R±hula-raµµhap±lattheravatthu
Imesa½ pana ubhinnampi ther±na½ pańhakamme ayamanupubbikath± ete kira dvepi at²te padumuttarabuddhak±le ha½savat²nagare gahapatimah±s±lakule nibbatti½su. Tesa½ daharak±le n±ma½ v± gotta½ v± na kathiyati. Vayappatt± pana ghar±v±se patiµµh±ya attano attano pitu accayena ubhopi attano attano ratanakoµµh±g±rakammike pakkos±petv± aparim±ŗa½ dhana½ disv± ima½ ettaka½ dhanar±si½ ayyakapayyak±dayo attan± saddhi½ gahetv± gantu½ n±sakkhi½su, amhehi d±ni yena kenaci up±yena ima½ dhana½ gahetv± gantu½ vaµµat²ti te ubhopi jan± cat³su µh±nesu kapaŗaddhik±d²na½ mah±d±na½ d±tu½ ±raddh±. Eko attano d±nagge ±gat±gatajana½ pucchitv± y±gukhajjak±d²su yassa ya½ paµibh±ti, tassa ta½ ad±si, tassa teneva k±raŗena ±gatap±koti n±ma½ j±ta½. Itaro apucchitv±va gahitagahitabh±jana½ p³retv± p³retv± deti, tassapi teneva k±raŗena anaggap±koti n±ma½ j±ta½, appam±ŗap±koti attho. Te ubhopi ekadivasa½ p±tova mukhadhovanattha½ bahig±ma½ agama½su. Tasmi½ samaye himavantato dve mahiddhik± t±pas± bhikkh±c±ratth±ya ±k±sena ±gantv± tesa½ sah±yak±na½ avid³re otaritv± m± no ete passi½s³ti ekapasse aµµha½su. Te ubhopi jan± tesa½ l±bubh±jan±diparikkh±ra½ sa½vidh±ya antog±ma½ sandh±ya bhikkh±ya gat±na½ santika½ ±gamma vandi½su. Atha ne t±pas± k±ya vel±ya ±gatattha mah±puńń±ti ±ha½su. Te adhun±va, bhanteti vatv± tesa½ hatthato l±bubh±jana½ gahetv± attano attano geha½ netv± bhattakiccapariyos±ne nibaddha½ bhikkh±gahaŗattha½ paµińńa½ gaŗhi½su. Tesu eko t±paso sapari¼±hak±yadh±tuko hoti. So attano ±nubh±vena mah±samudda-udaka½ dvedh± katv± pathavindharan±gar±jassa bhavana½ gantv± div±vih±ra½ nis²dati. So utusapp±ya½ gahetv± pacc±gantv± attano upaµµh±kassa gehe bhatt±numodana½ karonto pathavindharan±gabhavana½ viya hot³ti vadati. Atha na½ ekadivasa½ upaµµh±ko pucchi bhante, tumhe anumodana½ karont± pathavindharan±gabhavana½ viya hot³ti vadatha, mayamassa attha½ na j±n±ma, ki½ vutta½ hoti ida½, bhanteti? ¾ma, kuµumbiya aha½ tumh±ka½ sampatti pathavindharan±gar±jasampattisadis± hot³ti vad±m²ti. Kuµumbiko tato paµµh±ya pathavindharan±gar±jabhavane citta½ µhapesi. Itaro t±paso t±vati½sabhavana½ gantv± suńńe serisakavim±ne div±vih±ra½ karoti. So ±gacchanto gacchanto ca sakkassa devar±jassa sampatti½ disv± attano upaµµh±kassa anumodana½ karonto sakkavim±na½ viya hot³ti vadati. Atha na½ sopi kuµumbiyo itaro sah±yako ta½ t±pasa½ viya pucchi. So tassa vacana½ sutv± sakkabhavane citta½ µhapesi. Te ubhopi patthitaµµh±nesuyeva nibbatt±. Pathavindharabhavane nibbatto pathavindharan±gar±j± n±ma