Amh±k±cariya tumhehi amh±k±cariyehi nayadassanavasena suttavisesasa½sandana½ dassita½, amhehi ca ń±ta½, kimatth±ya sa½kilesabh±giy±dibhedena vibhajitv± bhagavat± vuttanti vattabbatt± v±san±bh±giya½ sutta½ sa½kilesabh±giyassa suttassa niggh±t±y±ti-±di vutta½. Ettha ca suttavasena suttatth± gahit±. Ya½ satt±dhiµµh±na½ ±cariyena niddh±rita½, ta½ satt±dhiµµh±na½ kittakehi suttehi vibhajitv± niddisitabbanti vattabbatt± lokuttara½ sutta½ satt±dhiµµh±na½ chabbisatiy± puggalehi niddisitabbanti vutta½. Te chabb²sati puggal± katihi suttehi samanvesitabb±ti vattabbatt± te t²h²ti-±di vutta½. Dassanabh±giyena satt±dhiµµh±nena, bh±van±bh±giyena satt±dhiµµh±nena, asekkhabh±giyena satt±dhiµµh±nena c±ti t²hi suttehi te chabb²sati puggal± samanvesitabb±. Katamehi katamehi katama½ katama½ sutta½ niddisitabbanti vattabbatt± tattha dassanabh±giyanti-±di vutta½. Tattha tatth±ti tesu t²su dassanabh±giy±d²su suttesu. Tatth±ti v± tesu chabb²satiy± puggalesu. Satt±dhiµµh±nekadesa½ dassanabh±giya½ sutta½ ekab²jin± puggalena ca niddisitabba½
pe
dhamm±nus±rin± puggalena ca niddisitabba½, iti imehi pańcahi puggalehi satt±dhiµµh±nekadesa½ dassanabh±giya½ sutta½ niddisitabba½. Ettha ca dassanaggahaŗena sot±pattiphalaµµh±pi gahit±, tasm± ekab²jikola½kolasattakkhattuparam± phalaµµh±pi gahit±. Saddh±nus±r² pana yo vipassan±kkhaŗe saddha½ dhura½ katv± sot±pattimagga½ nibbatteti, so puggalo nibbattetabbasot±pattimaggakkhaŗe saddh±nus±r² n±ma, saddh±ya sam±patti½ anussarati, iti saddh±ya sam±pattiy± anussaraŗato sot±pattimaggaµµho puggalo saddh±nus±r² n±ma. So puggalo sot±pattiphalakkhaŗe saddh±ya vimuttatt± saddh±vimutto hutv± ekab²jikola½kolasattakkhattuparamo bhavati. Yo pana puggalo vipassan±kkhaŗe pańńa½ dhura½ katv± sot±pattimagga½ nibbatteti, so puggalo nibbattetabbasot±pattimaggakkhaŗe dhamm±nus±r² n±ma, dhammena pańń±ya sam±patti½ anussarati, iti dhammena pańń±ya sam±pattiy± anussaraŗato dhamm±nus±r² n±ma. So puggalo phalakkhaŗe diµµhiy± pańń±ya nirodha½ pattatt± diµµhipatto hutv± ekab²ji
pe
paramo bhavati. Dhammoti cettha pańń± gahit±. Iti pabhedato dve maggaµµh±, cha phalaµµh±ti aµµhahi ariyapuggalehi, sampiŗ¹ite pana pańcahi ariyapuggalehi satt±dhiµµh±nekadesa½ dassanabh±giya½ sutta½ niddisitabba½. Imesa½ ekab²ji-±d²na½ puggal±na½ satt±dhiµµh±nekadesatthatt± ceva dassanabh±giyatthatt± ca satt±dhiµµh±nekadesa½ dassanabh±giya½ sutta½ ettakehi puggalehi niddisitabbanti niyametv± ±cariyena vibhatta½, amhehi ca ń±ta½, satt±dhiµµh±nekadesa½ dassanabh±giya½ sutta½ kittakehi puggalehi niddisitabbanti pucchitabbatt±
Bh±van±bh±giya½ sutta½ dv±dasahi puggalehi niddisitabba½ sakad±g±miphalasacchikiriy±ya paµipannena, sakad±g±min±, an±g±miphalasacchikiriy±ya paµipannena, an±g±min±, antar±parinibb±yin±, upahaccaparinibb±yin±, asaŖkh±raparinibb±yin±, sasaŖkh±raparinibb±yin± uddha½sotena akaniµµhag±min±, saddh±vimuttena, diµµhippattena, k±yasakkhin± c±ti bh±van±bh±giya½ sutta½ imehi dv±dasahi puggalehi niddisitabbanti
