2. Satisuttavaººan±
368. Dutiye satoti k±y±di-anupassan±satiy± samann±gato. Sampaj±noti catusampajaññapaññ±ya samann±gato. Abhikkante paµikkanteti ettha abhikkanta½ vuccati gamana½, paµikkanta½ nivattana½, tadubhayampi cat³su iriy±pathesu labbhati. Gamane t±va purato k±ya½ abhiharanto abhikkamati n±ma, paµinivattanto paµikkamati n±ma. Ýh±nepi µhitakova k±ya½ purato onamanto abhikkamati n±ma, pacchato apan±mento paµikkamati n±ma. Nisajj±yapi nisinnakova ±sanassa purima-aªg±bhimukho sa½saranto abhikkamati n±ma, pacchima-aªgappadesa½ pacc±sa½saranto paµikkamati n±ma. Nipajjanepi eseva nayo. Sampaj±nak±r² hot²ti sampajaññena sabbakiccak±r², sampajaññasseva v± k±r². So hi abhikkant±d²su sampajañña½ karoteva, na katthaci sampajaññavirahito hoti. Tattha s±tthakasampajañña½, sapp±yasampajañña½, gocarasampajañña½, asammohasampajaññanti catubbidha½ sampajañña½. Tattha abhikkamanacitte uppanne cittavaseneva agantv± “ki½ nu me ettha gatena attho atthi, natth²”ti atth±nattha½ pariggaºhitv± atthapariggaºhana½ s±tthakasampajañña½. Tattha ca atthoti cetiyadassanabodhidassanasaªghadassanatheradassana-asubhadassan±divasena dhammato va¹¹hi Cetiya½ disv±pi hi buddh±rammaºa½, saªghadassanena saªgh±rammaºa½ p²ti½ upp±detv± tadeva khayato sammasanto arahatta½ p±puº±ti. Mah±vih±rasmiñhi dakkhiºadv±re µhatv± mah±cetiya½ olokent± ti½sasahassabhikkh³ arahatta½ p±puºi½su, tath± pacchimadv±re uttaradv±re p±c²nadv±re ca, tath± pañhamaº¹apaµµh±ne abhayav±pip±¼iya½, th³p±r±madv±re nagarassa dakkhiºadv±re anur±dhav±pip±¼iya½. Mah±-ariyava½sabh±ºakatthero pan±ha “ki½ tumhe vadatha, mah±cetiyassa samant± kucchivedik±ya heµµhimabh±gato paµµh±ya paññ±yanaµµh±ne yattha yattha dve p±d± sakk± honti sama½ patiµµh±petu½, tattha tattha ekapaduddh±re ti½sati½sa bhikkhusahass±ni arahatta½ p±puºi½s³ti sakk± vatun”ti Aparo pana mah±thero ±ha– “mah±cetiyatale ±kiººav±lik±ya bahutar± bhikkh³ arahatta½ patt±”ti. There disv± tesa½ ov±de patiµµh±ya asubha½ disv± tattha paµhama½ jh±na½ upp±detv± tadeva khayato sammasanto arahatta½ p±puº±ti. Tasm± etesa½ dassana½ s±ttha½. Keci pana– “±misatopi va¹¹hi atthoyeva, ta½ niss±ya brahmacariy±nuggah±ya paµipannatt±”ti vadanti. Tasmi½ pana gamane sapp±y±sapp±ya½ pariggaºhitv± sapp±yapariggaºhana½ sapp±yasampajañña½. Seyyathida½? Cetiyadassana½ t±va s±ttha½. Sace pana cetiyassa mah±p³j±ya dasadv±dasayojanantare paris± sannipatanti, attano vibhav±nur³p± itthiyopi puris±pi alaªkatapaµiyatt± cittakammar³pak±ni viya sañcaranti. Tatra cassa iµµhe ±rammaºe lobho, aniµµhe paµigho, asamapekkhane moho