disall±. Sucittit±ti hatthap±damukh±di-±k±rena suµµhu cittit± viracit±. Sombh±ti sumbhak±. D±rukapillak±ni v±ti d±rudaº¹±d²hi uparacitar³pak±ni. Tant²h²ti nh±rusuttakehi. Kh²lakeh²ti hatthap±dapiµµhikaºº±di-atth±ya µhapitadaº¹ehi. Vinibaddh±ti vividhen±k±rena baddh±. Vividha½ panaccak±ti yantasutt±d²na½ añchanavissajjan±din± paµµhapitanaccak±, panaccant± viya diµµh±ti yojan±. Tamhuddhaµe tantikh²laketi sannivesavisiµµharacan±visesayutta½ up±d±ya r³pakasamaññ± tamhi tantimhi kh²lake ca µh±nato uddhaµe bandhanto vissaµµhe, visu½ karaºena aññamañña½ vikale, tahi½ tahi½ khipanena parikrite vikirite. Na vindeyya khaº¹aso kateti potthakar³passa avayave khaº¹±khaº¹ite kate potthakar³pa½ na vindeyya, na upalabheyya. Eva½ sante kimhi tattha mana½ nivesaye tasmi½ potthakar³p±vayave kimhi ki½ kh±ºuke, ud±hu rajjuke, mattik±piº¹±dike v± mana½ manasañña½ niveseyya, visaªkh±re avayave s± saññ± kad±cipi napateyy±ti attho. Tath³pam±ti ta½sadis± tena potthakar³pena sadis±. Kinti ce ±ha “dehak±n²”ti-±di. Tattha dehak±n²ti hatthap±damukh±dideh±vayav±. Manti me paµibaddh± upaµµhahanti. Tehi dhammeh²ti tehi pathavi-±d²hi ca cakkh±d²hi ca dhammehi. Vin± na vattant²ti na hi tath± tath± sanniviµµhe pathavi-±didhamme muñcitv± deh± n±ma santi. Dhammehi vin± na vattat²ti deho avayavehi avayavadhammehi vin± na vattati na upalabbhati. Eva½ sante kimhi tattha mana½ nivesayeti kimhi ki½ pathaviya½, ud±hu ±p±dike dehoti v± hatthap±d±d²n²ti v± mana½ manasañña½ niveseyya. Yasm± pathavi-±dipas±dadhammamatte es± samaññ±, yadida½ dehoti v± hatthap±d±d²n²ti v± sattoti v± itth²ti v± purisoti v±, tasm± na ettha j±nato koci abhiniveso hot²ti. Yath± harit±lena makkhita½, addasa cittika½ bhittiy± katanti yath± kusalena cittak±rena bhittiya½ harit±lena makkhita½ litta½ tena lepa½ datv± kata½ ±likhita½ cittika½ itthir³pa½ addasa passeyya. Tattha y± upathambhanakhepan±dikiriy±sampattiy± m±nusik± nu kho aya½ bhitti apass±ya µhit±ti saññ±, s± niratthak± manussabh±vasaªkh±tassa atthassa tattha abh±vato, m±nus²ti pana kevala½ tahi½ tassa ca vipar²tadassana½, y±th±vato gahaºa½ na hoti, dhammapuñjamatte itthipuris±digahaºampi eva½ sampadamida½ daµµhabbanti adhipp±yo. M±ya½ viya aggato katanti m±y±k±rena purato upaµµh±pita½ m±y±sadisa½. Supinanteva suvaººap±dapanti supinameva supinanta½, tattha upaµµhitasuvaººamayarukkha½ viya. Upagacchasi andha rittakanti andhab±la rittaka½ tucchaka½ antos±rarahita½ ima½ attabh±va½ “eta½ mam±”ti s±ravanta½ viya upagacchasi abhinivisasi. Janamajjheriva ruppar³pakanti m±y±k±rena mah±janamajjhe dassita½ r³piyar³pasadisa½ s±ra½ viya upaµµhahanta½, as±ranti attho. Vaµµaniriv±ti l±kh±ya gu¼ik± viya. Koµarohit±ti koµare rukkhasusire µhapit±. Majjhe pubbu¼ak±ti akkhidalamajjhe µhitajalapubbu¼asadis±. Sa-assuk±ti assujalasahit±. P²¼ako¼ik±ti akkhig³thako. Ettha j±yat²ti etasmi½ akkhimaº¹ale ubhosu koµ²su visagandha½ v±yanto nibbattati. P²¼ako¼ik±ti v± akkhidalesu nibbattanak± p²¼ak± vuccati. Vividh±ti setan²lamaº¹al±nañceva rattap²t±d²na½ sattanna½ paµal±nañca vasena anekavidh±. Cakkhuvidh±ti cakkhubh±g± cakkhuppak±r± v± tassa anekakal±pagatabh±vato. Piº¹it±ti samudit±. Eva½ cakkhusmi½ s±rajjantassa cakkhuno asubhata½ anavaµµhitat±ya aniccatañca vibh±vesi Vibh±vetv± ca yath± n±ma koci lobhan²ya½ bhaº¹a½ gahetv± corakant±ra½ paµipajjanto corehi palibuddho ta½ lobhan²yabhaº¹a½ datv± gacchati, evameva cakkhumhi s±rattena tena purisena palibuddh± ther² attano cakkhu½ upp±µetv± tassa ad±si. Tena vutta½ “upp±µiya c±rudassan±”ti-±di. Tattha upp±µiy±ti upp±µetv± cakkhuk³pato n²haritv±. C±rudassan±ti piyadassan± manoharadassan±. Na ca pajjitth±ti tasmi½ cakkhusmi½ saªga½ n±pajji. Asaªgam±nas±ti katthacipi ±rammaºe an±sattacitt±. Handa te cakkhunti tay± k±mita½ tato eva may± dinnatt± te cakkhusaññita½ asucipiº¹a½ gaºha, gahetv± harassu pas±dayutta½ icchita½ µh±na½ nehi. Tassa ca viram±si t±vadeti tassa dhuttapurisassa t±vadeva akkhimhi upp±µitakkhaºe eva r±go vigacchi. Tatth±ti akkhimhi, tassa½ v± theriya½. Atha v± tatth±ti tasmi½yeva µh±ne. Kham±pay²ti kham±pesi. Sotthi siy± brahmac±rin²ti seµµhac±rini mahesike tuyha½ ±rogyameva bhaveyya. Na puno edisaka½ bhavissat²ti ito para½ evar³pa½ an±c±racaraºa½ na bhavissati, na kariss±m²ti attho. ¾s±diy±ti ghaµµetv±. Edisanti evar³pa½ sabbattha v²tar±ga½. Aggi½ pajjalita½va liªgiy±ti pajjalita½ aggi½ ±liªgetv± viya. Tatoti tasm± dhuttapuris±. S± bhikkhun²ti s± subh± bhikkhun². Agam² buddhavarassa santikanti samm±sambuddhassa santika½ upagacchi upasaªkami. Passiya varapuññalakkhaºanti uttamehi puññasambh±rehi nibbattamah±purisalakkhaºa½ disv±. Yath± pur±ºakanti por±ºa½ viya upp±µanato pubbe viya cakkhu paµip±katika½ ahosi. Yamettha antarantar± na vutta½, ta½ vuttanayatt± suviññeyyameva.
Subh±j²vakambavanik±ther²g±th±vaººan± niµµhit±.
Ti½sanip±tavaººan± niµµhit±.