14. Etadaggavaggo
(14) 5. Pañcama-etadaggavaggo
Mah±paj±patigotam²ther²vatthu
235. Therip±¼iy± paµhame yadida½ mah±paj±patigotam²ti mah±paj±patigotam² ther² rattaññ³na½ agg±ti dasseti. Tass± pañhakamme pana ayamanupubbikath±– aya½ kira padumuttarabuddhak±le ha½savatiya½ kulagehe paµisandhi½ gaºhitv± aparena samayena satthu dhammadesana½ suºant² satth±ra½ eka½ bhikkhuni½ rattaññ³na½ aggaµµh±ne µhapenta½ disv± adhik±rakamma½ katv± ta½ µh±nantara½ patthesi. S± y±vaj²va½ d±na½ datv± s²la½ rakkhitv± tato cuto devaloke nibbattitv± pana ekasmi½ buddhantare devalokato cavitv± b±r±ºasiya½ pañcanna½ d±sisat±na½ jeµµhakad±s² hutv± nibbatti. Atha vass³pan±yikasamaye pañca paccekabuddh± nandam³lakapabbh±rato isipatane otaritv± nagare piº¹±ya caritv± isipatanameva gantv± “vass³pan±yikakuµiy± atth±ya hatthakamma½ y±ciss±m±”ti cintesu½. Kasm±? Vassa½ upagacchantena hi n±lakapaµipada½ paµipannen±pi pañcanna½ chadan±na½ aññatarena chadanena channe sadv±rabaddhe sen±sane upagantabba½. Vuttañheta½ “na, bhikkhave, asen±sanikena vassa½ upagantabba½, yo upagaccheyya, ±patti dukkaµass±”ti (mah±va. 204). Tasm± vassak±le upakaµµhe sace sen±sana½ labhati, icceta½ kusala½. No ce labhati, hatthakamma½ pariyesitv±pi k±tabba½. Hatthakamma½ alabhantena s±mampi k±tabba½, na tveva asen±sanikena vassa½ upagantabba½. Ayamanudhammat±. Tasm± te paccekabuddh± “hatthakamma½ y±ciss±m±”ti c²vara½ p±rupitv± s±yanhasamaye nagara½ pavisitv± seµµhissa gharadv±re aµµha½su. Jeµµhakad±s² kuµa½ gahetv± udakatittha½ gacchant² paccekabuddhe nagara½ pavisante addasa. Seµµhi tesa½ ±gatak±raºa½ sutv± “amh±ka½ ok±so natthi, gacchant³”ti ±ha. Atha te nagar± nikkhante jeµµhakad±s² kuµa½ gahetv± pavisant² disv± kuµa½ ot±retv± vanditv± onamitv± mukha½ ukkhipitv±, “ayy±, nagara½ paviµµhamatt±va nikkhant±, ki½ nu kho”ti pucchi. Vass³pan±yikakuµiy± hatthakamma½ y±citu½ ±gatamh±ti. Laddha½, bhanteti? Na laddha½ up±siketi. Ki½ panes± kuµi issareheva k±tabb±, ud±hu duggatehipi sakk± k±tunti? Yena kenaci sakk± k±tunti. S±dhu, bhante, maya½ kariss±ma, sve mayha½ bhikkha½ gaºhath±ti nimantetv± puna kuµa½ gahetv± ±gamanatitthamagge µhatv± ±gat±gat± avasesad±siyo “ettheva hoth±”ti vatv± sabb±sa½ ±gatak±le ±ha– “amm±, ki½ niccameva parassa d±sikamma½ karissatha, ud±hu d±sibh±vato muccitu½ icchath±”ti. Ajjeva muccitu½ icch±ma, ayyeti. Yadi eva½, may± paccekabuddh± hatthakamma½ alabhant± sv±tan±ya nimantit±, tumh±ka½ s±mikehi ekadivasa½ hatthakamma½ d±peth±ti. T± “s±dh³”ti sampaµicchitv± s±ya½ aµavito ±gatak±le s±mik±na½ ±rocesu½. Te “s±dh³”ti jeµµhakad±sassa gehadv±re sannipati½su. Atha ne jeµµhakad±s² “sve, t±t±, paccekabuddh±na½ hatthakamma½ deth±”ti ±nisa½sa½ ±cikkhitv± yepi na k±tuk±m±, te g±¼hena ov±dena tajjetv± sabbepi sampaµicch±pesi. S± punadivase paccekabuddh±na½ bhatta½ datv± sabbesa½ d±saputt±na½ sañña½ ad±si. Te t±vadeva arañña½ pavisitv± dabbasambh±re samodh±netv± sata½ sata½ hutv± ekeka½ kuµi½ caªkaman±dipariv±ra½ katv± mañcap²µhap±n²ya-paribhojan²y±d²ni µhapetv± paccekabuddh±na½ tem±sa½ tattheva vasanatth±ya paµiñña½ k±retv± v±rabhikkha½ paµµhapesu½. Y± attano v±radivase na sakkoti, tass± jeµµhakad±s² sakagehato n²haritv± deti. Eva½ tem±sa½ paµijaggitv± jeµµhakad±s² ekeka½ d±si½ ekeka½ s±µaka½ sajj±pesi, pañca th³las±µakasat±ni ahesu½. T±ni parivatt±petv± pañcanna½ paccekabuddh±na½ tic²var±ni katv± ad±si. Paccekabuddh± t±sa½ passant²na½yeva ±k±sena gandham±danapabbata½ agama½su. T±pi sabb± y±vaj²va½ kusala½ katv± devaloke nibbatti½su. T±su jeµµhik± tato cavitv± b±r±ºasiy± avid³re pesak±rag±me pesak±rajeµµhakassa gehe nibbatti. Athekadivasa½ padumavatiy± putt± pañcasat± paccekabuddh± b±r±ºasiraññ± nimantit± r±jadv±ra½ ±gantv± kañci olokentampi adisv± nivattitv± nagaradv±rena nikkhamitv± ta½ pesak±rag±ma½ agama½su S± itth² paccekabuddhe disv± sampiy±yam±n± sabbe vanditv± bhikkha½ ad±si. Te bhattakicca½ katv± gandham±danameva agama½su. S±pi y±vaj²va½ kusala½ katv± devamanussesu sa½sarant² amh±ka½ satthu nibbattito puretarameva devadahanagare mah±suppabuddhassa gehe paµisandhi½ gaºhi, gotam²tiss± n±ma½ aka½su. Mah±m±y±ya kaniµµhabhagin² hoti. Mantajjh±yak± br±hmaº± lakkhaº±ni pariggaºhant± “im±sa½ dvinnampi kucchiya½ vasitad±rak± cakkavattino bhavissant²”ti by±kari½su. Suddhodanamah±r±j± vayappattak±le t± dvepi maªgala½ katv± attano ghara½ ±nesi. Aparabh±ge amh±ka½ bodhisatto tusitapur± cavitv± mah±m±y±ya deviy± kucchiya½ paµisandhi½ gaºhi. Mah±m±y± tassa j±tadivasato sattame divase k±la½ katv± tusitapure nibbatti. Suddhodanamah±r±j± mah±sattassa m±tuccha½ mah±paj±patigotami½ aggamahesiµµh±ne µhapesi. Tasmi½ k±le nandakum±ro j±to. Aya½ mah±paj±pati nandakum±ra½ dh±t²na½ datv± saya½ bodhisatta½ parihari. Aparena samayena bodhisatto mah±bhinikkhamana½ nikkhamitv± sabbaññuta½ patv± lok±nuggaha½ karonto anukkamena kapilavatthu½ patv± nagara½ piº¹±ya p±visi. Athassa pit± suddhodanamah±r±j± antarav²thiya½yeva dhammakatha½ sutv± sot±panno ahosi. Atha dutiyadivase nando pabbaji, sattame divase r±hulo. Satth± aparena samayena ves±li½ upaniss±ya k³µ±g±ras±l±ya½ viharati. Tasmi½ samaye suddhodanamah±r±j± setacchattassa heµµh± arahatta½ sacchikatv± parinibb±yi. Tad± mah±paj±patigotam² pabbajj±ya citta½ upp±desi. Tato rohiº²nad²t²re kalahaviv±dasuttapariyos±ne (su. ni. 868 ±dayo) nikkhamitv± pabbajit±na½ pañcanna½ kum±rasat±na½ p±daparic±rik± sabb±va ekacitt± hutv± “mah±paj±patiy± santika½ gantv± sabb±va satthu santike pabbajiss±m±”ti mah±paj±pati½ jeµµhika½ katv± satthu santika½ gantv± pabbajituk±m± ahesu½. Ayañca mah±paj±pati paµhamameva ekav±ra½ satth±ra½ pabbajja½ y±cam±n± n±lattha, tasm± kappaka½ pakkos±petv± kese chinn±petv± k±s±y±ni acch±detv± sabb± t± s±kiy±niyo ±d±ya ves±li½ gantv± ±nandattherena dasabala½ y±c±petv± aµµhahi garudhammehi pabbajjañca upasampadañca alattha. Itar± pana sabb±pi ekatova upasampann± ahesu½. Ayamettha saªkhepo, vitth±rato paneta½ vatthu p±¼iya½ (c³¼ava. 402 ±dayo) ±gatameva. Eva½ upasampann± pana mah±paj±pati satth±ra½ upasaªkamitv± abhiv±detv± ekamanta½ aµµh±si, athass± satth± dhamma½ desesi. S± satthu santike kammaµµh±na½ gahetv± arahatta½ p±puºi. Ses± pañcasat± bhikkhuniyo nandakov±dasuttapariyos±ne (ma. ni. 3.398 ±dayo) arahatta½ p±puºi½su. Evameta½ vatthu samuµµhita½. Aparabh±ge satth± jetavane nisinno bhikkhuniyo µh±nantare µhapento mah±paj±pati½ rattaññ³na½ aggaµµh±ne µhapes²ti.