5-6. Puŗŗasutt±divaŗŗan±
88-89. Pańcame tańceti ta½ cakkhuńceva r³pańca. Nandisamuday± dukkhasamudayoti taŗh±ya samodh±nena pańcakkhandhadukkhassa samodh±na½ hoti. Iti chasu dv±resu nandisamuday± dukkhasamudayoti imin± dvinna½ sacc±na½ vasena vaµµa½ matthaka½ p±petv± dassesi. Dutiyanaye nirodho maggoti dvinna½ sacc±na½ vasena vivaµµa½ matthaka½ p±petv± dassesi. Imin± tva½ puŗŗ±ti p±µiyekko anusandhi. Eva½ t±va vaµµavivaµµavasena desana½ arahatte pakkhipitv± id±ni puŗŗatthera½ sattasu µh±nesu s²han±da½ nad±petu½ imin± tvanti-±dim±ha. Caŗ¹±ti duµµh± kibbis±. Pharus±ti kakkha¼± akkosissant²ti dasahi akkosavatth³hi akkosissanti. Paribh±sissant²ti ki½ samaŗo n±ma tva½, idańcidańca te kariss±m±ti tajjessanti. Evametth±ti eva½ mayha½ ettha bhavissati. Daŗ¹en±ti catuhatthadaŗ¹ena v± khadiradaŗ¹ena v± ghaµikamuggarena v±. Satthen±ti ekatodh±r±din± satthena. Satthah±raka½ pariyesant²ti j²vitah±rakasattha½ pariyesanti. Ida½ thero tatiyap±r±jikavatthusmi½ asubhakatha½ sutv± attabh±vena jigucchant±na½ bhikkh³na½ satthah±rakapariyesana½ sandh±y±ha. Dam³pasamen±ti ettha damoti indriyasa½var±d²na½ eta½ n±ma½.
Saccena danto damas± upeto,
vedantag³ vusitabrahmacariyoti. (Sa½. ni. 1.195; su. ni. 467)
Ettha hi indriyasa½varo damoti vutto. Yadi sacc± dam± c±g±, khanty± bhiyyodha vijjat²ti (su. ni. 191; sa½. ni. 1.246) ettha pańń± damoti vutt±. D±nena damena sa½yamena saccavajjen±ti (d². ni. 1.165; ma. ni. 2.226) ettha uposathakamma½ damoti vutta½. Imasmi½ pana sutte khanti damoti veditabbo. Upasamoti tasseva vevacana½.
Atha kho ±yasm± puŗŗoti ko panesa puŗŗo, kasm± ca panettha gantuk±mo ahos²ti? Sun±parantav±siko eva esa, s±vatthiya½ pana asapp±yavih±ra½ sallakkhetv± tattha gantuk±mo ahosi. Tatr±ya½ anuppubbikath± sun±parantaraµµhe kira ekasmi½ v±ŗijag±me ete dve bh±taro. Tesu kad±ci jeµµho pańca sakaµasat±ni gahetv± janapada½ gantv± bhaŗ¹a½ ±harati, kad±ci kaniµµho. Imasmi½ pana samaye kaniµµha½ ghare µhapetv±, jeµµhabh±tiko pańca sakaµasat±ni gahetv±, janapadac±rika½ caranto anupubbena s±vatthi½ patv±, jetavanassa n±tid³re sakaµasattha½ nivesetv± bhuttap±tar±so parijanaparivuto ph±sukaµµh±ne nis²di. Tena ca samayena s±vatthiv±sino bhuttap±tar±s± uposathaŖg±ni adhiµµh±ya suddhuttar±saŖg± gandhapupph±dihatth± yena buddho, yena dhammo, yena saŖgho, tanninn± tappoŗ± tappabbh±r± hutv±, dakkhiŗadv±rena nikkhamitv± jetavana½ gacchanti. So te disv± kaha½ ime gacchant²ti eka½ manussa½ pucchi. Ki½ tva½, ayyo, na j±n±si? Loke buddhadhammasaŖgharatan±ni n±ma uppann±ni, icceso mah±jano satthu santika½ dhammakatha½ sotu½ gacchat²ti. Tassa buddhoti vacana½ chavicamm±d²ni chinditv± aµµhimińja½ ±hacca aµµh±si. So attano parijanaparivuto