2. Anusayavaggo
3. Kulasuttavaººan±
13. Dutiyassa tatiye n±lanti na yutta½ n±nucchavika½. Na man±pen±ti na manamhi appanakena ±k±rena nisinn±sanato paccuµµhenti, an±darameva dassenti. Santamassa pariguhant²ti vijjam±nampi deyyadhamma½ etassa niguhanti paµicch±denti. Asakkacca½ denti no sakkaccanti l³kha½ v± hotu paº²ta½ v±, asahatth± acitt²k±rena denti, no citt²k±rena.
4. Puggalasuttavaººan±
14. Catutthe ubhatobh±gavimuttoti dv²hi bh±gehi vimutto, ar³pasam±pattiy± r³pak±yato vimutto, maggena n±mak±yato. So catunna½ ar³pasam±patt²na½ ekekato vuµµh±ya saªkh±re sammasitv± arahatta½ patt±na½ catunna½, nirodh± vuµµh±ya arahatta½ patta-an±g±mino ca vasena pañcavidho hoti. P±¼i panettha “katamo ca puggalo ubhatobh±gavimutto? Idhekacco puggalo aµµha vimokkhe k±yena phusitv± viharati, paññ±ya cassa disv± ±sav± parikkh²º± hont²”ti (pu. pa. 208) eva½ aµµhavimokkhal±bhino vasena ±gat±. Paññ±ya vimuttoti paññ±vimutto. So sukkhavipassako, cat³hi jh±nehi vuµµh±ya arahatta½ patt± catt±ro c±ti imesa½ vasena pañcavidho hoti. P±¼i panettha aµµhavimokkhapaµikkhepavaseneva ±gat±. Yath±ha– “na heva kho aµµha vimokkhe k±yena phusitv± viharati, paññ±ya cassa disv± ±sav± parikkh²º± honti. Aya½ vuccati puggalo paññ±vimutto”ti. Phuµµhanta½ sacchikatoti k±yasakkh². So jh±naphassa½ paµhama½ phusati, pacch± nirodha½ nibb±na½ sacchikaroti. So sot±pattiphalaµµha½ ±di½ katv± y±va arahattamaggaµµh± chabbidho hoti. Ten±ha– “idhekacco puggalo aµµha vimokkhe k±yena phusitv± viharati, paññ±ya cassa disv± ekacce ±sav± parikkh²º± honti. Aya½ vuccati puggalo k±yasakkh²”ti (pu. pa. 208). Diµµhanta½ pattoti diµµhippatto. Tatrida½ saªkhepalakkhaºa½– dukkh± saªkh±r±, sukho nirodhoti ñ±ta½ hoti diµµha½ vidita½ sacchikata½ phusita½ paññ±y±ti diµµhippatto. Vitth±rato pana sopi k±yasakkh² viya chabbidho hoti. Tenev±ha– “idhekacco puggalo ‘ida½ dukkhan’ti yath±bh³ta½ paj±n±ti…pe… ‘aya½ dukkhanirodhag±min² paµipad±’ti yath±bh³ta½ paj±n±ti, tath±gatappavedit± cassa dhamm± paññ±ya vodiµµh± honti vocarit± paññ±ya…pe… aya½ vuccati puggalo diµµhippatto”ti. Saddh±ya vimuttoti saddh±vimutto. Sopi vuttanayeneva chabbidho hoti. Ten±ha– “idhekacco puggalo ‘ida½ dukkhan’ti yath±bh³ta½ paj±n±ti…pe… ‘aya½ dukkhanirodhag±min² paµipad±’ti yath±bh³ta½ paj±n±ti, tath±gatappavedit± cassa dhamm± paññ±ya vodiµµh± honti vocarit± paññ±ya…pe… no ca kho yath±diµµhippattassa. Aya½ vuccati puggalo saddh±vimutto”ti. Etassa hi saddh±vimuttassa pubbabh±gamaggakkhaºe saddahantassa viya okappentassa viya adhimuccantassa viya ca kilesakkhayo hoti, diµµhippattassa pubbabh±gamaggakkhaºe kilesacchedakañ±ºa½ adandha½ tikhiºa½ s³ra½ hutv± vahati. Tasm± yath± n±ma n±titikhiºena asin± kadali½ chindantassa chinnaµµh±na½ maµµha½ na hoti, asi s²gha½ na vahati, saddo suyyati, balavataro v±y±mo k±tabbo hoti, evar³p± saddh±vimuttassa pubbabh±gamaggabh±van±. Yath± pana sunisitena asin± kadali½ chindantassa chinnaµµh±na½ maµµha½ hoti, asi s²gha½ vahati, saddo na suyyati, balavav±y±makicca½ na hoti, evar³p± paññ±vimuttassa pubbabh±gamaggabh±van± veditabb±. Dhamma½ anussarat²ti dhamm±nus±r². Dhammoti paññ±, paññ±pubbaªgama½ magga½ bh±vet²ti attho. Saddh±nus±rimhipi eseva nayo. Ubhopete sot±pattimaggaµµh±yeva. Vuttampi ceta½– “yassa puggalassa sot±pattiphalasacchikiriy±ya paµipannassa paññindriya½ adhimatta½ hoti, paññ±v±hi½ paññ±pubbaªgama½ ariyamagga½ bh±veti. Aya½ vuccati puggalo dhamm±nus±r². Yassa puggalassa sot±pattiphalasacchikiriy±ya paµipannassa saddhindriya½ adhimatta½ hoti, saddh±v±hi½ saddh±pubbaªgama½ ariyamagga½ bh±veti. Aya½ vuccati puggalo saddh±nus±r²”ti (pu. pa. 208). Ayamettha saªkhepo, vitth±rato panes± ubhatobh±gavimutt±dikath± visuddhimagge (visuddhi. 2.771, 889) paññ±bh±van±dhik±re vutt±. Tasm± tattha vuttanayeneva veditabb±ti.