8. VibhaŖgasuttavaŗŗan±
8. Aµµhame katam± ca bhikkhave samm±diµµh²ti ekena pariy±yena aµµhaŖgikamagga½ vibhajitv± puna aparena pariy±yena vibhajituk±mo ida½ desana½ ±rabhi. Tattha dukkhe ń±ŗanti savanasammasanapaµivedhapaccavekkhaŗavasena cat³h±k±rehi uppanna½ ń±ŗa½. Samudayepi eseva nayo. Sesesu pana dv²su sammasanassa abh±v± tividhameva vaµµati. Evameta½ dukkhe ń±ŗanti-±din± catusaccakammaµµh±na½ dassita½. Tattha purim±ni dve sacc±ni vaµµa½, pacchim±ni vivaµµa½. Tesu bhikkhuno vaµµe kammaµµh±n±bhiniveso hoti, vivaµµe natthi abhiniveso. Purim±ni hi dve sacc±ni pańcakkhandh± dukkha½, taŗh± samudayoti eva½ saŖkhepena ca, katame pańcakkhandh± r³pakkhandhoti-±din± nayena vitth±rena ca ±cariyasantike uggaŗhitv± v±c±ya punappuna½ parivattento yog±vacaro kamma½ karoti. Itaresu pana dv²su saccesu nirodhasacca½ iµµha½ kanta½ man±pa½, maggasacca½ iµµha½ kanta½ man±panti eva½ savaneneva kamma½ karoti. So eva½ karonto catt±ri sacc±ni ekapaµivedhena paµivijjhati, ek±bhisamayena abhisameti Dukkha½ parińń±paµivedhena paµivijjhati, samudaya½ pah±napaµivedhena, nirodha½ sacchikiriyapaµivedhena, magga½ bh±van±paµivedhena paµivijjhati. Dukkha½ parińń±bhisamayena
pe
magga½ bh±van±bhisamayena abhisameti. Evamassa pubbabh±ge dv²su saccesu uggahaparipucch±savanadh±raŗasammasanapaµivedho hoti, dv²su savanapaµivedhoyeva. Aparabh±ge t²su kiccato paµivedho hoti, nirodhe ±rammaŗapaµivedho. Paccavekkhaŗ± pana pattasaccassa hoti. Imassa bhikkhuno pubbe pariggahato dukkha½ parij±n±mi, samudaya½ pajah±mi, nirodha½ sacchikaromi, magga½ bh±vem²ti ±bhogasamann±h±ramanasik±rapaccavekkhaŗ± natthi, pariggahato paµµh±ya hoti. Aparabh±ge pana dukkha½ parińń±tameva hoti
pe
maggo bh±vitova hoti. Tattha dve sacc±ni duddasatt± gambh²r±ni, dve gambh²ratt± duddas±ni. Dukkhasaccańhi uppattito p±kaµa½, kh±ŗukaŗµakapah±r±d²su aho dukkhanti vattabbatampi ±pajjati. Samudayampi kh±dituk±mat±bhuńjituk±mat±divasena uppattito p±kaµa½. Lakkhaŗapaµivedhato pana ubhayampi gambh²ra½. Iti t±ni duddasatt± gambh²r±ni. Itaresa½ dvinna½ dassanatth±ya payogo bhavaggaggahaŗattha½ hatthapas±raŗa½ viya av²ciphusanattha½ p±dapas±raŗa½ viya satadh± bhinnassa v±lassa koµiy± koµi½ paµip±dana½ viya ca hoti. Iti t±ni gambh²ratt± duddas±ni. Eva½ duddasatt± gambh²resu gambh²ratt± ca duddasesu cat³su saccesu uggah±divasena ida½ dukkhe ń±ŗanti-±di vutta½. Paµivedhakkhaŗe pana ekameva ta½ ń±ŗa½ hoti. NekkhammasaŖkapp±d²su k±mapaccan²kaµµhena k±mato nissaµabh±vena v±, k±ma½ sammasantassa uppannoti v±, k±mapadagh±ta½ k±mav³pasama½ karonto uppannoti v± k±mavivittante uppannoti v± nekkhammasaŖkappo. Sesapadadvayepi eseva nayo. Sabbepi ca te nekkhammasaŖkapp±dayo k±maby±p±davihi½s±viramaŗasańń±na½ n±natt± pubbabh±ge n±n±, maggakkhaŗe pana imesu t²su µh±nesu uppannassa akusalasaŖkappassa padacchedato anuppattis±dhanavasena maggaŖga½ p³rayam±no ekova kusalasaŖkappo uppajjati. Aya½ samm±saŖkappo n±ma. Mus±v±d± veramaŗ²±dayopi mus±v±d±d²hi viramaŗasańń±na½ n±natt± pubbabh±ge n±n±, maggakkhaŗe pana imesu cat³su µh±nesu uppann±ya akusaladuss²lyacetan±ya padacchedato anuppattis±dhanavasena maggaŖga½ p³rayam±n± ek±va kusalaveramaŗ² uppajjati. Aya½ samm±v±c± n±ma. P±ŗ±tip±t± veramaŗ² ±dayopi p±ŗ±tip±t±d²hi viramaŗasańń±na½ n±natt± pubbabh±ge n±n±, maggakkhaŗe pana imesu t²su µh±nesu uppann±ya akusaladuss²lyacetan±ya akiriyato padacchedato anuppattis±dhanavasena maggaŖga½ p³rayam±n± ek±va