t±ya paris±ya saddhi½ vih±ra½ gantv±, satthu madhurassarena dhamma½ desentassa parisapariyante µhito, dhamma½ sutv± pabbajj±ya citta½ upp±desi. Atha tath±gatena k±la½ viditv± paris±ya uyyojit±ya satth±ra½ upasaŖkamitv±, vanditv±, sv±tan±ya nimantetv±, dutiyadivase maŗ¹apa½ k±retv±, ±san±ni pańń±petv±, buddhappamukhassa saŖghassa mah±d±na½ datv±, bhuttap±tar±so uposathaŖg±ni adhiµµh±ya bhaŗ¹±g±rika½ pakkos±petv±, ettaka½ dhana½ vissajjita½, ettaka½ dhana½ na vissajjitanti sabba½ ±cikkhitv±, ima½ s±pateyya½ mayha½ kaniµµhassa deh²ti sabba½ niyy±tetv±, satthu santike pabbajitv±, kammaµµh±napar±yaŗo ahosi. Athassa kammaµµh±na½ manasikarontassa kammaµµh±na½ na upaµµh±ti. Tato cintesi aya½ janapado mayha½ asapp±yo, ya½n³n±ha½ satthu santike kammaµµh±na½ gahetv± sakaraµµhameva gaccheyyanti. Atha pubbaŗhasamaye piŗ¹±ya caritv±, s±yanhe paµisall±n± vuµµhahitv±, bhagavanta½ upasaŖkamitv±, kammaµµh±na½ kath±petv±, satta s²han±de naditv±, pakk±mi. Tena vutta½, atha kho ±yasm± puŗŗo
pe
viharat²ti. Kattha pan±ya½ vih±s²ti? Cat³su µh±nesu vih±si. Sun±parantaraµµha½ t±va pavisitv± ca abbuhatthapabbata½ n±ma patv± v±ŗijag±ma½ piŗ¹±ya p±visi. Atha na½ kaniµµhabh±t± sańj±nitv± bhikkha½ datv±, bhante, ańńattha agantv± idheva vasath±ti paµińńa½ k±retv± tattheva vas±pesi. Tato samuddagirivih±ra½ n±ma agam±si. Tattha ayakantap±s±ŗehi paricchinditv± katacaŖkamo atthi, koci ta½ caŖkamitu½ samattho n±ma natthi. Tattha samuddav²ciyo ±gantv± ayakantap±s±ŗesu paharitv± mah±sadda½ karonti. Thero kammaµµh±na½ manasikaront±na½ ph±suvih±ro hot³ti samudda½ nissadda½ katv± adhiµµh±si. Tato m±tulagiri½ n±ma agam±si. Tatthapi sakuŗasaŖgho ussanno rattińca div± ca saddo ek±baddhova ahosi. Thero ida½ µh±na½ na ph±sukanti tato makulak±r±mavih±ra½ n±ma gato. So v±ŗijag±massa n±tid³ro nacc±sanno gaman±gamanasampanno vivitto appasaddo. Thero ima½ µh±na½ ph±sukanti tattha rattiµµh±nadiv±µµh±nacaŖkaman±d²ni k±retv± vassa½ upagacchi. Eva½ cat³su µh±nesu vih±si. Athekadivasa½ tasmi½yeva antovasse pańca v±ŗijasat±ni parasamudda½ gacch±m±ti n±v±ya bhaŗ¹a½ pakkhipi½su. N±v±rohanadivase therassa kaniµµhabh±t± thera½ bhojetv±, therassa santike sikkh±pad±ni gahetv±, vanditv±, bhante, samuddo n±ma asaddheyyo anekantar±yo, amhe ±vajjeyy±th±ti vatv± n±va½ ±ruhi. N±v± uttamajavena gaccham±n± ańńatara½ d²paka½ p±puŗi. Manuss± p±tar±sa½ kariss±m±ti d²pake uttiŗŗ±. Tasmi½ pana d²pake ańńa½ kińci natthi, candanavanameva ahosi. Atheko v±siy± rukkha½ ±koµetv± lohitacandanabh±va½ ńatv± ±ha bho, maya½ l±bhatth±ya parasamudda½ gacch±ma, ito ca uttari l±bho n±ma natthi, caturaŖgulamatt± ghaµik± satasahassa½ agghati. H±retabbayuttaka½ bhaŗ¹a½ h±retv± candanassa