j±to. So nibbattakkhaŗe attano attabh±va½ disv± aman±passa vata me µh±nassa kulupakat±paso vaŗŗa½ kathesi, urena parisakkitv± vicaraŗaµµh±nameta½, n³na so ańńa½ µh±na½ na j±n±t²ti vippaµis±r² ahosi. Athassa ta½khaŗeyeva alaŖkatapaµiyatt±ni n±gan±µak±ni sabbadis±su t³riy±ni paggaŗhi½su. So tasmi½yeva khaŗe ta½ attabh±va½ vijahitv± m±ŗavakavaŗŗ² ahosi. Anvaddham±sańca catt±ro mah±r±j±no sakkassa upaµµh±na½ gacchanti. Tasm± sopi vir³pakkhena n±garańń± saddhi½ sakkassa upaµµh±na½ gato. Sakko ta½ d³ratova ±gacchanta½ disv± sańj±ni. Atha na½ sam²pe ±gantv± µhitak±le kaha½ nibbattosi samm±ti pucchi. M± kathesi, mah±r±ja, urena parisakkanaµµh±ne nibbattomhi, tumhe pana kaly±ŗamitta½ labhitth±ti. Samma, tva½ aµµh±ne nibbattomh²ti m± vitakkayi padumuttaradasabalo loke nibbatto, tassa adhik±rakamma½ katv± ima½yeva µh±na½ patthehi, ubho sukha½ vasiss±m±ti. So eva½, deva, kariss±m²ti gantv± padumuttaradasabala½ nimantetv± attano n±gabhavane n±gaparis±ya saddhi½ sabbaratti½ sakk±rasamm±na½ sajjesi. Satth± punadivase uµµhite aruŗe attano upaµµh±ka½ sumanatthera½ ±mantesi sumana, ajja tath±gato d³ra½ bhikkh±c±ra½ gamissati, m± puthujjanabhikkh³ ±gacchantu, tepiµak± paµisambhid±ppatt± cha¼abhińń±va ±gacchant³ti. Thero satthu vacana½ sutv± sabbesa½ ±rocesi. Satth±r± saddhi½ satasahass± bhikkh³ ±k±sa½ pakkhandi½su. Pathavindharo n±gaparis±ya saddhi½ dasabalassa paccuggamana½ ±gato satth±ra½ pariv±retv± samuddamatthake maŗivaŗŗ± ³miyo maddam±na½ bhikkhusaŖgha½ oloketv± ±dito satth±ra½, pariyos±ne saŖghanavaka½ tath±gatassa putta½ uparevatas±maŗera½ n±ma olokento anacchariyo sesas±vak±na½ evar³po iddh±nubh±vo, imassa pana taruŗab±lad±rakassa evar³po iddh±nubh±vo ativiya acchariyoti p²tip±mojja½ upp±desi. Athassa bhavane dasabale nisinne sesabhikkh³su koµito paµµh±ya nis²dantesu satthu sammukhaµµh±neyeva uparevatas±maŗerassa ±sana½ p±puŗi. N±gar±j± y±gu½ dentopi khajjaka½ dentopi saki½ dasabala½ oloketi, saki½ uparevatas±maŗera½. Tassa kira sar²re satthu sar²re viya dvatti½sa mah±purisalakkhaŗ±ni pańń±yanti. Tato n±gar±j± aya½ s±maŗero buddh±na½ sadiso pańń±yati, ki½ nu kho hot²ti avid³re nisinna½ ańńatara½ bhikkhu½ pucchi aya½, bhante, s±maŗero dasabalassa ki½ hot²ti? Putto, mah±r±j±ti. So cintesi mah± vat±ya½ bhikkhu, evar³passa sobhaggappattassa tath±gatassa puttabh±va½ labhi. Sar²rampissa ekadesena buddh±na½ sar²rasadisa½ pańń±yati, may±pi an±gate evar³pena bhavitu½ vaµµat²ti satt±ha½ mah±d±na½ datv±, bhante, aha½ imassa adhik±rakammass±nubh±vena aya½ uparevato viya an±gate