112. Yasmi½ s±sanapaµµh±ne aµµh±rasa m³lapad± daµµhabb±, ta½ s±sanapaµµh±na½ so¼asahi sa½kilesabh±giy±d²hi suttehi ekadesaniddh±raŗavasena vibhajita½, amhehi ca ń±ta½, ki½ pana ta½ s±sanapaµµh±na½ tehi so¼asahi eva sa½kilesabh±giy±d²hi vibhajitabba½, ud±hu ańńehi suttehipi vibhajitabbanti vattabbatt± ańńehi aµµhav²sasuttehipi vibhajitu½ tattha katame aµµh±rasa m³lapad±? Lokiya½ lokuttaranti-±di vutta½ Yadi ańńehipi aµµhav²sasuttehi vibhajitabba½, eva½ sati lokiyanti-±divacanameva vattabba½, kasm± tattha katame aµµh±rasa m³lapad±ti vutt±ti ce? Tassa s±sanapaµµh±navibh±go aµµh±rasahi m³lapadehi saŖgahito, aµµh±rasa m³lapad±pi vibhajite s±sanapaµµh±ne daµµhabb±, tasm± m³lapad± vibhatt±yeva. T±ni m³lapad±ni vibhajitu½ tattha katame aµµh±rasa m³lapad±ti vutta½. Aµµhakath±ya½ (netti. aµµha. 112) pana
Eva½ so¼asavidhena s±sanapaµµh±na½ n±n±suttehi ud±haraŗavasena vibhajitv± id±ni aµµhav²satividhena s±sanapaµµh±na½ dassentena yasm± ayampi paµµh±navibh±go m³lapadehi saŖgahito, na imass±pi tehi asaŖgahito padeso atthi, tasm± m³lapada½, vibhajitabbatańca dassetu½ tattha katame aµµh±rasa m³lapad±ti pucch±ya vasena m³lapad±ni uddharitv± lokiya½ lokuttaranti-±din± nava tik±, thavo c±ti aµµhav²satividha½ s±sanapaµµh±na½ uddiµµhanti
Vutta½. Tatth±ti tesu so¼asah±rapańcakanaya-aµµh±rasam³lapadesu katam±ni pad±ni m³lapad±ni hont²ti pucchati. Loke niyutto sabh±vadhammoti lokiyo, loke v± vid³hi vidito sabh±votipi lokiyo, lokiyo sabh±vadhammo assa visesasuttassa atth²ti ta½ visesasutta½ lokiya½ n±ma. Esa nayo lokuttaranti-±d²supi veditabbo. J±n±t²ti ń±ŗa½, ń±ŗa½ assa visesasuttassa atth²ti ń±ŗa½. ѱtabb±ti ńeyy±, ńeyy± assa visesasuttassa atth²ti ńeyya½. Eseva nayo ń±ŗańca ńeyyańc±ti etth±pi veditabbo. Nibb±na½ paµhama½ passat²ti dassana½, paµhamamaggań±ŗa½, dassana½ assa visesasuttassa atth²ti dassana½. Bh±van± assa visesasuttassa p±¼iy± atth²ti bh±van±. Dassanańca bh±van± c±ti etth±pi esa nayo veditabbo. Sassa attano vacananti saka½, saka½ vacana½ sakavacana½, bhagavato vacananti attho. Parassa vacana½ paravacana½. Vissajjan²yo assa visesasuttassa atth²ti vissajjan²ya½. Natthi vissajjan²yo assa visesasuttass±ti avissajjan²ya½. Kamma½ assa visesasuttassa atth²ti kamma½. Vip±ko assa p±µhassa atth²ti vip±ko Sesesupi assatthi-attho gahetabbo. Atha v± lokiy±di-attho mukhyattho, ta½v±cakasuttampi µh±ny³pac±rena vutta½. Buddh±d²na½ guŗe abhitthavati etena suttappadesen±ti thavo, suttappadeso.
