8-10. Mah±diµµhisutt±divaººan±

213-215. Akaµ±ti akat±. Akaµavidh±ti akatavidh±n±, “eva½ karoh²”ti kenaci k±rit±pi na hont²ti attho. Animmit±ti iddhiy±pi na nimmit±. Animm±t±ti animm±pit±. “Animmitabb±”tipi p±µho, na nimmitabb±ti attho. Vañjh±ti vañjhapasuvañjhat±l±dayo viya aphal± kassaci ajanak±. Pabbatak³µa½ viya µhit±ti k³µaµµh±. Esikaµµh±yino viya hutv± µhit±ti esikaµµh±yiµµhit±, yath± sunikh±to esikatthambho niccalo tiµµhati, eva½ µhit±ti attho. Na iñjant²ti esikatthambho viya µhitatt± na calanti. Na vipariºamant²ti pakati½ na vijahanti. Na aññamañña½ by±b±dhent²ti aññamañña½ na upahananti. N±lanti na samatth±. Pathav²k±yoti-±d²su pathav²yeva pathav²k±yo, pathav²sam³ho v±. Sattanna½tveva k±y±nanti yath± muggar±si-±d²su pahaµa½ sattha½ muggar±si-±d²na½ antareneva pavisati, eva½ sattanna½ k±y±na½ antarena chiddena vivarena sattha½ pavisati. Tattha “aha½ ima½ j²vit± voropem²”ti kevala½ saññ±mattameva hot²ti dassenti.
Yonipamukhasatasahass±n²ti pamukhayon²na½ uttamayon²na½ cuddasasatasahass±ni aññ±ni ca saµµhisat±ni aññ±ni ca chasat±ni pañca ca kammuno sat±n²ti pañcakammasat±ni c±ti kevala½ takkamattakena niratthakadiµµhi½ d²penti. Pañca ca kamm±ni t²ºi ca kamm±n²ti-±d²supi eseva nayo. Keci pan±hu “pañca kamm±n²ti pañcindriyavasena gaºhanti, t²º²ti k±yakamm±divasen±”ti. Kamme ca a¹¹hakamme c±ti ettha panassa k±yakammavac²kamm±ni kammanti laddhi, manokamma½ upa¹¹hakammanti. Dvaµµhipaµipad±ti dv±saµµhipaµipad±ti vadanti. Dvaµµhantarakapp±ti ekasmi½ kappe catusaµµhi antarakapp± n±ma honti, aya½ pana aññe dve aj±nanto evam±ha.
Cha¼±bhij±tiyoti kaºh±bhij±ti n²l±bhij±ti lohit±bhij±ti halidd±bhij±ti sukk±bhij±ti paramasukk±bhij±t²ti im± cha abhij±tiyo vadanti. Tattha orabbhik± s³karik± s±kuºik± m±gavik± ludd± macchagh±tak± cor± coragh±tak± bandhan±g±rik±, ye v± panaññepi keci kur³rakammant±, aya½ kaºh±bhij±t²ti vadanti. Bhikkh³ n²l±bhij±t²ti vadanti. Te kira cat³su paccayesu kaºµake pakkhipitv± kh±danti, “bhikkh³ ca kaºµakavuttik±”ti (a. ni. 6.57) aya½ hissa p±¼i eva. Atha v± kaºµakavuttik± eva n±ma eke pabbajit±ti vadanti. Lohit±bhij±ti n±ma nigaºµh± ekas±µak±ti vadanti. Ime kira purimehi dv²hi paº¹aratar±. Gih² od±tavasan± acelakas±vak± halidd±bhij±t²ti vadanti. Eva½ attano paccayad±yake nigaºµhehipi jeµµhakatare karonti. ¾j²vak± ±j²viniyo aya½ sukk±bhij±t²ti vadanti. Te kira purimehi cat³hi paº¹aratar± Nando vaccho, kiso sa½kicco, makkhali gos±lo paramasukk±bhij±t²ti vadanti. Te kira sabbehi paº¹aratar±.