Vutta½. Tatth±pi satt±dhiµµh±nekadesa½ bh±van±bh±giya½ suttanti gahetabba½. Sakad±
pe
pannena sakad±g±mimaggaµµhena puggalena, sakad±g±min± sakad±g±miphalaµµhena, an±g±mi
pe
pannena an±g±mimaggaµµhena, an±g±min± an±g±miphalaµµhena, avih±d²su pańcasu suddh±v±sesu ±yuvemajjha½ anatikkamitv± arahatta½ patv± parinibb±yanasabh±vena antar±parinibb±y²n±makena an±g±min±, ±yuvemajjha½ atikkamitv± arahatta½ patv± parinibb±yanasabh±vena upahaccaparinibb±y²n±makena an±g±min±, asaŖkh±rena appayogena arahatta½ patv± parinibb±yanasabh±vena asaŖkh±raparinibb±y²n±makena an±g±min±, sasaŖkh±rena sappayogena arahatta½ patv± parinibb±yanasabh±vena sasaŖkh±raparinibb±y²n±makena an±g±min±, avih±d²hi uddha½ atapp±d²su upapattisotena arahatta½ patv± parinibb±yanasabh±vena uddha½sotan±makena an±g±min±, akaniµµha½ gantv± arahatta½ patv± parinibb±yanasabh±vena akaniµµhag±m²n±makena an±g±min±, saddh±ya vimuttatt± saddh±vimuttan±makena an±g±min±, diµµhiy± pańń±ya nirodha½ pattatt± diµµhippattan±makena an±g±min± c±ti imehi ek±dasahi ajh±nal±bh²puggalehi ca, k±yena n±mak±ye phuµµh±na½ ar³pajh±n±na½ anantara½ nibb±na½ sacchikaroti, iti sacchikaraŗato k±yasakkh²n±makena jh±nal±bhin± c±ti dv±dasahi puggalehi niddisitabba½.
Imesa½ vuttappak±r±na½ puggal±na½ satt±dhiµµh±nekadesatthatt± ceva bh±van±bh±giyatthatt± ca satt±dhiµµh±nekadesa½ bh±van±bh±giya½ sutta½ ettakehi puggalehi niddisitabbanti niyametv± ±cariyena vibhatta½, amhehi ca ń±ta½, kittakehi puggalehi satt±dhiµµh±nekadesa½ asekkhabh±giya½ sutta½ niddisitabbanti vattabbatt±
Asekkhabh±giya½ sutta½ navahi puggalehi niddisitabba½ saddh±vimuttena, pańń±vimuttena, suńńatavimuttena, animittavimuttena, appaŗihitavimuttena, ubhatobh±gavimuttena, samas²sin±, paccekabuddhehi, samm±sambuddhehi c±ti asekkhabh±giya½ sutta½ imehi navahi puggalehi niddisitabbanti
Vutta½ Tattha satt±dhiµµh±nekadesa½ asekkhabh±giya½ sutta½ niddisitabbanti yojetabba½. Saddh±ya kilesehi vimuttatt± arahattaphalakkhaŗe saddh±vimutto arah±, tena saddh±vimuttena. Pańń±ya vimuttatt± arahattaphalakkhaŗe pańń±vimutto arah±, tena pańń±vimuttena. Suńńatavipassan±saŖkh±tena anatt±nupassanena vimuttatt± suńńatavimutto arah±, tena suńńatavimuttena. Animitt±nupassan±saŖkh±tena anicc±nupassanena vimuttatt± animittavimutto arah±, tena animittavimuttena. Appaŗihit±nupassan±saŖkh±tena dukkh±nupassanena vimuttatt± appaŗihitavimutto arah±, tena appaŗihitavimuttena. Ubhato r³pak±yan±mak±yato ubhatobh±gato vimuttatt± ubhatobh±gavimutto arah±, tena ubhatobh±gavimuttena. Purim± pańca puggal± ajh±nal±bhino gahit±, ubhatobh±gavimutto pana jh±nal±bh²gahito.