Tesu aµµhav²satividhesu lokiy±d²su s±sanapaµµh±nasuttesu katama½ sutta½ lokiya½ suttanti pucchitabbatt± tattha katama½ lokiyanti-±di vutta½. Tatth±ti tesu aµµhav²satividhesu lokiy±d²su s±sanapaµµh±nasuttesu katama½ sutta½ lokiya½ s±sanapaµµh±na½ suttanti pucchati. Bhikkhave, dhenuy± thanehi nikkhanta½ sajjukh²ra½ nikkhantakkhaŗe na muccati na pariŗamati kh²rabh±va½ pajahitv± dadhibh±va½ na p±puŗ±ti, takk±di-ambilasam±yogato pacch± kh²rabh±va½ pajahati dadhibh±va½ p±puŗ±ti iva, eva½ yena b±lena p±pa½ ya½ kamma½ kata½, ta½ kamma½ karaŗakkhaŗe tassa b±lassa ap±yadukkh±dinibbatt±panavasena na vipaccati. Dutiye pana v± tatiy±dimhi v± attabh±ve vipaccati. Bhasmacchanno ch±rik±ya paµicchanno p±vako aggi akkanta½ jana½ akkamanakkhaŗe na ¹ahati. Ch±rika½ pana t±petv± k±lantare ¹ahati iva, eva½ yena b±lena p±pa½ ya½ kamma½ kata½, ta½ kamma½ karaŗakkhaŗe ta½ b±la½ ap±yadukkh±dinibbatt±panavasena ¹ah±penta½ hutv± na anveti. Dutiye v± tatiy±dimhi v± attabh±ve ap±yadukkh±dinibbatt±panavasena ¹ah±penta½ hutv± ¹ahanta½ ta½ b±la½ ta½ anvet²ti yojan±. Ida½ na hi
pe
p±vakoti sutta½ lokiye atthe v±cakań±pakabh±vena pavattanato lokiya½ n±ma. Ettakameva lokiyanti vattabbatt± catt±rim±n²ti-±di vutta½. Attho p±kaµo. Ida½ catt±rim±ni
pe
k±¼apakkheva candim±ti sutta½ lokiye atthe v±cakań±pakabh±vena pavattanato lokiya½ n±ma. Eva½ duvidha½yeva lokiyanti vattabbatt± aµµhime, bhikkhave, lokadhamm±ti-±di vutta½. Attho p±kaµo. Ida½ aµµhimeti-±dika½ sutta½ lokiyesu aµµhavidhesu atthesu v±cakań±pakabh±vena pavattanato lokiya½ n±ma. N±n±vidha½ lokiya½ ±cariyena niddh±rita½, amhehi ca ń±ta½, katama½ sutta½ lokuttaranti vattabbatt± tattha katama½ lokuttaranti-±di vutta½ Ito paresupi esa nayo veditabbo. Tatth±ti tesu aµµhav²satividhesu lokiy±d²su suttesu. Chekena s±rathin± sudant± ass± samathaŖgat± yath±, eva½ pah²nam±nassa pah²nanavavidham±nassa yassa an±savassa bhikkhuno indriy±ni chabbidh±ni cakkhundriy±d²ni samathaŖgat±ni. T±dino t±dilakkhaŗena samann±gatassa an±savassa tassa bhikkhuno dev±pi manuss±pi pihayant²ti yojan±. Ida½ yassindriy±n²ti-±dika½ sutta½ lokuttare atthe v±cakań±pakabh±vena pavattanato lokuttara½ n±ma. Ettakamev±ti vattabbatt± pańcim±ni bhikkhave indriy±n²ti-±di vutta½. Ida½ pańcim±n²ti-±dika½ suttampi lokuttare atthe v±cakań±pakabh±vena pavattanato lokuttara½ n±ma. (1) Laddh±na m±nusatta½ dve, kicca½ akiccameva c±ti-±dik± dve g±th± vutt±. Iha g±th±su sukicca½ ceva puńń±n²ti ya½ g±th±padańca puńń±ni karitv±na, sagg± sagga½ vajanti katapuńń±ti ya½ g±th±padańca vutta½, ida½ g±th±pada½ lokiye atthe v±cakań±pakabh±vena pavattanato lokiya½ n±ma. Iha g±th±su sa½yojanavippah±na½ v±ti ya½ g±th±padańca sa½yojanavippah±n±, jar±maraŗ± vippamuccant²ti ya½ g±th±padańca vutta½, ida½ g±th±pada½ vuttanayena lokuttara½ n±ma. Ida½ laddh±n±ti-±dika½ vuttappak±rena lokiyańca lokuttarańca. Bhikkhave, vińń±ŗe ±h±re ±h±rapaµibaddhe chandar±ge sati n±mar³passa avakkanti hoti. Vińń±ŗe
pe
hot²ti ida½ vuttanayena lokiya½ n±ma. Vińń±ŗe
pe
nirodhoti ida½ sutta½ lokuttara½ n±ma. Ida½ vińń±ŗe ce bhikkhaveti-±dika½ sutta½ lokiye atthe ca lokuttare atthe ca ekadesavasena v±cakań±pakavasena pavattanato lokiyańca lokuttarańca. (2) 113. Sattaloke sabb± dis± anuparigamma kvaci dis±ya½ cetas± attan± attato piyatara½ ańńa½ neva ajjhag±, att±va piyataro yath± eva½ paresa½ satt±na½ puthu visu½ visu½ att±va piyo piyataro, tasm± attanova piyataratt± attak±mo attano hitak±mo paŗ¹ito sattaloko att±na½ upama½ katv± para½ na hi½se na hi½seyy±ti yojan±. Ida½ sabb± dis±ti-±dika½ sutta½ sattesu v±cakań±pakabh±vena pavattanato satt±dhiµµh±na½ n±ma. Ye keci kh²ŗ±sav± puggal± bh³t±va na bhavissanti, sabbe te kh²ŗ±sav± puggal± deha½ attabh±va½ pah±ya nibb±na½ gamissanti. Ye ca puthujjan±dayo satt± punabbhavesu bhavissanti, sabbe te puthujjan±dayo satt± deha½ attabh±va½ pah±ya paraloka½ gamissanti, ta½ sabbaj±ni½ sabbassa sattassa h±ni½ maraŗa½, vin±sa½ v± kusalo yo puggalo vij±n±ti, so kusalo puggalo ta½ sabbaj±ni½ viditv± ±t±piyo brahmacariya½ careyy±ti yojan±. Ida½ ye kec²ti-±dika½ vuttanayena satt±dhiµµh±na½. Sattahi aŖgehi samann±gata½ kaly±ŗamitta½ y±vaj²va½ kusalena puggalena na vijahitabba½. Katamehi sattahi? Parisuddhas²lasampattiparisuddhadiµµhisampatt²hi samann±gatatt± piyo ca piy±yitabbo ca hoti, p±s±ŗachatta½ viya garu ca hoti, sambh±vetabbat±ya bh±van²yo ca hoti, k±lena vad±mi, no ak±len±ti-±dike pańcadhamme attani upaµµh±petv± sabrahmac±r²na½ v± siss±na½ v± vinicchaya-ullumpana-ov±dad±nabh±ve µhatv± vatt± ca hoti, sabrahmac±r²hi v± siss±d²hi v± vuccam±no suvaco hutv± tesa½ vacanakkhamo ca hoti, saccapaµiccasamupp±d±digambh²ra½ v± ańńa½ gambh²ra½ v± katha½ katt± ca hoti, dhammavinay±divaseneva d²panato aµµh±ne ca na niyojako hoti. Imehi sattahi aŖgehi samann±gata½ kaly±ŗamitta½ y±vaj²va½ na vijahitabba½. Ida½ sattah²ti-±divacana½ bhagav± avoca. Ida½ sattah²ti-±dika½ vacana½ sugato vatv± ath±para½ eta½ g±th±vacana½ satth± avoca. Ki½ avoca?
Piyo garu bh±van²yo, vatt± ca vacanakkhamo;
gambh²rańca katha½ katt±, na caµµh±ne niyojako;
ta½ mitta½ mittak±mena, y±vaj²vampi seviyanti.
Eta½ g±th±vacana½ satth± avoc±ti yojan±. Na ca aµµh±nayojakoti p±µho atthi. Ida½ sattah²ti-±dika½ vacana½ satt±dhiµµh±na½.
Loke ya½ k±masukhańca ya½ ida½ diviya½ sukhańca atthi, ete k±masukhadiviyasukh± taŗh±kkhayasukhassa so¼asi½ kala½ na agghant²ti yojan±. Ida½ yańc±ti-±dika½ sutta½ dhamm±dhiµµh±na½. Yattha nibb±ne dukkha½ nirujjhati, samm±sambuddhadesita½ asoka½ viraja½ khema½ ta½ nibb±na½ susukha½ vat±ti yojan±. Ida½ susukhanti-±dika½ suttampi dhamm±dhiµµh±na½. (3) T²su bhavesu satt±na½ jananato taŗh±saŖkh±ta½ m±tarańca, pitara½ niss±ya m±nassa uppajjanato m±nasaŖkh±ta½ pitarańca, raµµhe loko raµµhissara½ r±j±na½ bhajati viya dvinna½ sassatucchedadiµµh²na½ sabbadiµµhigatehi bhajan²yatt± sassatucchedadiµµhisaŖkh±te khattiye dve r±j±no ca, ±yas±dhako puriso raµµhe attha½ anucarati iva nandir±gassa dv±das±yatane anucaraŗato nandir±gasaŖkh±tena anucaraŗena saha pavattanaµµh±na½ dv±das±yatanasaŖkh±ta½ raµµhańca kh²ŗ±savo yo br±hmaŗo hanati, so br±hmaŗo hantv± an²gho niddukkho hutv± y±t²ti yojan±. Iha m±taranti-±dig±th±ya½ m±tara½
pe
hantv±ti ida½ g±th±vacana½ dhamm±dhiµµh±na½. An²gho y±ti br±hmaŗoti ida½ g±th±vacana½ satt±dhiµµh±na½. Ida½ m±taranti-±dika½ sutta½ satt±dhiµµh±nańca dhamm±dhiµµh±nańca. Catt±rome bhikkhave iddhip±d±ti ida½ suttappadesavacana½ dhamm±dhiµµh±na½. So cat³hi iddhip±dehi samann±gato puggalo k±yepi karajak±yepi citta½ p±dakajjh±nacitta½ samodahati pakkhipati, so puggalo dissam±nak±yena gantuk±mo karajak±yagatika½ p±dakajjh±nacitta½ adhiµµhahati. Cittepi p±dakajjh±nacittepi k±ya½ karajak±ya½ samodahati pakkhipati, so puggalo s²gha½ ańńa½ gantuk±mo p±dakajjh±nacittagatika½ karajak±ya½ adhiµµhahati. K±ye karajak±ye sukhasańńańca sukhavih±rasańńańca lahusańńańca lahugamanasańńańca okkamitv± ańńa½ gamaneyya½ icchitaµµh±na½ ekacittakkhaŗeneva ca gantv± upasampajja viharati. Ida½ soti-±dika½ suttappadesavacana½ satt±dhiµµh±na½. Ida½ catt±rometi-±dika½ sutta½ satt±dhiµµh±nańca dhamm±dhiµµh±nańca. (4)