5. Tirokuµµapetavatthuvaŗŗan±
Tirokuµµesu tiµµhant²ti ida½ satth± r±jagahe viharanto sambahule pete ±rabbha kathesi. Tatr±ya½ vitth±rakath± ito dv±navutikappe k±si n±ma nagara½ ahosi. Tattha jayaseno n±ma r±j± rajja½ k±resi. Tassa sirim± n±ma dev². Tass± kucchiya½ phusso n±ma bodhisatto nibbattitv± anupubbena samm±sambodhi½ abhisambujjhi. Jayaseno r±j± mama putto mah±bhinikkhamana½ nikkhamitv± buddho j±to, mayhameva buddho, mayha½ dhammo, mayha½ saŖghoti mamatta½ upp±detv± sabbak±la½ sayameva upaµµhahati, na ańńesa½ ok±sa½ deti. Bhagavato kaniµµhabh±taro vem±tik± tayo bh±taro cintesu½ buddh± n±ma sabbaloka hitatth±ya uppajjanti, na ekasseva atth±ya. Amh±kańca pit± ańńesa½ ok±sa½ na deti. Katha½ nu kho maya½ labheyy±ma bhagavanta½ upaµµh±tu½ bhikkhusaŖghańc±ti? Tesa½ etadahosi handa maya½ kińci up±ya½ karom±ti. Te paccanta½ kupita½ viya k±r±pesu½. Tato r±j± paccanto kupitoti sutv± tayopi putte paccanta½ v³pasametu½ pesesi. Te gantv± v³pasametv± ±gat±. R±j± tuµµho vara½ ad±si ya½ icchatha, ta½ gaŗhath±ti. Te maya½ bhagavanta½ upaµµh±tu½ icch±m±ti ±ha½su. R±j± eta½ µhapetv± ańńa½ gaŗhath±ti ±ha. Te maya½ ańńena anatthik±ti ±ha½su. Tena hi pariccheda½ katv± gaŗhath±ti. Te satta vass±ni y±ci½su. R±j± na ad±si. Eva½ cha, pańca, catt±ri, t²ŗi, dve, eka½, satta m±se, cha, pańca, catt±roti vatv± y±va tem±sa½ y±ci½su. Tad± r±j± gaŗhath±ti ad±si. Te bhagavanta½ upasaŖkamitv± ±ha½su icch±ma maya½, bhante, bhagavanta½ tem±sa½ upaµµh±tu½, adhiv±setu no, bhante, bhagav± ima½ tem±sa½ vass±v±santi. Adhiv±sesi bhagav± tuŗh²bh±vena. Te tayo attano janapade niyuttakapurisassa lekha½ pesesu½ ima½ tem±sa½ amhehi bhagav± upaµµh±tabbo, vih±ra½ ±di½ katv± sabba½ bhagavato upaµµh±nasambh±ra½ samp±deh²ti. So sabba½ samp±detv± paµipesesi. Te k±s±yavatthanivatth± hutv± purisasahassehi veyy±vaccakarehi bhagavanta½ bhikkhusaŖghańca sakkacca½ upaµµhaham±n± janapada½ netv± vih±ra½ niyy±tetv± vassa½ vas±pesu½. Tesa½ bhaŗ¹±g±riko eko gahapatiputto sapaj±patiko saddho ahosi pasanno. So buddhappamukhassa bhikkhusaŖghassa d±navatta½ sakkacca½ ad±si. Janapade niyuttakapuriso ta½ gahetv± j±napadehi ek±dasamattehi purisasahassehi saddhi½ sakkaccameva d±na½ pavatt±pesi. Tattha keci j±napad± paµihatacitt± ahesu½. Te d±nassa antar±ya½ katv± deyyadhamma½ attan± kh±di½su, bhattas±lańca aggin± dahi½su. Pav±rit± r±japutt± bhagavato sakk±ra½ katv± bhagavanta½ purakkhatv± pitu santikameva pacc±gami½su. Tattha gantv± bhagav± parinibb±yi. R±japutt± ca janapade niyuttakapuriso ca bhaŗ¹±g±riko ca anupubbena k±la½ katv± saddhi½ paris±ya sagge uppajji½su, paµihatacitt± jan± niraye uppajji½su. Eva½ tesa½ ubhayesa½ jan±na½ saggato sagga½ nirayato niraya½ upapajjant±na½ dv±navutikapp± v²tivatt±. Atha imasmi½ bhaddakappe kassapassa bhagavato k±le te paµihatacitt± jan± petesu uppann±. Tad± manuss± attano attano ń±tak±na½ pet±na½ atth±ya d±na½ datv± uddisanti ida½ no ń±t²na½ hot³ti, te sampatti½ labhanti. Atha imepi pet± ta½ disv± kassapa½ samm±sambuddha½ upasaŖkamitv± pucchi½su ki½ nu kho, bhante, mayampi evar³pa½ sampatti½ labheyy±m±ti? Bhagav± ±ha id±ni na labhatha, an±gate pana gotamo n±ma samm±sambuddho bhavissati, tassa bhagavato k±le bimbis±ro n±ma r±j± bhavissati, so tumh±ka½ ito dv±navutikappe ń±ti ahosi, so