Samas²s² n±ma iriy±pathasamas²s², rogasamas²s², j²vitasamas²s²ti tividh± honti. Imesu t²su samas²s²su yo arah± cat³su iriy±pathesu ekekasmi½ iriy±pathe arahatta½ patv± ańńa½ iriy±patha½ asaŖkamitv± tasmi½ tasmi½ iriy±patheyeva parinibb±yati, aya½ arah± iriy±pathasamas²s² n±ma. Yo arah± yasmi½ roge uppanne arahatta½ patv± tato rogato anuµµhahitv± tasmi½ rogeyeva parinibb±yati, aya½ arah± rogasamas²s² n±ma. Yo arah± paccavekkhaŗav²thiy±nantara½ bhavaŖga½ otaritv± tato maraŗ±sannajavanav²thiy±nantarameva parinibb±yati, aya½ arah± v±rasamat±ya j²vitasamas²s² n±ma. V±rasamat±ti ca paccavekkhaŗav²thi maggavithy±nuvattakatt± paccavekkhaŗav²thi-anantara½ pavattam±n±yapi maraŗ±sannav²thi maggav²thi-anantara½ pavatt±ti vattabb±rah±, tasm± v²thi-anantarat± v±rasamat± n±ma. T±ya v±rasamat±ya ca j²vitasamas²s² vutto. Saha paµisambhid±hi arahatta½ p±puŗ²ti etthapi paccavekkhaŗav²thiy±nantara½ bhavaŖga½ otaritv± bhavaŖgato vuµµh±ya pavattav²thiy± paµisambhid±ń±ŗ±ni pavattanti. Vuttanayena v²thi-anantarat±ya v±rasamat±ya saha paµisambhid±h²ti vutta½. Bhagavato sabbańńutańń±ŗampi paccavekkhaŗav²thiy±nantara½ bhavaŖga½ otaritv± bhavaŖgato vuµµh±ya pavattav²thiy± paµhama½ pavattat²ti veditabba½. Imin± j²vitasamas²sin±, sabbehi paccekabuddhehi, sabbehi samm±sambuddhehi c±ti imehi navahi puggalehi satt±dhiµµh±nekadesa½ asekkhabh±giya½ sutta½ niddisitabba½. Imesa½ puggal±na½ satt±dhiµµh±nekadesatthatt± ceva asekkhabh±giyatthatt± ca eva½ imin± lokuttara½ sutta½ satt±dhiµµh±nanti-±din± pak±rena vuttehi imehi chabb²satiy± puggalehi ariyehi dassanabh±giyav±san±bh±giya-asekkhabh±giyasutt±na½ vasena lokuttara½ sutta½ satt±dhiµµh±nekadesa½ sutta½ niddisitabba½. Imesa½ chabb²satiy± puggal±na½ sakalalokuttarasuttatthatt± ceva satt±dhiµµh±nekadesasuttatthatt± ca lokuttara½ satt±dhiµµh±nekadesa½ sutta½. Ettakehi puggalehi niddisitabbanti ±cariyena niyametv± vibhatta½, amhehi ca ń±ta½, lokiya½ satt±dhiµµh±nekadesa½ sutta½ kittakehi puggalehi niddisitabbanti vattabbatt± lokiya½ sutta½ satt±dhiµµh±na½ ek³nav²satiy± puggalehi niddisitabbanti-±di vutta½. Te ek³nav²sati lokiy± puggal± katamehi dhammehi niddiµµh± samanvesitabb±ti vattabbatt± te cariteh²ti-±di vutta½. Te ek³nav²sati lokiy± puggal± caritehi caritavisesehi niddiµµh± samanvesitabb±ti. Katha½ caritehi niddiµµh±ti vattabbatt± keci r±gacarit±ti-±di vutta½. R±gacaritadosacarit±d²hi caritehi ek³nav²sati lokiyapuggal± r±gacarit±, keci dosacarit±
pe