kusalaveramaŗ² uppajjati. Aya½ samm±kammanto n±ma. Micch±-±j²vanti kh±dan²yabhojan²y±d²na½ atth±ya pavattita½ k±yavac²duccarita½. Pah±y±ti vajjetv±. Samm±-±j²ven±ti buddhapasatthena ±j²vena. J²vika½ kappet²ti j²vitavutti½ pavatteti. Samm±j²vopi kuhan±d²hi viramaŗasańń±na½ n±natt± pubbabh±ge n±n±. Maggakkhaŗe pana imesuyeva sattasu µh±nesu uppann±ya micch±j²vaduss²lyacetan±ya padacchedato anuppattis±dhanavasena maggaŖga½ p³rayam±n± ek±va kusalaveramaŗ² uppajjati. Aya½ samm±-±j²vo n±ma. Anuppann±nanti ekasmi½ bhave tath±r³pe v± ±rammaŗe attano na uppann±na½, parassa pana uppajjam±ne disv± aho vata me evar³p± p±pak± dhamm± na uppajjeyyunti eva½ anuppann±na½ p±pak±na½ akusal±na½ dhamm±na½ anupp±d±ya. Chandanti tesa½ akusal±na½ anupp±dakapaµipattis±dhaka½ v²riyacchanda½ janeti. V±yamat²ti v±y±ma½ karoti. V²riya½ ±rabhat²ti v²riya½ pavatteti. Citta½ paggaŗh±t²ti v²riyena citta½ paggahita½ karoti. Padahat²ti k±ma½ taco ca nh±ru ca aµµhi ca avasissat³ti (ma. ni. 2.184) padh±na½ pavatteti Uppann±nanti samud±c±ravasena attano uppannapubb±na½. Id±ni t±dise na upp±dess±m²ti tesa½ pah±n±ya chanda½ janeti. Anuppann±na½ kusal±nanti apaµiladdh±na½ paµhamajjh±n±d²na½. Uppann±nanti tesa½yeva paµiladdh±na½. Żhitiy±ti punappuna½ uppattipabandhavasena µhitattha½. Asammos±y±ti avin±sattha½. Bhiyyobh±v±y±ti uparibh±v±ya. Vepull±y±ti vipulabh±v±ya. P±rip³riy±ti bh±van±ya parip³raŗattha½. Ayampi samm±v±y±mo anuppann±na½ akusal±na½ anupp±dan±dicittan±natt± pubbabh±ge n±n±. Maggakkhaŗe pana imesuyeva cat³su µh±nesu kiccas±dhanavasena maggaŖga½ p³rayam±na½ ekameva kusalav²riya½ uppajjati. Aya½ samm±v±y±mo n±ma. Samm±satipi k±y±diparigg±hakacitt±na½ n±natt± pubbabh±ge n±n±, maggakkhaŗe pana imesu cat³su µh±nesu kiccas±dhanavasena maggaŖga½ p³rayam±n± ek± sati uppajjati. Aya½ samm±sati n±ma. Jh±n±d²ni pubbabh±gepi maggakkhaŗepi n±n±, pubbabh±ge sam±pattivasena n±n±, maggakkhaŗe n±n±maggavasena. Ekassa hi paµhamamaggo paµhamajjh±niko hoti, dutiyamagg±dayopi paµhamajjh±nik± v± dutiy±d²su ańńatarajjh±nik± v±. Ekassa paµhamamaggo dutiy±d²na½ ańńatarajjh±niko hoti, dutiy±dayopi dutiy±d²na½ ańńatarajjh±nik± v± paµhamajjh±nik± v±. Eva½ catt±ropi magg± jh±navasena sadis± v± asadis± v± ekaccasadis± v± honti. Aya½ panassa viseso p±dakajjh±naniyamena hoti. P±dakajjh±naniyamena hi paµhamajjh±nal±bhino paµhamajjh±n± vuµµh±ya vipassantassa uppannamaggo paµhamajjh±niko hoti, maggaŖgabojjhaŖg±ni panettha paripuŗŗ±neva honti. Dutiyajjh±nato vuµµh±ya vipassantassa uppanno dutiyajjh±niko hoti, maggaŖg±ni panettha satta honti. Tatiyajjh±nato vuµµh±ya vipassantassa uppanno tatiyajjh±niko, maggaŖg±ni panettha satta, bojjhaŖg±ni cha honti. Esa nayo catutthajjh±nato paµµh±ya y±va nevasańń±n±sańń±yatan± ¾ruppe catukkapańcakajjh±na½ uppajjati, tańca lokuttara½, no lokiyanti vutta½. Ettha kathanti? Etth±pi paµhamajjh±n±d²su yato vuµµh±ya sot±pattimagga½ paµilabhitv± ar³pasam±patti½ bh±vetv± so ±ruppe uppanno, ta½jh±nik±vassa tattha tayo magg± uppajjanti. Eva½ p±dakajjh±nameva niyameti. Keci pana ther± vipassan±ya ±rammaŗabh³t± khandh± niyament²ti vadanti Keci puggalajjh±sayo niyamet²ti vadanti. Keci vuµµh±nag±min²vipassan± niyamet²ti vadanti. Tesa½ v±davinicchayo visuddhimagge vuµµh±nag±min²vipassan±dhik±re vuttanayeneva veditabbo. Aya½ vuccati, bhikkhave, samm±sam±dh²ti aya½ pubbabh±ge lokiyo, aparabh±ge lokuttaro samm±sam±dh²ti vuccati.