Aµµha purisabh³miyoti mandabh³mi khi¹¹±bh³mi v²ma½sakabh³mi ujugatabh³mi sekhabh³mi samaºabh³mi j±nanabh³mi pannabh³m²ti im± aµµha purisabh³miyoti vadanti. Tattha j±tadivasato paµµh±ya satta divase samb±dhaµµh±nato nikkhantatt± satt± mand± honti mom³h±, aya½ mandabh³m²ti vadanti. Ye pana duggatito ±gat± honti, te abhiºha½ rodanti ceva viravanti ca, sugatito ±gat± ta½ anussaritv± anussaritv± hasanti, aya½ khi¹¹±bh³mi n±ma. M±t±pit³na½ hattha½ v± p±da½ v± mañca½ v± p²µha½ v± gahetv± bh³miya½ padanikkhipana½ v²ma½sakabh³mi n±ma. Padas± gantu½ samatthak±lo ujugatabh³mi n±ma. Sipp±ni sikkhanak±lo sekhabh³mi n±ma. Ghar± nikkhamma pabbajanak±lo samaºabh³mi n±ma. ¾cariya½ sevitv± j±nanak±lo j±nanabh³mi n±ma. “Bhikkhu ca pannako jino na kiñci ±h±”ti eva½ al±bhi½ samaºa½ pannabh³m²ti vadanti.
Ek³napaññ±sa ±j²vakasateti ek³napaññ±sa ±j²vavuttisat±ni. Paribb±jakasateti paribb±jakapabbajj±sat±ni. N±gav±sasateti n±gamaº¹alasat±ni. V²se indriyasateti v²sa indriyasat±ni. Ti½se nirayasateti ti½sa nirayasat±ni. Rajodh±tuyoti raja-okiraºaµµh±n±ni. Hatthapiµµhip±dapiµµh±d²ni sandh±ya vadati. Satta saññ²gabbh±ti oµµhagoºagadrabha-ajapasumigamahi½se sandh±ya vadati. Satta asaññ²gabbh±ti s±liyavagodhumamuggakaªguvarakakudr³sake sandh±ya vadati. Nigaºµhigabbh±ti gaºµhimhi j±tagabbh±, ucchuve¼una¼±dayo sandh±ya vadati. Satta dev±ti bah³ dev±, so pana satt±ti vadati. Manuss±pi anant±, so satt±ti vadati. Satta pes±c±ti pis±c± mahantamahant±, satt±ti vadati. Sar±ti mah±sar±. Kaººamuº¹a-rathak±ra-anotatta-s²happap±ta-chaddanta-mucalinda-kuº±ladahe gahetv± vadati.
Pavuµ±ti gaºµhik±. Pap±t±ti mah±pap±t±. Pap±tasat±n²ti khuddakapap±tasat±ni. Supin±ti mah±supin±. Supinasat±n²ti khuddakasupinasat±ni. Mah±kappinoti mah±kapp±na½. Ettha ekamh± mah±sar± vassasate vassasate kusaggena eka½ udakabindu½ n²haritv± sattakkhattu½ tamhi sare nirudake kate eko mah±kappoti vadati. Evar³p±na½ mah±kapp±na½ catur±s²tisatasahass±ni khepetv± b±le ca paº¹ite ca dukkhassanta½ karont²ti ayamassa laddhi. Paº¹itopi kira antar±visujjhitu½ na sakkoti, b±lopi tato uddha½ na gacchati.
S²lena ti acelakas²lena v± aññena v± yena kenaci. Vaten±ti t±diseneva vatena. Tapen±ti tapokammena. Aparipakka½ parip±ceti n±ma yo “aha½ paº¹ito”ti antar± visujjhati. Paripakka½ phussa phussa byant²karoti n±ma yo “aha½ b±lo”ti vuttaparim±ºak±la½ atikkamitv± y±ti. Heva½ natth²ti eva½ natthi. Tañhi ubhayampi na sakk± k±tunti d²peti. Doºamiteti doºena mita½ viya. Sukhadukkheti sukhadukkha½. Pariyantakateti vuttaparim±ºena k±lena katapariyanto. Natthi h±yanava¹¹haneti natthi h±yanava¹¹han±ni, na sa½s±ro paº¹itassa h±yati, na b±lassa va¹¹hat²ti attho. Ukka½s±vaka½seti ukka½s±vaka½s±. H±yanava¹¹han±nameveta½ vevacana½. Id±ni tamattha½ upam±ya s±dhento seyyath±pi n±m±ti-±dim±ha. Tattha suttagu¼eti veµhetv± katasuttagu¼e. Nibbeµhiyam±nameva palet²ti pabbate v± rukkhagge v± µhatv± khitta½ suttappam±ºena nibbeµhiyam±nameva gacchati, sutte kh²ºe tattheva tiµµhati, na gacchati evameva b±l± ca paº¹it± ca k±lavasena nibbeµhiyam±n± sukhadukkha½ palenti, yath±vuttena k±lena atikkamant²ti dasseti.