ekassa buddhassa putto bhaveyyanti patthana½ ak±si. Satth± anantar±ya½ disv± an±gate gotamabuddhassa putto bhavissas²ti by±karitv± pakk±mi. Pathavindharopi puna addham±se sampatte vir³pakkhena saddhi½ sakkassa upaµµh±na½ gato. Atha na½ sam²pe µhita½ sakko pucchi patthito te, samma, aya½ devalokoti? Na patthito mah±r±j±ti. Ki½ dosa½ addas±ti? Doso natthi, mah±r±ja, aha½ pana dasabalassa putta½ uparevatas±maŗera½ passi½. Tassa me diµµhak±lato paµµh±ya ańńattha citta½ na nami, sv±ha½ an±gate ekassa buddhassa evar³po putto bhaveyyanti patthana½ ak±si½. Tvampi, mah±r±ja, eka½ patthana½ karohi, te maya½ nibbattaµµh±ne na vin± bhaviss±m±ti. Sakko tassa vacana½ sampaµicchitv± eka½ mah±nubh±va½ bhikkhu½ disv± katarakul± nu kho nikkhamitv± aya½ kulaputto pabbajitoti ±vajjento aya½ bhinna½ raµµha½ sandh±retu½ samatthassa kulassa putto hutv± cuddasa bhattacchede katv± m±t±pitaro pabbajja½ anuj±n±petv± pabbajitoti ańń±si. Ńatv± ca pana aj±nanto viya dasabala½ pucchitv± satt±ha½ mah±sakk±ra½ katv±, bhante, aha½ imassa kaly±ŗakammassa nissandena tumh±ka½ s±sane aya½ kulaputto viya an±gate ekassa buddhassa s±sane saddh±pabbajit±na½ aggo bhaveyyanti patthana½ ak±si. Satth± anantar±ya½ disv± tva½, mah±r±ja, an±gate gotamassa buddhassa s±sane saddh±pabbajit±na½ aggo bhavissas²ti by±karitv± pakk±mi. Sakkopi attano devapurameva gato. Te ubhopi nibbattaµµh±nato cavitv± devamanussesu sa½sarant± anekasahassakappe atikkami½su. Ito pana dv±navutikappamatthake phusso n±ma buddho loke udap±di. Tassa pit± mahindo n±ma r±j± ahosi, vem±tik± tayo kaniµµhabh±taro. R±j± divase divase mayha½yeva buddho mayha½ dhammo mayha½ saŖghoti mam±yanto sayameva dasabala½ nibaddha½ bhojana½ bhojeti. Athassa ekadivasa½ paccanto kupito. So putte ±mantesi t±t±, paccanto kupito tumhehi v± may± v± gantabba½. Yadi aha½ gacch±mi, tumhehi imin± niy±mena dasabalo paricaritabboti. Te tayopi ekappah±reneva ±ha½su t±ta, tumh±ka½ gamanakicca½ natthi, maya½ core vidhamiss±m±ti pitara½ vanditv± paccanta½ gantv± core vidhamitv± vijitasaŖg±m± hutv± nivatti½su. Te antar±magge p±dam³likehi saddhi½ mantayi½su t±t±, amh±ka½ gatakkhaŗeyeva pit± vara½ dassati, katara½ vara½ gaŗh±m±ti? Ayy±, tumh±ka½ pitu accayena dullabha½ n±ma natthi, tumh±ka½ pana jeµµhabh±tika½ phussabuddha½ paµijagganavara½ gaŗhath±ti ±ha½su. Te kaly±ŗa½ tumhehi vuttanti sabbepi ekacitt± hutv± gantv± pitara½ addasa½su. Tad± pit± tesa½ pas²ditv± vara½ ad±si. Te tem±sa½ tath±gata½ paµijaggiss±m±ti vara½ y±ci½su. R±j± aya½ d±tu½ na sakk±, ańńa½ vara½ gaŗhath±ti ±ha. T±ta, amh±ka½ ańńena varena kicca½ natthi, sace tumhe d±tuk±m±, eta½yeva no vara½ deth±ti. R±j± tesu punappuna½ kathentesu attan± paµińń±tatt± na sakk± na d±tunti cintetv± ±ha t±t±, aha½ tumh±ka½ vara½ demi, apica kho pana buddh± n±ma dur±sad± honti s²h± viya ekacar±, dasabala½ paµijaggant± appamatt± bhaveyy±th±ti. Te cintayi½su amhehi tath±gata½ paµijaggantehi anucchavika½ katv± paµijaggitu½ vaµµat²ti sabbepi ekacitt± hutv± dasas²l±ni sam±d±ya nir±magandh± hutv± satthu d±naggaparivahanake tayo purise µhapayi½su. Tesu eko dhanadhańńupp±dako ahosi, eko m±pako, eko d±nasa½vidh±yako. Tesu dhanadhańńupp±dako paccuppanne bimbis±ro mah±r±j± j±to, m±pako vis±kho up±sako, d±nasa½vidh±yako raµµhap±lattheroti. So tattha y±vaj²va½ kusala½ katv± devapure nibbatto. Aya½ pana r±hulatthero n±ma kassapadasabalassa k±le kikissa k±sirańńo jeµµhaputto hutv± nibbatti, pathavindharakum±rotissa n±ma½ aka½su. Tassa satta bhaginiyo ahesu½. T± dasabalassa satta pariveŗ±ni k±rayi½su. Pathavindharo oparajja½ labhi. So t± bhaginiyo ±ha tumhehi k±ritapariveŗesu mayhampi eka½ deth±ti. Bh±tika, tumhe upar±jaµµh±ne µhit±, tumhehi n±ma amh±ka½ d±tabba½, tumhe ańńa½ pariveŗa½ karoth±ti. So t±sa½ vacana½ sutv± pańca vih±rasat±ni k±resi. Pańca pariveŗasat±n²tipi vadanti. So tattha y±vaj²va½ kusala½ katv± devapure nibbatti. Imasmi½ pana buddhupp±de pathavindharakum±ro amh±ka½ bodhisattassa aggamahesiy± kucchismi½ paµisandhi½ gaŗhi, tassa sah±yako kururaµµhe thullakoµµhitanigame raµµhap±laseµµhigehe nibbatti. Atha amh±ka½ dasabalo abhisambodhi½ patv± pavattitavaradhammacakko anupubbena kapilavatthu½ ±gantv± r±hulakum±ra½ pabb±jesi. Tassa pabbajj±vidh±na½ p±¼iya½ (mah±va. 105) ±gatameva. Eva½ pabbajitassa panassa satth± abhiŗha-ov±davasena r±hulov±dasutta½ abh±si. R±hulopi p±tova vuµµh±ya hatthena v±luka½ ukkhipitv± dasabalassa ceva ±cariyupajjh±y±nańca santik± ajja ettaka½ ov±da½ labheyyanti vadati. BhikkhusaŖghamajjhe kath± udap±di ov±dakkhamo vata r±hulas±maŗero pitu anucchaviko puttoti. Satth± bhikkh³na½ citt±c±ra½ ńatv± mayi gate ek± dhammadesan± ca va¹¹hissati, r±hulassa ca guŗo p±kaµo bhavissat²ti gantv± dhammasabh±ya½ buddh±s±ne nisinno bhikkh³ ±mantesi k±ya nuttha, bhikkhave, etarahi kath±ya sannisinn±ti. R±hulas±maŗerassa ov±dakkhamabh±va½ kathema bhagav±ti. Satth± imasmi½ µh±ne µhatv± r±hulassa guŗad²panattha½ migaj±taka½ ±haritv± kathesi
Miga½ tipallatthamanekam±ya½,
aµµhakkhura½ a¹¹haratt± pap±yi½;
ekena sotena cham±ssasanto,
chahi kal±hitibhoti bh±gineyyoti. (J±. 1.1.16).