mohacarito c±ti niddiµµh±. Iti niddiµµhehi imehi ek³nav²satiy± puggalehi lokiyasatt±dhiµµh±nekadesa½ sutta½ niddisitabba½. Lokiyanti s±mańńavasena vuttampi sa½kilesabh±giya½ lokiyanti visesato vińń±tabba½. Lokiya½ satt±dhiµµh±nekadesa½ sutta½ ettakehi puggalehi niddisitabbanti ±cariyena niyametv± vibhatta½, amhehi ca ń±ta½, v±san±bh±giya½ satt±dhiµµh±nekadesa½ sutta½ katamehi puggalehi niddisitabbanti vattabbatt± v±san±bh±giyanti-±di vutta½. V±san±bh±giya½ satt±dhiµµh±nekadesa½ sutta½ s²lavantehi puggalehi, dhammehi ca niddisitabbanti yojetabba½. Kittak± s²lavantapuggal±ti vattabbatt± te s²lavanto pańca puggal±ti vutta½. Kittak± dhamm±ti vattabbatt± pakatis²lanti-±di vutta½. Ida½ vutta½ hoti pakatis²lavanto ca sam±d±nas²lavanto ca cittappas±davanto ca samathavanto ca vipassan±vanto c±ti pańca puggal±, pakatis²ladhammo ca sam±d±nas²ladhammo ca cittappas±dadhammo ca samathadhammo ca vipassan±dhammo c±ti pańca dhamm±ti imehi pańcahi puggalehi, imehi pańcahi dhammehi v±san±bh±giya½ satt±dhiµµh±nekadesadhamm±dhiµµh±nekadesa½ sutta½ yath±kkama½ niddisitabbanti. Lokuttara½ satt±dhiµµh±na½ sutta½ dassanabh±giyav±san±bh±giya-asekkhabh±giyasuttehi niddisitabbanti ±cariyena niyametv± vibhatta½, amhehi ca ń±ta½, lokuttara½ dhamm±dhiµµh±na½ sutta½ kittakehi suttehi niddisitabbanti vattabbatt± lokuttara½ sutta½ dhamm±dhiµµh±na½
pe
asekkhabh±giyen±ti vutta½. Lokiyańca lokuttarańca satt±dhiµµh±nańca dhamm±dhiµµh±nańca kittakehi niddisitabbanti vattabbatt± lokiyańca
pe
ubhayena niddisitabbanti vutta½. Ubhayen±ti lokiyalokuttarena, satt±dhiµµh±nadhamm±dhiµµh±nena sam±natthabh±vena niddisitabbanti. ѱŗa½ kittakehi niddisitabbanti vattabbatt± ń±ŗa½ pańń±y±ti-±di vutta½. Yasmi½ yasmi½ sutte ń±ŗa½ ±gata½, tasmi½ tasmi½ sutte ń±ŗa½ ń±ŗapariy±yena pańń±din± niddisitabbanti. Ńeyya½ kittakena niddisitabbanti vattabbatt± ńeyya½ at²t±n±gatapaccuppanneh²ti-±di vutta½. Yasmi½ yasmi½ sutte ńeyya½ ±gata½, tasmi½ tasmi½ sutte ńeyya½ ńeyyapariy±yena niddisitabbanti. ѱŗańca ńeyyańca kittakena niddisitabbanti vattabbatt± ń±ŗańca ńeyyańca tadubhayen±ti-±di vutta½. Yasmi½ yasmi½ sutte ń±ŗańeyy± ±gat±, tasmi½ tasmi½ sutte ń±ŗańeyy± ń±ŗańeyyapariy±yena niddisitabbanti. Dassanasutte yath± niddiµµha½, tath± upadh±rayitv± labbham±nato niddisitabba½. Bh±van±sutte yath± niddiµµha½, tath± upadh±rayitv± labbham±nato niddisitabba½. Tadubhaya½ dassanańca bh±van± ca sutte yath± niddiµµha½, tath± upadh±rayitv± labbham±nato niddisitabba½. Sakavacana½ paravacananti-±d²supi evameva visu½ visu½ ca ekato ca sutte yath± niddiµµha½, tath± upadh±rayitv± labbham±nato niddisitabbanti yojan± k±tabb±. Ettakameva niddisitabbanti vattabbatt± ya½ v± pan±ti-±di vutta½. Vip±kassa