uppajjati, k±yasa½sagge k±yasa½sagg±patti½ ±pajjati, j²vitabrahmacariy±na½ v± antar±yo ca hoti. Eva½ ta½ µh±na½ asapp±ya½ hoti, vuttappak±ra-antar±y±bh±ve sapp±ya½. Saªghadassanampi s±ttha½. Sace pana antog±me mah±maº¹apa½ k±retv± sabbaratti½ dhammassavana½ k±rentesu manussesu vuttappak±reneva janasannip±to ceva antar±yo ca hoti, eva½ ta½ µh±na½ asapp±ya½, antar±y±bh±ve sapp±ya½. Mah±pariv±r±na½ ther±na½ dassanepi eseva nayo. Asubhadassanampi s±ttha½. Tadatthad²panatthañca ida½ vatthu– eko kira daharabhikkhu s±maºera½ gahetv± dantakaµµhatth±ya gato. S±maºero magg± okkamitv± purato gacchanto asubha½ disv± paµhamajjh±na½ nibbattetv± tadeva p±daka½ katv± saªkh±re sammasanto t²ºi phal±ni sacchikatv± uparimaggatth±ya kammaµµh±na½ pariggahetv± aµµh±si. Daharo ta½ apassanto “s±maºer±”ti pakkosi So– “may± pabbajitadivasato paµµh±ya bhikkhun± saddhi½ dve kath± n±ma na kathitapubb±, aññasmimpi divase uparivisesa½ nibbattess±m²”ti cintetv± “ki½, bhante,”ti paµivacana½ ad±si. “Eh²”ti vutte ekavacaneneva ±gantv±– “bhante, imin± t±va maggena gantv± may± µhitok±se muhutta½ puratth±bhimukh± hutv± oloketh±”ti ±ha. So tath± katv± tena pattavisesameva p±puºi. Eva½ eka½ asubha½ dvinna½ jan±na½ atth±ya j±ta½. Eva½ s±tthampi paneta½ purisassa m±tug±m±subha½ asapp±ya½, m±tug±massa ca puris±subha½, sabh±gameva sapp±yanti eva½ sapp±yapariggaºhana½ sapp±yasampajañña½. Eva½ pariggahitas±tthasapp±yassa pana aµµhati½sakammaµµh±nesu attano cittarucika½ kammaµµh±nasaªkh±ta½ gocara½ uggahetv± bhikkh±c±ragocare ta½ gahetv±va gamana½ gocarasampajañña½ n±ma. Tass±vibh±vattha½ ida½ catukka½ veditabba½– idhekacco bhikkhu harati na pacc±harati, ekacco pacc±harati na harati, ekacco pana neva harati na pacc±harati, ekacco harati ca pacc±harati ca. Tattha yo bhikkhu divasa½ caªkamena nisajj±ya ca ±varaº²yehi dhammehi citta½ parisodhetv± tath± rattiy± paµhama½ y±ma½ majjhimay±me seyya½ kappetv±, pacchimay±mepi nisajj±caªkamehi v²tin±metv±, pageva cetiyaªgaºabodhiyaªgaºavatta½ katv± bodhirukkhe udaka½ ±siñcitv± p±n²ya½ paribhojan²ya½ paccupaµµhapetv± ±cariyupajjh±yavatt±d²ni sam±d±ya vattati. So sar²raparikamma½ katv± sen±sana½ pavisitv± dve tayo pallaªke usuma½ g±h±pento kammaµµh±namanuyuñjitv± bhikkh±c±ravel±ya uµµhahitv± kammaµµh±nas²seneva pattac²varam±d±ya sen±sanato nikkhamitv± kammaµµh±na½ manasikarontova cetiyaªgaºa½ gantv± sace buddh±nussatikammaµµh±na½ hoti, ta½ avissajjetv±va cetiyaªgaºa½ pavisati. Añña½ ce kammaµµh±na½ hoti, sop±nap±dam³le µhatv± hatthena gahitabhaº¹a½ viya ta½ µhapetv± buddh±rammaºa½ p²ti½ gahetv± cetiyaªgaºa½ ±ruyha mahanta½ cetiya½ ce, tikkhattu½ padakkhiºa½ katv± cat³su µh±nesu vanditabba½, khuddaka½ ce, tatheva padakkhiºa½ katv± aµµhasu µh±nesu vanditabba½. Cetiya½ vanditv± bodhiyaªgaºa½ patten±pi buddhassa bhagavato sammukh± viya nipaccak±ra½ dassetv± bodhi vanditabb±. So eva½ cetiyañca bodhiñca vanditv± paµis±mitaµµh±na½ gantv± paµis±mitabhaº¹aka½ hatthena gaºhanto viya nikkhittakammaµµh±na½ gahetv± g±masam²pe kammaµµh±nas²seneva c²vara½ p±rupitv± g±ma½ piº¹±ya pavisati. Atha na½ manuss± disv± “ayyo no ±gato”ti paccuggantv± patta½ gahetv± ±sanas±l±ya v± gehe v± nis²d±petv± y±gu½ datv± y±va bhatta½ na niµµh±ti, t±va p±de dhovitv± makkhetv± purato nis²ditv± pañha½ v± pucchanti, dhamma½ v± sotuk±m± honti. Sacepi na kath±penti, janasaªgahaºattha½ dhammakath± n±ma k±tabb±yev±ti aµµhakath±cariy± vadanti. Dhammakath± hi kammaµµh±navinimutt± n±ma natthi, tasm± kammaµµh±nas²seneva dhamma½ kathetv± kammaµµh±nas²seneva ±h±ra½ paribhuñjitv± anumodana½ katv± nivattiyam±nehipi manussehi anugatova g±mato nikkhamitv± tattha te nivattetv± magga½ paµipajjati. Atha na½ puretara½ nikkhamitv± bahig±me katabhattakicc± s±maºeradaharabhikkh³ disv± paccuggantv± pattac²varamassa gaºhanti. Por±ºakabhikkh³ kira na “amh±ka½ upajjh±yo ±cariyo”ti mukha½ oloketv± vatta½ karonti, sampattaparicchedeneva karonti. Te ta½ pucchanti– “bhante, ete manuss± tumh±ka½ ki½ honti, m±tipakkhato sambandh± pitipakkhato”ti? Ki½ disv± pucchath±ti? Tumhesu etesa½ pema½ bahum±nanti. “¾vuso, ya½ m±t±pit³hipi dukkaratara½, ta½ ete amh±ka½ karonti, pattac²varampi no etesa½ santakameva, etesa½ ±nubh±vena neva bhaye bhaya½, na ch±take ch±taka½ j±n±ma, edis± n±ma amh±ka½ upak±rino natth²”ti tesa½ guºe kathayanto gacchati. Aya½ vuccati harati na pacc±harat²ti. Yassa pana pageva vuttappak±ra½ vattapaµipatti½ karontassa kammajatejo pajjalati, anup±diººaka½ muñcitv± up±diººaka½ gaºh±ti, sar²rato sed± muccanti, kammaµµh±nav²thi½ n±rohati, so pageva pattac²varam±d±ya vegas±va cetiya½ vanditv± gor³p±na½ nikkhamanavel±yameva g±ma½ y±gubhikkh±ya pavisitv± y±gu½ labhitv± ±sanas±la½ gantv± pivati. Athassa dvittikkhattu½ ajjhoharaºamatteneva kammajatejo up±diººaka½ muñcitv± anup±diººaka½ gaºh±ti, ghaµasatena nh±to viya tejodh±tupari¼±hanibb±na½ patv± kammaµµh±nas²sena y±gu½ paribhuñjitv± pattañca mukhañca dhovitv± antar±bhatte kammaµµh±na½ manasikatv± avasesaµµh±ne piº¹±ya caritv± kammaµµh±nas²sena ±h±ra½ paribhuñjitv± tato paµµh±ya poªkh±nupoªkha½ upaµµhaham±na½ kammaµµh±na½ gahetv±va ±gacchati. Aya½ vuccati pacc±harati na harat²ti. Edis± ca bhikkh³ y±gu½ pivitv± vipassana½ ±rabhitv± buddhas±sane arahatta½ patt± n±ma gaºanapatha½ v²tivatt±. S²ha¼ad²peyeva tesu tesu g±mesu ±sanas±l±ya½ na ta½ ±sanamatthi, yattha y±gu½ pivitv± arahatta½ patt± bhikkh³ natth²ti. Yo pana pam±davih±r² hoti nikkhittadhuro, sabbavatt±ni bhinditv± pañcavidhacetovinibandhabaddhacitto viharanto “kammaµµh±na½ n±ma atth²”tipi sañña½ akatv± g±ma½ piº¹±ya pavisitv± ananulomikena gihisa½saggena sa½saµµho caritv± ca bhuñjitv± ca tuccho nikkhamati. Aya½ vuccati neva harati na pacc±harat²ti. Yo pan±ya½ harati ca pacc±harati c±ti vutto, so gatapacc±gatikavattavasena veditabbo. Attak±m± hi kulaputt± s±sane pabbajitv± dasapi v²sampi ti½sampi catt±l²sampi paññ±sampi satampi ekato vasant± katikavatta½ katv± viharanti “±vuso, tumhe na iºaµµ±, na bhayaµµ±, na j²vik±pakat± pabbajit±, dukkh± muccituk±m± panettha pabbajit±, tasm± gamane uppannakilesa½ gamaneyeva niggaºhatha, µh±ne, nisajj±ya, sayane uppannakilesa½ sayaneyeva niggaºhath±”ti. Te eva½ katikavatta½ katv± bhikkh±c±ra½ gacchant± a¹¹ha-usabha-usabha-a¹¹hag±vutag±vutantaresu p±s±º± honti, t±ya saññ±ya kammaµµh±na½ manasikaront±va gacchanti. Sace kassaci gamane kileso uppajjati, tattheva na½ niggaºh±ti. Tath± asakkonto tiµµhati. Athassa pacchato ±gacchantopi tiµµhati, so “aya½ bhikkhu tuyha½ uppannavitakka½ j±n±ti, ananucchavika½ te etan”ti att±na½ paµicodetv± vipassana½ va¹¹hetv± tattheva ariyabh³mi½ okkamati, tath± asakkonto nis²dat²ti so eva nayo. Ariyabh³mi½ okkamitu½ asakkontopi, ta½ kilesa½ vikkhambhetv± kammaµµh±na½ manasikarontova gacchati, na kammaµµh±navippayuttena cittena p±da½ uddharati. Uddharati ce, paµinivattitv± purimapadesa½yeva eti ±lindakav±s² mah±phussadevatthero viya. So kira ek³nav²sati vass±ni gatapacc±gatikavatta½ p³rento eva vih±si. Manuss±pi suda½ antar±magge kasant± ca vapant± ca maddant± ca kamm±ni ca karont± thera½ tath± gacchanta½ disv±– “aya½ thero punappuna½ nivattitv± gacchati, ki½ nu kho maggam³¼ho, ud±hu kiñci pamuµµho”ti samullapanti. So ta½ an±diyitv± kammaµµh±nayuttacitteneva samaºadhamma½ karonto v²sativassabbhantare arahatta½ p±puºi. Arahattappattadivase cassa caªkamanakoµiya½ adhivatth± devat± aªgul²hi d²pa½ ujj±letv± aµµh±si. Catt±ropi mah±r±j±no sakko ca dev±namindo brahm± ca sahampati upaµµh±na½ ±gama½su. Tañca obh±sa½ disv± vanav±s²mah±tissatthero ta½ dutiyadivase pucchi– “rattibh±ge ±yasmato santike obh±so ahosi, ki½ so obh±so”ti? Thero vikkhepa½ karonto “obh±so n±ma d²pobh±sopi hoti, maºi-obh±sop²”ti evam±dim±ha. Tato “paµicch±detha tumhe”ti nibaddho ±m±ti paµij±nitv± ±rocesi.