p³ress±m±ti te tath± kari½su Candanavane adhivatth± amanuss± kujjhitv±, imehi amh±ka½ candanavana½ n±sita½ gh±tess±ma neti cintetv± idheva gh±titesu sabba½ ekakuŗapa½ bhavissati, samuddamajjhe nesa½ n±va½ os²dess±m±ti ±ha½su. Atha nesa½ n±va½ ±ruyha muhutta½ gatak±leyeva upp±tika½ uµµhapetv± sayampi te amanuss± bhay±nak±ni r³p±ni dassayi½su. Bh²t± manuss± attano attano devat±na½ namassanti. Therassa kaniµµho c³¼apuŗŗakuµumbiko mayha½ bh±t± avassayo hot³ti therassa namassam±no aµµh±si. Theropi kira tasmi½yeva khaŗe ±vajjetv±, tesa½ byasanuppatti½ ńatv±, veh±sa½ uppatitv±, abhimukho aµµh±si. Amanuss± thera½ disv±va ayyo puŗŗatthero et²ti apakkami½su, upp±tika½ sannis²di. Thero m± bh±yath±ti te ass±setv± kaha½ gantuk±matth±ti pucchi. Bhante, amh±ka½ sakaµµh±nameva gacch±m±ti. Thero n±vaŖgaŗe akkamitv± etesa½ icchitaµµh±na½ gacchat³ti adhiµµh±si. V±ŗij± sakaµµh±na½ gantv±, ta½ pavatti½ puttad±rassa ±rocetv±, etha thera½ saraŗa½ gacch±m±ti pańcasat±pi attano pańcahi m±tug±masatehi saddhi½ t²su saraŗesu patiµµh±ya up±sakatta½ paµivedesu½. Tato n±v±ya bhaŗ¹a½ ot±retv± therassa eka½ koµµh±sa½ katv±, aya½, bhante, tumh±ka½ koµµh±soti ±ha½su. Thero mayha½ visu½ koµµh±sakicca½ natthi. Satth± pana tumhehi diµµhapubboti. Na diµµhapubbo, bhanteti. Tena hi imin± satthu maŗ¹alam±¼a½ karotha. Eva½ satth±ra½ passissath±ti. Te s±dhu, bhanteti. Tena ca koµµh±sena attano ca koµµh±sehi maŗ¹alam±¼a½ k±tu½ ±rabhi½su. Satth±pi kira ta½ ±raddhak±lato paµµh±ya paribhoga½ ak±si. ¾rakkhamanuss± ratti½ obh±sa½ disv±, mahesakkh± devat± atth²ti sańńa½ kari½su. Up±sak± maŗ¹alam±¼ańca bhikkhusaŖghassa ca sen±san±ni niµµh±petv± d±nasambh±ra½ sajjetv±, kata½, bhante, amhehi attano kicca½, satth±ra½ pakkosath±ti therassa ±rocesu½. Thero s±yanhasamaye iddhiy± s±vatthi½ gantv±, bhante, v±ŗijag±mav±sino tumhe daµµhuk±m± tesa½ anukampa½ karoth±ti bhagavanta½ y±ci. Bhagav± adhiv±sesi. Thero sakaµµh±nameva pacc±gato. Bhagav±pi ±nandatthera½ ±mantesi, ±nanda, sve sun±parante v±ŗijag±me piŗ¹±ya cariss±ma, tva½ ek³napańcasat±na½ bhikkh³na½ sal±ka½ deh²ti. Thero s±dhu, bhanteti bhikkhusaŖghassa tamattha½ ±rocetv±, ±k±sac±r² bhikkh³ sal±ka½ gaŗhant³ti ±ha. Ta½divasa½ kuŗ¹adh±natthero paµhama½ sal±ka½ aggahesi. V±ŗijag±mav±sinopi sve kira satth± ±gamissat²ti g±mamajjhe maŗ¹apa½ katv± d±nagga½ sajjayi½su. Bhagav± p±tova sar²rapaµijaggana½ katv±, gandhakuµi½ pavisitv±, phalasam±patti½ appetv±, nis²di. Sakkassa paŗ¹ukambalasil±sana½ uŗha½ ahosi. So ki½ idanti ±vajjetv± satthu sun±parantagamana½ disv±, vissakamma½ ±mantesi, t±ta, ajja bhagav± ti½samatt±ni yojanasat±ni piŗ¹ac±ra½ gamissati. Pańca k³µ±g±rasat±ni m±petv± jetavanadv±rakoµµhakamatthake