hetu kammamev±ti vattabbatt± duvidho het³ti-±di vutta½. Kiles± sa½kilesabh±giyasuttena sam±natthabh±vena niddisitabb±. Taŗh±saŖkh±to samudayo v± kilesasaŖkh±to samudayo v± akusalasaŖkh±to samudayo v± sa½kilesabh±giyena suttena sam±natthabh±vena niddisitabbo. LokiyakusalahetusaŖkh±to samudayo v± lokiyakusalasaŖkh±to samudayo v± v±san±bh±giyena suttena sam±natthabh±vena niddisitabbo. Kammańca vip±ko ca yath±raha½ labbham±nasuttena niddisitabboti s±mańńavasena vibhatto, kusala½ katamena niddisitabbanti vattabbatt± tattha kusalanti-±di vutta½. Tatth±ti tesu aµµhav²satiy± s±sanapaµµh±nasuttesu kusala½ cat³hi suttehi sam±natthabh±vena niddisitabba½. Katamehi cat³h²ti vattabbatt± v±san±bh±giyen±ti-±di vutta½. Lokiyakusala½ v±san±bh±giyena niddisitabba½ sam±natthatt±, lokuttarakusala½ dassanabh±giyena, v±san±bh±giyena, asekkhabh±giyena ca yath±raha½ sam±natthabh±vena niddisitabba½. Kusala½ ettakehi niddisitabbanti niyametv± vibhatta½, akusala½ katamena niddisitabbanti vattabbatt± akusalanti-±di vutta½. Kusalańca akusalańca katamena niddisitabbanti vattabbatt± kusalańca akusalańca tadubhayena niddisitabbanti vutta½. Yasmi½ yasmi½ sutte tadubhaya½ ±gata½, tasmi½ tasmi½ sutte ±gatena tadubhayena niddisitabba½. Anuńń±ta½ katamena niddisitabbanti vattabbatt± anuńń±tanti-±di vutta½. Anuńń±ta½ bhagavato anuńń±t±ya sam±nat±ya niddisitabba½. Katividha½ anuńń±tanti vattabbatt± ta½ pańcavidhanti-±di vutta½. Ya½ anuńń±ta½ y±su y±su bh³m²su dissati, ta½ anuńń±ta½ t±su t±su bh³m²su ±gatena sam±nena kappiy±nulomena niddisitabba½. Anuńń±ta½ imin± niddisitabbanti ±cariyena niyametv± vibhatta½, paµikkhitta½ katamena niddisitabbanti vattabbatt± paµikkhitta½ bhagavat±ti-±di vutta½. Bhagavat± paµikkhitta½ bhagavat± paµikkhittak±raŗena sutte ±gatena vatthun± k±raŗaphalabh±vena niddisitabba½. Ya½ paµikkhitta½ y±su y±su bh³m²su dissati, ta½ pana paµikkhitta½ t±su t±su bh³m²su ±gatena p±kaµena akappiy±nulomena niddisitabba½. Anuńń±tańca paµikkhittańca katamena niddisitabbanti vattabbatt± anuńń±tańca paµikkhittańca tadubhayena niddisitabbanti vutta½. Yasmi½ yasmi½ sutte anuńń±tańca paµikkhittańca ±gata½, tasmi½ tasmi½ sutte ±gatena tadubhayena niddisitabba½. Thavo katamena niddisitabboti vattabbatt± thavo pasa½s±y±ti-±di vutta½. Yasmi½ yasmi½ sutte y± y± pasa½s± ±gat±, tasmi½ tasmi½ sutte ±gat±ya t±ya t±ya pasa½s±ya thavo niddisitabbo. Yo thavo pasa½s±ya niddisitabbo, so thavo katividhena niddisitabboti vattabbatt± so pańcavidhen±ti-±di vutta½. Bhagavato thavo ca dhammassa thavo ca ariyasaŖghassa thavo ca ariyadhamm±na½ sikkh±ya thavo ca lokiyaguŗasampattiy± thavo c±ti pańcavidhena veditabbo. Iti eva½ vuttappak±rena pańcavidhena thavo niddisitabbo. Amh±k±cariya amh±k±cariyena aµµh±rasa m³lapad± s±sanapaµµh±ne daµµhabb±ti vutt±, katam±ni t±ni aµµh±rasa m³lapad±n²ti pucchitabbatt± indriyabh³m²ti-±di vutta½. S±sanapaµµh±ne indriyabh³mi saddhindriy±di-indriyabh³mi yehi navahi padehi niddisitabb±, s±sanapaµµh±ne kilesabh³mi yehi navahi padehi niddisitabb±, eva½ imin± pak±rena et±ni m³lapad±ni nava pad±ni kusalapad±ni, nava pad±ni akusalapad±n²ti aµµh±rasa m³lapad±ni honti. S±sanapaµµh±ne daµµhabb±, kena k±raŗena aµµh±rasa m³lapad± s±sanapaµµh±ne daµµhabb±ti vińń±yat²ti vattabbatt± tath± h²ti-±di vutta½. Tath± h²ti tato eva aµµh±rasam³lapad±na½ s±sanapaµµh±ne daµµhabbatt± aµµh±rasa m³lapad± kuhi½ daµµhabb±? S±sanapaµµh±neti ya½ vacana½ vutta½, tena vacanena vińń±yat²ti. Kena m³lapad±na½ navakusalapadanava-akusalapadabh±vena aµµh±rasabh±vo vińń±yat²ti vattabbatt± ten±h±ti-±di vutta½. Tena m³lapad±na½ navakusalapadanava-akusalapadabh±vato ±yasm± mah±kacc±no
Navahi ca padehi kusal±, navahi ca yujjanti akusalapakkh±;
ete kho m³lapad±, bhavanti aµµh±rasa pad±n²ti.
Ya½ vacana½ ±ha, tena navahi
pe
pad±n²ti vacanena m³lapad±na½ navakusalapadanava-akusalapadabh±vena aµµh±rasabh±vo vińń±yat²ti.
Ya½ ya½ sa½kilesabh±giy±diso¼asavidha½ s±sanapaµµh±nańceva ya½ ya½ lokiy±di-aµµhav²satividha½ s±sanapaµµh±nańca ±cariyena niddh±rita½, ettakameva paripuŗŗa½, ańńa½ s±sanapaµµh±na½ niddh±retv± yutta½ yujjitabba½ natth²ti vattabbatt± niyutta½ s±sanapaµµh±nanti vutta½. Yath±niddh±ritas±sanapaµµh±nato ya½ ya½ ańńa½ s±sanapaµµh±na½ niddh±rita½ atthi, ta½ ta½ ańńa½ s±sanapaµµh±na½ niyutta½ yath±raha½ niddh±retv± yutta½ yujjitabbanti attho gahetabboti. Ya½ loko p³jayate
pe
niyutta½ s±sanapaµµh±nanti yattako vacanakkamo bh±sito, ettakena vacanakkamena ki½ netti samatt±, ud±hu asamatt±ti vattabbatt± ett±vat±ti-±di vutta½. ¾yasmat± mah±kacc±nena y± netti bh±sit±, bhagavat± s± netti anumodit±, m³lasaŖg²tiya½ saŖg±yantehi ther±sabhehi y± netti saŖg²t±, s± netti ya½ loko p³jayate
pe
niyutta½ s±sanapaµµh±nanti ett±vat± vacanakkamena samatt± paripuŗŗ±va hoti. Iti samatt±ya ±yasmat± mah±kacc±nena bh±sit±ya bhagavat± anumodit±ya m³lasaŖg²tiya½ saŖg±yantehi ther±sabhehi saŖg²t±ya nettiy± atthavaŗŗan± saddhammap±lan±mena mah±dhammar±jagurun± mah±therena racit± jinaputt±na½ hitakar± nettivibh±van± chabb²s±dhikanavasate sakkar±je s±vaŗam±se sukkapakkhe navamadivase s³riyuggamanasamaye samatt±.
Iti s±sanapaµµh±ne sattibal±nur³p± racit± vibh±van±
Niµµhit±.