16. Sam±ropanah±ravibhaŖgavibh±van±
50. Yena yena sa½vaŗŗan±visesabh³tena parikkh±rah±ravibhaŖgena suttatth±na½ hetupaccayo vibhatto, so
pe
vibhaŖgo paripuŗŗo, katamo sam±ropanah±ravibhaŖgoti pucchitabbatt± tattha katamo sam±ropano h±roti-±di vutta½. Tattha tesu niddiµµhesu so¼asasu desan±h±r±d²su katamo sa½vaŗŗan±viseso sam±ropano h±ro sam±ropanah±ravibhaŖgo n±m±ti pucchati. Ye dhamm± ya½m³l±ti-±diniddesassa id±ni may± vuccam±no ekasmi½ padaµµh±ne yattak±ni padaµµh±n±ni otarant²ti-±diko vitth±rasa½vaŗŗan±viseso sam±ropanah±ravibhaŖgo n±ma. Kittake padaµµh±ne sutte vutte kittak±ni padaµµh±n±ni sam±ropayitabb±n²ti pucchitabbatt± ekasmi½ padaµµh±neti-±di vutta½. Ekasmi½ padaµµh±ne sutte vutte sati avutt±ni yattak±ni padaµµh±n±ni otaranti samosaranti, sabb±ni t±ni avutt±ni padaµµh±n±ni sutte vutt±ni viya niddh±raŗavasena ±netv± desan±ya ±ropayitabb±ni. K±ni viya sam±ropayitabb±n²ti vattabbatt± yath± ±vaµµeti-±di vutta½. ¾vaµµe h±re ekasmi½ padaµµh±ne sutte vutte sati sutte avutt±ni bahuk±ni padaµµh±n±ni otaranti, t±ni bahuk±ni padaµµh±n±ni pariyesitabb±ni yath±, eva½ sam±ropane h±repi bahuk±ni padaµµh±n±ni desan±ya sam±ropayitabb±n²ti attho. Kevala½ pana padaµµh±navaseneva sam±ropan± k±tabb± ki½, ud±hu ańńavasen±pi sam±ropan± k±tabb± kinti vattabbatt± ańńavasen±pi sam±ropan± k±tabb±; tasm± sam±ropan± catubbidh± k±tabb±ti dassento tattha sam±ropan± catubbidh±ti-±dim±ha. Tattha tatth±ti t±su sam±ropayitabbasam±ropan±su padaµµh±na½ padaµµh±nasam±ropan±, vevacana½ vevacanasam±ropan±, bh±van± bh±van±sam±ropan±, pah±na½ pah±nasam±ropan±, iti imin± pabhedena sam±ropan± catubbidh± k±tabb±. T±su catubbidh±su sam±ropan±su katam± padaµµh±nasam±ropan±ti pucchitabbatt± tath± pucchitv± padaµµh±nasam±ropana½ dassetu½ tattha katam±ti-±di vutta½. Sutte vuttena padaµµh±nena sutte avutt±na½ padaµµh±n±na½ sam±ropan± katam±ti pucchati. Sabbap±passa akusalassa ya½ akaraŗa½ akaraŗahetu s±sana½ atthi, eta½ s±sana½ buddh±na½ s±sana½ ov±do hoti, atha v± akaraŗa½ akaraŗatth±ya ya½ s±sana½ atthi, eta½ buddh±na½ s±sana½ ov±do hoti, na yassa kassaci s±sananti attho. Akaraŗanti hi sampad±natthe pavatta½ paccattavacana½ yath± kissa atth±ya kimatthanti. Kusalassa sampad± sampad±ya ya½ s±sana½ atthi, eta½ buddh±na½ s±sana½. Sacittapariyod±pana½ sacittapariyod±panattha½ ya½ s±sana½ atthi, eta½ buddh±na½ s±sana½ hoti. Iti eva½pak±rena vuttassa tassa s±sanassa ki½ padaµµh±nanti visesassa visesapadaµµh±na½ puna pucchati. Ida½ sucaritattaya½ s±sanassa ov±dassa padaµµh±na½ sucaritattayena hetun± s±sanatt±ti daµµhabba½ yath± annena vasat²ti-±di. Sucaritattaye padaµµh±ne vutte katama½ padaµµh±na½ sam±ropayitabbanti pucchitabbatt± tattha ya½ k±yikańc±ti-±di vutta½. Ida½ khandhattaya½ s±sanassa padaµµh±na½ sam±ropayitabba½, khandhattaye padaµµh±ne sam±ropayite katama½ sam±ropayitabbanti pucchitabbatt± tattha s²lakkhandho c±ti-±di