gamanasajj±ni katv± µhapeh²ti. So tath± ak±si. Bhagavato k³µ±g±ra½ catumukha½ ahosi, dvinna½ aggas±vak±na½ dvimukh±ni, ses±ni ekamukh±ni, satth± gandhakuµito nikkhamitv± paµip±µiy± µhapitak³µ±g±resu dhurak³µ±g±ra½ p±visi. Dve aggas±vake ±di½ katv± ek³napańcabhikkhusat±nipi k³µ±g±ragat±ni ahesu½. Eka½ tuccha½ k³µ±g±ra½ ahosi, pańcapi k³µ±g±rasat±ni ±k±se uppatti½su. Satth± saccabandhapabbata½ n±ma patv± k³µ±g±ra½ ±k±se µhapesi. Tasmi½ pabbate saccabandho n±ma micch±diµµhikat±paso mah±jana½ micch±diµµhi½ uggaŗh±pento l±bhaggayasaggappatto hutv± vasati, abbhantare cassa antoc±µiya½ pad²po viya arahattaphalassa upanissayo jalati. Ta½ disv± dhammamassa kathess±m²ti gantv± dhamma½ desesi. T±paso desan±pariyos±ne arahatta½ p±puŗi. Maggenevassa abhińń± ±gat±. So ehibhikkhu hutv± iddhimayapattac²varadharo tucchak³µ±g±ra½ p±visi. Bhagav± k³µ±g±ragatehi pańcahi bhikkhusatehi saddhi½ v±ŗijag±ma½ gantv±, k³µ±g±r±ni adissam±nak±ni katv±, v±ŗijag±ma½ p±visi. V±ŗij± buddhappamukhassa saŖghassa mah±d±na½ datv± satth±ra½ makulak±r±ma½ nayi½su. Satth± maŗ¹alam±¼a½ p±visi. Mah±jano y±va satth± bhattadaratha½ paµippassambheti, t±va p±tar±sa½ katv± uposathaŖg±ni sam±d±ya bahu½ gandhańca pupphańca ±d±ya dhammassavanatth±ya ±r±ma½ pacc±gam±si. Satth± dhamma½ desesi. Mah±janassa bandhanamokkho j±to, mahanta½ buddhakol±hala½ ahosi. Satth± mah±janassa saŖgahatth±ya satt±ha½ tattheva vasi, aruŗa½ pana mah±gandhakuµiya½yeva uµµhapesi. Satt±hampi dhammadesan±pariyos±ne catur±s²tiy± p±ŗasahass±na½ dhamm±bhisamayo ahosi. Tattha satt±ha½ vasitv±, v±ŗijag±me piŗ¹±ya caritv±, tva½ idheva vas±h²ti puŗŗatthera½ nivattetv± antare nammad±nad² n±ma atthi, tass± t²ra½ agam±si. Nammad± n±gar±j± satthu paccuggamana½ katv±, n±gabhavana½ pavesetv±, tiŗŗa½ ratan±na½ sakk±ra½ ak±si. Satth± tassa dhamma½ kathetv± n±gabhavan± nikkhami. So mayha½, bhante, paricaritabba½ deth±ti y±ci. Bhagav± nammad±nad²t²re padacetiya½ dassesi. Ta½ v²c²su ±gat±su pidh²yati, gat±su vivar²yati. Mah±sakk±rapatta½ ahosi. Satth± tato nikkhamitv± saccabandhapabbata½ gantv± saccabandha½ ±ha tay± mah±jano ap±yamagge ot±rito. Tva½ idheva vasitv±, etesa½ laddhi½ vissajj±petv±, nibb±namagge patiµµh±peh²ti. Sopi paricaritabba½ y±ci. Satth± ghanapiµµhip±s±ŗe allamattikapiŗ¹amhi lańchana½ viya padacetiya½ dassesi. Tato jetavanameva gato. Etamattha½ sandh±ya teneva antaravassen±ti-±di vutta½. Parinibb±y²ti anup±dises±ya nibb±nadh±tuy± parinibb±yi. Mah±jano therassa satta divas±ni sar²rap³ja½ katv±, bah³ni gandhakaµµh±ni samodh±netv±, sar²ra½ jh±petv± dh±tuyo ±d±ya cetiya½ ak±si. Sambahul± bhikkh³ti therassa ±¼±hanaµµh±ne µhitabhikkh³. Sesa½ sabbattha utt±nameva. Chaµµha½ utt±nameva.