Athassa sattavassikas±maŗerak±le m± heva kho r±hulo daharabh±vena k²¼anatth±yapi sampaj±namus± bh±seyy±ti ambalaµµhiyar±hulov±da½ (ma. ni. 2.107 ±dayo) desesi. Aµµh±rasavassikas±maŗerak±le tath±gatassa pacchato piŗ¹±ya pavisantassa satthu ceva attano ca r³pasampatti½ disv± gehasita½ vitakka½ vitakkentassa ya½kińci, r±hula, r³panti-±din± nayena mah±r±hulov±dasuttanta½ (ma. ni. 2.113) kathesi. Sa½yuttake (sa½. ni. 4.121) pana r±hulov±dopi aŖguttare (a. ni. 4.177) r±hulov±dopi therassa vipassan±c±royeva. Athassa satth± ń±ŗaparip±ka½ ńatv± avassikabhikkhuk±le andhavane nisinno c³¼ar±hulov±da½ (ma. ni. 3.416 ±dayo) kathesi. Desan±pariyos±ne r±hulatthero koµisatasahassadevat±hi saddhi½ arahatta½ p±puŗi, sot±pannasakad±g±mi-an±g±midevat±na½ gaŗan± natthi. Atha satth± aparabh±ge ariyasaŖghamajjhe nisinno thera½ imasmi½ s±sane sikkh±k±m±na½ aggaµµh±ne µhapesi. Satthari pana kururaµµhe c±rik±ya nikkhamitv± thullakoµµhita½ anuppatte raµµhap±lo kulaputto satthu dhammadesana½ sutv± paµiladdhasaddho m±t±pitaro anuj±n±petv± dasabala½ upasaŖkamitv± satthu ±ŗattiy± ańńatarassa therassa santike pabbaji. Tassa pabbajitadivasato paµµh±ya seµµhigahapati bhikkh³ attano nivesanadv±rena gacchante disv± ki½ tumh±ka½ imasmi½ gehe kamma½, ekova puttako ahosi, ta½ gaŗhitv± gatattha, id±ni ki½ karissath±ti akkosati paribh±sati. Satth± addham±sa½ thullakoµµhite vasitv± puna s±vatthimeva agam±si. Tatth±yasm± raµµhap±lo yoniso manasikaronto kamma½ katv± vipassana½ va¹¹hetv± arahatta½ p±puŗi. So satth±ra½ anuj±n±petv± m±t±pitaro dassanattha½ thullakoµµhita½ gantv± tattha sapad±na½ piŗ¹±ya caranto pitu nivesane ±bhidosika½ kumm±sa½ labhitv± ta½ amata½ viya paribhuńjanto pitar± nimantito adhiv±setv± dutiyadivase pitu nivesane piŗ¹ap±ta½ paribhuńjitv± alaŖkatapaµiyatte itthijane asubhasańńa½ upp±detv± µhitakova dhamma½ desetv± jiy± mutto viya n±r±co ±k±sa½ uppatitv± korabyarańńo migac²ra½ gantv± maŖgalasil±paµµe nisinno dassanatth±ya ±gatassa rańńo catup±rijuńńapaµimaŗ¹ita½ dhamma½ (ma. ni. 2.304) desetv± anupubbena c±rika½ caram±no puna satthu santika½yeva ±gato. Evameta½ vatthu samuµµhita½. Atha satth± aparabh±ge ariyagaŗamajjhe nisinno thera½ imasmi½ s±sane saddh±pabbajit±na½ kulaputt±na½ aggaµµh±ne µhapes²ti.