buddhassa d±na½ datv± tumh±ka½ uddisissati, tad± labhissath±ti. Eva½ vutte kira tesa½ pet±na½ ta½ vacana½ sve labhissath±ti vutta½ viya ahosi. Tato ekasmi½ buddhantare v²tivatte amh±ka½ bhagav± uppajji. Tepi tayo r±japutt± purisasahassena saddhi½ devalokato cavitv± magadharaµµhe br±hmaŗakule uppajjitv± anupubbena t±pasapabbajja½ pabbajitv± gay±s²se tayo jaµil± ahesu½, janapade niyuttakapuriso r±j± bimbis±ro ahosi, bhaŗ¹±g±riko gahapatiputto vis±kho n±ma seµµhi ahosi, tassa paj±pati dhammadinn± n±ma seµµhidh²t± ahosi, avases± pana paris± rańńo eva pariv±r± hutv± nibbatti½su. Amh±kampi bhagav± loke uppajjitv± sattasatt±ha½ atikkamitv± anupubbena b±r±ŗasi½ ±gamma dhammacakka½ pavattetv± pańcavaggiye ±di½ katv± y±va sahassapariv±re tayo jaµile vinetv± r±jagaha½ agam±si. Tattha ca tadahupasaŖkamanta½yeva r±j±na½ bimbis±ra½ sot±pattiphale patiµµh±pesi saddhi½ ek±dasanahutehi aŖgamagadhav±s²hi br±hmaŗagahapatikehi. Atha rańń± sv±tan±ya bhattena nimantito adhiv±setv± dutiyadivase m±ŗavakavaŗŗena sakkena dev±namindena purato gacchantena
Danto dantehi saha pur±ŗajaµilehi, vippamutto vippamuttehi;
siŖg²nikkhasavaŗŗo, r±jagaha½ p±visi bhagav±ti. (Mah±va. 58)
Evam±d²hi g±th±hi abhitthaviyam±no r±jagaha½ pavisitv± rańńo nivesane mah±d±na½ sampaµicchi. Te pana pet± id±ni r±j± d±na½ amh±ka½ uddisissati, id±ni uddisissat²ti ±s±ya sampariv±retv± aµµha½su.
R±j± d±na½ datv± kattha nu kho bhagav± vihareyy±ti bhagavato vih±raµµh±nameva cintesi, na ta½ d±na½ kassaci uddisi. Tath± ta½ d±na½ alabhant± pet± chinn±s± hutv± rattiya½ rańńo nivesane ativiya bhi½sanaka½ vissaramaka½su. R±j± bhayasant±sasa½vega½ ±pajjitv± vibh±t±ya rattiy± bhagavato ±rocehi evar³pa½ sadda½ assosi½, ki½ nu kho me, bhante, bhavissat²ti? Bhagav± m± bh±yi, mah±r±ja, na te kińci p±paka½ bhavissati, apica kho santi te pur±ŗań±tak± petesu uppann±. Te eka½ buddhantara½ tameva pacc±s²sant± buddhassa d±na½ datv± amh±ka½ uddisissat²ti vicarant± tay± hiyyo d±na½ datv± na uddisitatt± chinn±s± hutv± tath±r³pa½ vissaramaka½s³ti ±ha. Ki½ id±nipi, bhante, dinne te labheyyunti? ¾ma, mah±r±j±ti. Tena hi, bhante, adhiv±setu me bhagav± ajjatan±ya d±na½, tesa½ uddisiss±m²ti. Adhiv±sesi bhagav± tuŗh²bh±vena. R±j± nivesana½ gantv± mah±d±na½ paµiy±d±petv± bhagavato k±la½ ±roc±pesi Bhagav± r±jantepura½ gantv± pańńatte ±sane nis²di saddhi½ bhikkhusaŖghena. Te pet± api n±ma ajja labheyy±m±ti gantv± tirokuµµ±d²su aµµha½su. Bhagav± tath± ak±si, yath± te sabbeva rańńo ±p±tha½ gat± ahesu½. R±j± dakkhiŗodaka½ dento ida½ me ń±t²na½ hot³ti uddisi. T±vadeva pet±na½ kamalakuvalayasańchann± pokkharaŗiyo nibbatti½su. Te tattha nhatv± ca pivitv± ca paµippassaddhadarathakilamathapip±s± suvaŗŗavaŗŗ± ahesu½. R±j± y±gukhajjabhojj±ni datv± uddisi. Tesa½ taŖkhaŗańńeva dibbay±gukhajjabhojj±ni nibbatti½su. Te t±ni paribhuńjitv± p²ŗindriy± ahesu½. Atha vatthasen±san±ni datv± uddisi. Tesa½ dibbavatthap±s±dapaccattharaŗaseyy±di-alaŖk±ravidhayo nibbatti½su. S± ca tesa½ sampatti sabb±pi yath± rańńo p±kaµ± hoti, tath± bhagav± adhiµµh±si. R±j± ta½ disv± ativiya attamano ahosi. Tato bhagav± bhutt±v² pav±rito rańńo bimbis±rassa anumodanattha½ tirokuµµapetavatthu½ abh±si
14. Tirokuµµesu tiµµhanti, sandhisiŖgh±µakesu ca;
dv±rab±h±su tiµµhanti, ±gantv±na saka½ ghara½.