vutta½. Ida½ samathavipassan±dvaya½ s±sanassa padaµµh±na½ sam±ropayitabba½. Samathavipassan±dvaye padaµµh±ne sam±ropayite katama½ padaµµh±na½ sam±ropayitabbanti pucchitabbatt± tattha samathassa phalanti-±di vutta½. Ida½ phaladvaya½ s±sanassa padaµµh±na½ sam±ropayitabba½. S±sanassa padaµµh±n±ni sam±ropayitabb±n²ti ±cariyena niddh±retv± vibhatt±ni, amhehi ca ń±t±ni, id±ni katamassa katama½ padaµµh±na½ sam±ropayitabbanti pucchitabbatt± vana½ vanathass±ti-±di vutta½. Ida½ k±maguŗapańcaka½ vana½ taŗh±bh³tassa vanathassa padaµµh±na½ taŗh±vatthubh±vato, itth²ti v± purisoti v± nimittagg±hasaŖkh±ta½ ida½ vana½ aho cakkhu, aho sota½, aho gh±na½, aho jivh±, aho k±yoti tesa½ tesa½ aŖgapaccaŖg±na½ anubyańjanagg±hasaŖkh±tassa vanathassa padaµµh±na½ sam±ropayitabba½. Aparińń±ta½ dv±das±yatanasaŖkh±ta½ ida½ vana½ sa½yojanasaŖkh±tassa vanathassa padaµµh±na½ sam±ropayitabba½, ±yatana½ paµicca sa½yojanuppajjanato anusayasaŖkh±ta½ ida½ vana½ pariyuµµh±nasaŖkh±tassa vanathassa padaµµh±na½ sam±ropayitabba½. Pańcak±maguŗ±d²na½ vanabh±vo ca taŗh±d²na½ vanathabh±vo ca kena amhehi saddahitabboti vattabbatt± ten±ha bhagav±ti-±di vutta½. Tena pańcak±maguŗ±d²na½ vanabh±vena ca taŗh±d²na½ vanathabh±vena ca bhagav± chetv± vanańca vanathańc±ti ya½ vacana½ ±ha, tena bhagavato vacanena vacan±nus±rena saddahitabboti. Ayanti aya½ ekasmi½ padaµµh±neti-±disa½vaŗŗan±. Padaµµh±nen±ti ekekena padaµµh±nena. Sam±ropan±ti tadańńapadaµµh±n±na½ sam±ropan± Sam±ropenti sam±ropayitabb±ni et±ya sa½vaŗŗan±y±ti sam±ropan±ti viggahoti. (1) 51. Padaµµh±nena sam±ropan± ±cariyena niddiµµh±, amhehi ca ń±t±, katam± vevacanena sam±ropan±ti pucchitabbatt± tattha katam± vevacanen±ti-±di vutta½. Tatth±ti t±su cat³su padaµµh±nasam±ropan±d²su sam±ropan±su vevacanena ekekena rotadańńavevacan±na½ sam±ropan± katam±ti pucchati. R±gavir±g±ti ca cetovimutt²ti ca sekkhaphalanti ca ida½ vacanattaya½ an±g±miphalatthatt± an±g±miphalassa vevacana½. Avijj±vir±g±ti ca pańń±vimutt²ti ca asekkhaphalanti ca ida½ vacanattaya½ arahattaphalatthatt± arahattaphalassa vevacana½. Imin± nayena sesesu yojan± k±tabb±. (2) Vevacanena sam±ropan± ±cariyena niddiµµh±, amhehi ca ń±t±, katam± bh±van±ya sam±ropan±ti pucchitabbatt± tattha katam± bh±van±y±ti-±di vutta½. Tatth±ti t±su cat³su padaµµh±nasam±ropan±d²su katam±ya desit±ya bh±van±ya katames±na½ adesit±na½ bh±van±ropan± katam±ti pucchati. Yath± yena pak±rena ya½ bh±vana½ bhagav± tasm±tiha, tva½ bhikkhu, k±ye k±y±nupass² viharati, ±t±p² sampaj±no satim± vineyya loke abhijjh±domanassanti (sa½. ni. 5.369, 371, 395, 415) ±ha, tath± tena pak±rena t±ya bh±van±ya tadańńabh±van±pi sam±ropayitabb±ti attho. Tasm±tih±ti-±dip±µhe ki½ bh±vana½ bhagav± ±h±ti pucchitabbatt± ±t±p²ti-±di vutta½. ¾t±p²ti vacanena v²riyindriya½ bhagav± ±ha. Sampaj±noti vacanena pańńindriya½ bhagav± ±ha. Satim±ti vacanena satindriya½ ±ha. Vineyya loke abhijjh±domanassanti