4. Mett±sahagatasuttavaººan±

235. Catutthe mett±sahagatena cetas±ti-±di sabba½ sabb±k±rena visuddhimagge (visuddhi. 1.240-241) vitth±ritameva. Mayampi kho, ±vuso, s±vak±na½ eva½ dhamma½ desem±ti idampi te purimanayeneva satthu dhammadesana½ sutv± vadanti. Titthiy±nañhi samaye pañcan²varaºappah±na½ v± mett±dibrahmavih±rabh±van± v± natthi. Ki½ gatik± hot²ti ki½ nipphatti hoti. Ki½ param±ti ki½ uttam±. Ki½ phal±ti ki½ ±nisa½s±. Ki½ pariyos±n±ti ki½ niµµh±. Mett±sahagatanti mett±ya sahagata½ sa½saµµha½ sampayutta½. Eseva nayo sabbattha. Vivekanissit±d²ni vuttatth±neva.
Appaµik³lanti duvidha½ appaµik³la½– satta-appaµik³lañca, saªkh±ra-appaµik³lañca. Tasmi½ appaµik³le iµµhe vatthusminti attho. Paµik³lasaññ²ti aniµµhasaññ². Katha½ panettha eva½ viharati? Asubhapharaºa½ v± aniccanti manasik±ra½ v± karonto. Vuttañheta½ paµisambhid±ya½ “katha½ appaµik³le paµik³lasaññ² viharati. Iµµhasmi½ vatthusmi½ asubh±ya v± pharati, aniccato v± upasa½harat²”ti. Paµik³le pana aniµµhe vatthusmi½ mett±pharaºa½ v± dh±tumanasik±ra½ v± karonto appaµik³lasaññ² viharati n±ma. Yath±ha “katha½ paµik³le appaµik³lasaññ² viharati. Aniµµhasmi½ vatthusmi½ mett±ya v± pharati, dh±tuto v± upasa½harat²”ti (paµi. ma. 2.17). Ubhayamissakapadesupi eseva nayo. Appaµik³lappaµik³lesu hi tadeva asubhapharaºa½ v± aniccanti manasik±ra½ v± karonto paµik³lasaññ² viharati n±ma. Paµik³l±paµik³lesu ca tadeva mett±pharaºa½ v± dh±tumanasik±ra½ v± karonto appaµik³lasaññ² viharati n±ma. “Cakkhun± r³pa½ disv± neva sumano hot²”ti-±din± (paµi. ma. 2.17) nayena vutta½ pana cha¼aªgupekkha½ pavattayam±no “appaµik³le ca paµik³le ca tadubhaya½ abhinivajjetv± upekkhako tattha viharati sato sampaj±no”ti veditabbo.
Ett±vat± ca imassa bhikkhuno mett±ya tikacatukkajjh±na½ nibbattetv± tadeva p±daka½ katv± vipassana½ va¹¹hetv± arahatta½ pattassa saha vipassan±ya maggasambojjhaªg±na½ ariyiddhiy± ca dassitatt± desan± vinivaµµetabb± siy±. Ida½ pana mett±jh±na½ p±daka½ katv± saªkh±re sammasantopi yo arahatta½ p±puºitu½ na sakkoti, yasm± tassa arahattaparam± mett± na hoti. Ya½param± pana hoti, ta½ dassetabba½. Tasm± tassa dassanattha½ aya½ desan± ±raddh±. Parato sabbaso v± pana r³pasaññ±na½ samatikkam±ti-±d²supi imin± nayena puna desan±rambhapayojana½ veditabba½.
Subhaparamanti subhaniµµha½, subhakoµika½, subhanipphatti½. Idhapaññass±ti idheva paññ± assa, nayima½ loka½ atikkamat²ti idhapañño, tassa idhapaññassa, lokiyapaññass±ti attho. Uttarivimutti½ appaµivijjhatoti lokuttaradhamma½ appaµivijjhantassa. Yo pana paµivijjhitu½ sakkoti, tassa arahattaparam±va mett± hot²ti attho. Karuº±d²supi eseva nayo.
Kasm± panet±sa½ mett±d²na½ subhaparam±dit± vutt± bhagavat±ti? Sabh±gavasena tassa tassa upanissayatt±. Mett±vih±rissa hi satt± appaµik³l± honti, athassa appaµik³laparicay± appaµik³lesu parisuddhavaººesu n²l±d²su citta½ upasa½harato appakasireneva tattha citta½ pakkhandati. Iti mett± subhavimokkhassa upanissayo hoti, na tato para½, tasm± subhaparam±ti vutt±.
Karuº±vih±rissa uºh±bhigh±t±dir³panimitta½ sattadukkha½ samanupassantassa karuº±ya pavattisambhavato r³pe ±d²navo parividito hoti athassa parividitar³p±d²navatt± pathav²kasiº±d²su aññatara½ uggh±µetv± r³panissaraºe ±k±se citta½ upasa½harato appakasireneva tattha citta½ pakkhandati. Iti karuº± ±k±s±nañc±yatanassa upanissayo hoti, na tato para½, tasm± ±k±s±nañc±yatanaparam±ti vutt±.
Mudit±vih±rissa pana tena tena p±mojjak±raºena uppannap±mojjasatt±na½ viññ±ºa½ samanupassantassa mudit±ya pavattisambhavato viññ±ºaggahaºaparicita½ hoti, athassa anukkam±dhigata½ ±k±s±nañc±yatana½ atikkamma ±k±sanimittagocare viññ±ºe citta½ upasa½harato appakasireneva tattha citta½ pakkhandati. Iti mudit± viññ±ºañc±yatanassa upanissayo hoti, na tato para½, tasm± viññ±ºañc±yatanaparam±ti vutt±.
Upekkh±vih±rissa pana “satt± sukhit± v± hontu, dukkhato v± vimuccantu, sampattasukhato v± m± vigacchant³”ti ±bhog±bh±vato sukhadukkh±diparamatthag±havimukhasambhavato avijjam±naggahaºadukkhacitta½ hoti. Athassa paramatthag±hato vimukhabh±vaparicitacittassa paramatthato avijjam±naggahaºadukkhacittassa ca anukkam±dhigata½ viññ±º±ñc±yatana½ samatikkammasambhavato avijjam±ne paramatthabh³tassa viññ±ºassa abh±ve citta½ upasa½harato appakasireneva tattha citta½ pakkhandati. Iti upekkh± ±kiñcaññ±yatanassa upanissayo hoti, na tato para½, tasm± ±kiñcaññ±yatanaparam±ti vutt±. Desan±pariyos±ne pañcasat± bhikkh³ arahatta½ patt±ti.