15. Pah³te annap±namhi, khajjabhojje upaµµhite;
na tesa½ koci sarati, satt±na½ kammapaccay±.
16. Eva½ dadanti ń±t²na½, ye honti anukampak±;
suci½ paŗ²ta½ k±lena, kappiya½ p±nabhojana½.
17. Ida½ vo ń±t²na½ hotu, sukhit± hontu ń±tayo;
te ca tattha sam±gantv±, ń±tipet± sam±gat±;
pah³te annap±namhi, sakkacca½ anumodare.
18. Cira½ j²vantu no ń±t², yesa½ hetu labh±mase;
amh±kańca kat± p³j±, d±yak± ca anipphal±.
19. Na hi tattha kasi atthi, gorakkhettha na vijjati;
vaŗijj± t±dis² natthi, hirańńena kay±kaya½;
ito dinnena y±penti, pet± k±lagat± tahi½.
20. Unname udaka½ vuµµha½, yath± ninna½ pavattati;
evameva ito dinna½, pet±na½ upakappati.
21. Yath± v±rivah± p³r±, parip³renti s±gara½;
evameva ito dinna½, pet±na½ upakappati.
22. Ad±si me ak±si me, ń±timitt± sakh± ca me;
pet±na½ dakkhiŗa½ dajj±, pubbe katamanussara½.
23. Na hi ruŗŗa½ v± soko v±, y± cańń± paridevan±;
na ta½ pet±namatth±ya, eva½ tiµµhanti ń±tayo.
24. Ayańca kho dakkhiŗ± dinn±, saŖghamhi suppatiµµhit±;
d²gharatta½ hit±yassa, µh±naso upakappati.
25. So ń±tidhammo ca aya½ nidassito, pet±na p³j± ca kat± u¼±r±;
balańca bhikkh³namanuppadinna½, tumhehi puńńa½ pahuta½ anappakanti.
14. Tattha tirokuµµes³ti kuµµ±na½ parabh±gesu. Tiµµhant²ti nisajj±dipaµikkhepato µh±nakappanavacanameta½, gehap±k±rakuµµ±na½ dv±rato bahi eva tiµµhant²ti attho. SandhisiŖgh±µakesu c±ti sandh²su ca siŖgh±µakesu ca. Sandh²ti catukkoŗaracch±, gharasandhibhittisandhi-±lokasandhiyopi vuccanti. SiŖgh±µak±ti tikoŗaracch±. Dv±rab±h±su tiµµhant²ti nagaradv±ragharadv±r±na½ b±h± niss±ya tiµµhanti. ¾gantv±na saka½ gharanti sakaghara½ n±ma pubbań±tigharampi attan± s±mibh±vena ajjh±vutthagharampi, tadubhayampi te yasm± sakagharasańń±ya ±gacchanti, tasm± ±gantv±na saka½ gharanti ±ha. 15. Eva½ bhagav± pubbe anajjh±vutthapubbampi pubbań±tigharatt± bimbis±ranivesana½ sakagharasańń±ya ±gantv± tirokuµµ±d²su µhite iss±macchariyaphala½ anubhavante ativiya duddasikavir³pabhay±nakadassane bah³ pete rańńo dassento tirokuµµesu tiµµhant²ti g±tha½ vatv± puna tehi katassa kammassa d±ruŗabh±va½ dassento pah³te annap±namh²ti dutiyag±tham±ha. Tattha pah³teti anappake bahumhi, y±vadattheti attho Ba-k±rassa hi pa-k±ro labbhati pahu santo na bharat²ti-±d²su (su. ni. 98) viya. Keci pana bahuketi paµhanti, so pana pam±dap±µho. Annap±namh²ti anne ca p±ne ca. Khajjabhojjeti khajje ca bhojje ca. Etena asitap²takh±yitas±yitavasena catubbidhampi ±h±ra½ dasseti. Upaµµhiteti upagamma µhite sajjite, paµiyatteti attho. Na tesa½ koci sarati satt±nanti tesa½ pettivisaye uppann±na½ satt±na½ koci m±t± v± pit± v± putto v± natt± v± na sarati. Ki½ k±raŗ±? Kammapaccay±ti, attan± katassa ad±nad±napaµisedhan±dibhedassa kadariyakammassa k±raŗabh±vato. Tańhi kamma½ tesa½ ń±t²na½ saritu½ na deti.