vacanena sam±dhindriya½ ±ha. Eva½ vutte katam± bh±van± sam±ropayitabb±ti pucchitabbatt± eva½ k±ye k±y±nupassino viharato catt±ro satipaµµh±n± bh±van±p±rip³ri½ gacchant²ti vutta½. Eva½ vutt±ya v²riyindriy±dibh±van±ya catt±ro satipaµµh±n± sam±ropayitabb±ti attho. Kena k±raŗena bh±van±p±rip³ri½ gacchant²ti pucchati. Catunna½ indriy±na½ indriyabh±vena, bh±vetabbabh±vena v± ekalakkhaŗatt± bh±van±p±rip³ri½ gacchant²ti vissajjeti. Tesu sam±ropitesu katame sam±ropayitabb±ti pucchitabbatt± cat³s³ti-±di vutta½. Cat³su satipaµµh±nesu bh±viyam±nesu sam±ropayitabbesu catt±ro sammappadh±n± bh±van±p±rip³ri½ gacchant²ti sam±ropayitabb±ti attho. Sesesupi evameva sam±ropayitabb±. Bh±van±ya sam±ropan± ±cariyena vibhatt±, amhehi ca ń±t±, katam± pah±nena sam±ropan±ti pucchitabbatt± tattha katam±ti-±di vutta½. Tatth±ti t±su cat³su padaµµh±nasam±ropan±d²su katamena desitena pah±nena katamesa½ adesit±na½ pah±n±na½ katam± sam±ropan±ti pucchati. K±ye k±y±nupass² viharanto asubhe subhanti vipall±sa½ pajahat²ti desitena subhanti vipall±sappah±nena kaba¼²k±r±h±raparińń±ya paribandhakilesak±mup±d±nappah±n±dayopi sam±ropayitabb±. Vedan±su vedan±nupass² viharanto dukkhe sukhanti vipall±sa½ pajahat²ti desitena sukhanti vipall±sappah±nena phass±h±raparińń±ya paribandhakilesabhavup±d±nappah±n±dayopi sam±ropayitabb±. Citte citt±nupass² viharanto anicce niccanti vipall±sa½ pajahat²ti desitena niccanti vipall±sappah±nena vińń±ŗ±h±raparińń±ya paribandhakilesadiµµhup±d±nappah±n±dayopi sam±ropayitabb±. Dhammesu dhamm±nupass² viharanto anattani att±ti vipall±sa½ pajahat²ti desitena att±ti vipall±sappah±nena manosańcetan±h±raparińń±ya? Manosańcetan±h±raparińń±ya paribandhakilesa-attav±dup±d±nappah±n±dayopi sam±ropayitabb±ti adhipp±yo. (4) Pah±nah±ro pana lakkhaŗah±ravibhaŖgavaŗŗan±ya½ vuttoyev±ti idha na vad±ma. Sutte desitena ekekena padaµµh±n±dikena adesit±na½ padaµµh±n±d²na½ sam±ropanabh±vo kena amhehi vij±nitabbo saddahitabboti vattabbatt± ten±ha ±yasm±ti-±dim±ha. Tena tath± sam±ropanabh±vena ±yasm± mah±kacc±no
Ye dhamm± ya½m³l±, ye cekatth± pak±sit± munin±;
te sam±ropayitabb±, esa sam±ropano h±roti
Ya½ vacana½ ±ha, tena vacanena vacan±nus±rena tath± sam±ropanabh±vo tumhehi vij±nitabbo saddahitabboti vutta½ hoti.
Ki½ pana ett±vat± sam±ropano h±ro paripuŗŗo, ańńo niyutto natth²ti vattabbatt± niyutto sam±ropano h±roti vutta½. Sutte desitena nayena padaµµh±n±dikena adesit±ni padaµµh±n±ni sam±ropayitabb±ni bhavanti, tena tena padaµµh±n±dikena adesit±na½ padaµµh±n±d²na½ sam±ropano h±ro niyutto niddh±retv± yuńjitabboti attho daµµhabbo.
Iti sam±ropanah±ravibhaŖge sattibal±nur³p± racit±
Vibh±van± niµµhit±.
Paŗ¹itehi pana aµµhakath±µ²k±nus±rena gambh²rattho vitth±rato vibhajitv± gahetabbo. Ime yath±vutt± so¼asa sa½vaŗŗan±vises± sa½vaŗŗetabbatthesu ańń±ŗasa½say±na½ haraŗato apanayanato h±r± n±m±ti.
Niµµhit± h±ravibhaŖgav±ravibh±van±.